Dialoog met Hamas

Het kan raar lopen. In korte tijd is zowel de Israëlische als de Palestijnse ordening ingrijpend veranderd. De twee grote antipoden van het Midden-Oosten, Arafat en Sharon, zijn dood respectievelijk uitgeschakeld. Israël heeft in een unieke, eenzijdige actie de Gazastrook ontruimd. Als laatste grote daad schudde de inmiddels comateuze premier de Israëlische politiek door elkaar. En als klap op de vuurpijl stemden de Palestijnen massaal op het radicaal-islamitische Hamas, waardoor de verhoudingen met Israël en met de 'internationale gemeenschap' op scherp zijn komen te staan. Zo veel erupties in zo'n korte tijd: dat is zelfs voor het Midden-Oosten buitengewoon. Het is dan ook niet verwonderlijk dat hier en daar wat onbezonnen wordt gereageerd op deze opeenstapeling van opmerkelijke ontwikkelingen.

Wat te denken van wat nu allerwegen van Hamas wordt geëist: Israël erkennen, het geweld afzweren en de bestaande akkoorden accepteren, waaronder de 'routekaart naar vrede'? Het zijn terechte en deels ook logische voorwaarden die gisteren unisono werden verwoord door VN-chef Kofi Annan, EU-voorzitter Oostenrijk en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Condoleezza Rice. Het niet nakomen ervan kan betekenen dat de financiële steun aan de Palestijnen wordt heroverwogen.

De eisen mogen terecht zijn, inwilliging ervan heeft wel een lage haalbaarheidsfactor - zeker op korte termijn. Hamas is democratisch gekozen. De extremisten zijn daarmee politici geworden die niet zomaar kunnen worden genegeerd, laat staan geboycot. Het is onrealistisch te verwachten dat Hamas zich op gezag van Amerika of Europa binnen enkele weken omvormt in een redelijke, flexibele politieke beweging. Laat haar eerst eens een regering samenstellen die die naam waardig is en die het belangrijkste gegeven van dit moment - een feitelijk bestand met Israël - voortzet. Er lijken voldoende pragmatici binnen Hamas te zijn die inzien dat noch oorlog met Israël noch strijd met de concurrerende Fatah-partij goed is voor het eigenbelang. Dat is nu vooral gebaat bij stabilisatie.

De 'routekaart' en het 'vredesproces' kunnen voorlopig worden vergeten. Het zijn luchtspiegelingen geworden, voorzover ze dat al niet waren. Israël heeft daar zelf door toedoen van premier Sharon aan bijgedragen. Het zou al heel wat zijn als beide partijen de komende tijd op de een of andere manier hun ongemakkelijke staat van niet-oorlog kunnen handhaven. Daarop inzetten heeft meer zin dan het op hoge toon en a priori stellen van eisen waarvan nu al vaststaat dat die niet worden ingewilligd of leiden tot verdere radicalisering.

Hamas erkent de joodse staat niet. Sterker, wil de vernietiging ervan. Over verwerpelijke ideologieën kan men kort zijn: ze zijn onbespreekbaar. Wél bespreekbaar is nu allereerst voortzetting van het staakt-het-vuren; hervorming van Hamas tot een politieke partij met regeringsverantwoordelijkheid; het in bedwang houden van terroristen en militante facties. Dit alles maakt een dialoog noodzakelijk. De grote woorden moeten maar voor later worden bewaard.