Kinderlijk baasje

Een film over de Japanse keizer Hirohito levert wellicht wel de mooiste beelden van het Rotterdams Filmfestival op.

Black Sun is het derde deel van Aleksandr Sokoerovs tetralogie over twintigste-eeuwse dictators. Na Hitler en Lenin gaat het nu om de Japanse keizer Hirohito. Een film over zo'n historische figuur zou anders moeten werken dan bijvoorbeeld Film For Tom, een korte film van de Engelsman Stephen Connolly. De Tom uit de titel is een vermoorde vriend van de regisseur; de film een monumentje voor een man die niemand kent. Met Hirohito is het omgekeerde het geval: van hem heeft iedereen wel eens gehoord.

Maar het is de vraag of dat genoeg is om Sokoerovs portret naar waarde te kunnen schatten. Biopics leveren vaak net zo goed de informatie over als een interpretatie van het onderwerp en het is in de bioscoop gemakkelijk om geen onderscheid te maken tussen die twee. Wat je ziet is waar.

Volgens David Barnouw van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie is het beeld dat in de film Black Sun van Hirohito wordt gegeven het beeld dat de Amerikanen na de Japanse capitulatie van de keizer schiepen. Een raar idee dat juist deze Russische regisseur het publiek een door het Amerikaanse leger geschapen beeld voorschotelt. Barnouw zegt in de festivalkrant dat het in het belang van de Amerikanen was om Hirohito als een kinderlijk, wereldvreemd baasje af te schilderen.

Op film levert deze aanpak een angstwekkend contrast op, gefilmd in zulk drabbig licht dat de lucht wel slootwater lijkt. Is dit mannetje een god? Dit mannetje, dat liever een krab op sterk water bestudeert dan zich met zijn land bezighoudt? Die interesse in biologie levert wel de krankzinnigste beelden op, misschien wel de mooiste van het festival. We zien opnames van weggebombardeerde steden, en tegelijkertijd zien we, onder water, de zee. Black Sun is een film om na afloop op vele manieren verbijsterd in de zaal te blijven zitten.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel “Kinderlijk baasje' (31 januari, pagina 9) wordt de nieuwste film van Aleksandr Sokoerov Black Sun genoemd. Hij heet The Sun.

    • Bianca Stigter