Gezellige chaos in rechtbank New Orleans

De rechtbank van New Orleans hield vorige week voor het eerst sinds orkaan Katrina weer zitting. Een bonte verzameling verdachten kwam verhaal halen.

Grote delen van de Amerikaanse stad New Orleans zijn nog onbewoond, waardoor bendes plunderaars vrij spel hebben. De criminaliteit weerhoudt veel mensen er van naar hun huizen terug te keren. Foto Reuters A grocery store remains closed on St. Bernard Avenue in New Orleans January 25, 2006. Nearly five months after Hurricane Katrina struck the U.S. Gulf Coast, thousands of Louisiana businesses remain closed, and many owners are blaming the U.S. Small Business Administration. REUTERS/Lee Celano REUTERS

In het reistasje van Leonard Poundtree (51) zitten drie telefoons. Eén voor het contact met de federale rampenorganisatie FEMA, die een motelkamer voor hem betaalt. Eén voor zijn familie - hij heeft zes kinderen, zegt hij, bij vijf vrouwen. En één voor 'de dames'. Poundtree (51) is pooier.

Hij is deze week luidruchtig aanwezig als de rechtbank van New Orleans voor het eerst sinds de orkaan Katrina bijeenkomt. Het is er een gezellige chaos. De mannetjes van de IT kunnen de computer niet op gang krijgen. De rechter staat nog in de file.

Niet opgeroepen verdachten of een van hun familieleden zijn op de zitting afgekomen. Marjorie (46), alleenstaande moeder van vier kinderen, wil dat haar oudste zoon, die vastzit voor plunderen, meteen vrijkomt: hij moet helpen bij de herbouw van haar huis. Kevin (21), die op berechting voor heroïnebezit wacht, vraagt of de griffier het dossier kan wegmoffelen. 'Mijn oma is 87 en ik ben de enige die ze heeft, ziet u.'

Ook Poundtree wil een regeling. Hij heeft ontelbaar vaak achter de tralies gezeten, zegt hij. Ook toen vorig jaar de orkaan kwam, zat hij vast. De cel was tot zijn borst gevuld met water waarin uitwerpselen ronddreven.

Hij werd vrijgelaten mits hij zich begin januari op de rechtbank meldde, anders zou alsnog een arrestatiebevel uitgaan. Driemaal eerder in zijn leven had hij zo'n bevel genegeerd, en de laatste keer had de rechter gewaarschuwd: nog één keer en een kwijtgescholden celstraf - vijftien jaar wegens schieten op een agent - moest hij alsnog uitzitten. Maar toen hij zich bij de rechtbank meldde was alles dicht, wegens de orkaan. 'Ik ben bang, man. Nog eens zoveel jaar in de bak overlééf ik niet.'

Na een gesprekje met de griffier worden de meeste klagers gerustgesteld, ook Poundtree. De griffier blijkt een soort informele rechtspraak te hebben ontwikkeld. Hij vertelt dat het zo'n chaos is dat van normale rechtspraak voorlopig niets terecht komt. En met bijzondere verzoeken zal coulant worden omgesprongen, zegt hij toe.

De rechter, Terry Alarcon, komt anderhalf uur te laat binnenvallen. In oranje overalls gestoken gedetineerden - GEVANGENE op hun borst - worden geboeid binnengevoerd. Bibberende gezichten en rumoer op de tribune; veel vrouwen zien hun vriend of echtgenoot voor het eerst in maanden. Een bewaker, type Mike Tyson, maant tot stilte. Prompt gaat een ringtone af - Born to be wild. De rechter kijkt bedremmeld op. Het is zijn mobieltje.

Het is heuglijk dat de rechtbank weer bijeen is, vertelt hij plechtig bij aanvang van de zitting. Maar al snel blijkt dat er weinig recht gesproken zal worden. Van veel zaken is het dossier zoek - dan gaat de verdachte vrijuit. In andere zaken zijn de getuigen overleden - die worden ook geseponeerd. En in weer andere zaken blijkt de jonge aanklager bij het inventariseren van het dossier hulp te hebben gehad van een advocaat van een van de verdachten. 'Dan is het bewijs ongeldig,' oordeelt de rechter.

'Wij staan voor een logistieke nachtmerrie,' vertelt rechter Alarcon na afloop. Dat voor zijn aankomst verdachten bij de griffier een informele afwikkeling van hun zaak vroegen, verrast hem allerminst. Zijn digitale postbus met e-mail wordt al maanden overladen met dat soort verzoeken, zegt hij. Schrijnende gevallen. Maar wat kan hij doen?

De dijkenbouwers raadplegen Nederland, zegt hij. 'Maar als ik aan buitenlandse collega's advies vraag, hoor ik: geen idéé hoe je dit oplost.'

En er zijn zoveel problemen, klaagt hij. Hij heeft wekelijks slechts vier halve dagen een zittingszaal; zijn 'eigen' rechtbank zit nog zonder stroom. De helft van zijn personeel is niet terug. Van de eerste drieduizend juryleden die hij opriep reageerden er slechts vijftig. 'Ze zeiden: Jurylid?! Ik moet een plafond leggen, man!' Hetzelfde probleem doet zich voor met getuigen. 'Geen tijd.'

Intussen neemt de druk op de rechtbank toe. Teleurstellend weinig inwoners - naar schatting honderdduizend - zijn permanent in New Orleans teruggekeerd. En velen vertrekken na korte tijd weer. Belangrijke oorzaak is, nog steeds, het plunderen. 'Mensen die hun huis net weer hebben ingericht, komen thuis: leeggeroofd,' zegt woordvoerder Juan Quinton van de politie.

De daders vormen goed georganiseerde bendes, zegt Quinton. Ze doen zich bijvoorbeeld voor als bouwvakkers uit Texas. Gemiddeld worden duizend plunderingen per maand gemeld. Sinds oktober werden tachtig verdachte plunderaars aangehouden, van wie er niet één is berecht, aldus Quinton.

De planning is nu dat de rechtbank vanaf maart plunderaars op de zitting brengt, zegt Alarcon. Maar hij wil geen valse hoop wekken - de komende tijd zullen vooral (potentiële) plunderaars vrijgelaten moeten worden omdat dossiers zoek zijn, of onvolledig samengesteld.

En de hele wederopbouw verloopt langzaam, zegt hij. En daar heeft de gerechtelijke organisatie ook last van: zolang de inwoners niet terug zijn, zal ook de rechtbank personeelstekorten hebben. 'En ik word soms depressief als ik zie wat er in de stad allemaal nog moet gebeuren,' zegt hij.