'De vrijheid van nu is maar schijnbaar'

Hou Hsiao-Hsien vertelt in 'Three Times' drie keer het verhaal over de liefde. Begin twintigste eeuw was er een sociaal keurslijf en nu hebben we volgens de regisseur slechts 'schijnvrijheid'. 'Vroeger kon je je eigen keuzes maken.'

De Taiwanese regisseur Hou Hsiao-Hsien (Foto NRC Handelsblad, Vincent Mentzel Hou Hsiao-Hsien.film regisseur Taiwan.foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Rotterdam, 30 januari 2006 Mentzel, Vincent

Buiten vieren de Rotterdamse Chinezen het jaar van de hond. Vanuit het raam van de vierde verdieping van de Doelen kijkt de Taiwanese regisseur Hou Hsiao-Hsien naar de in vuurwerkdamp gehulde stoet van drakendansers en trommelaars. 'Ik ben een varken', zegt hij terwijl hij zich omdraait. Volgend jaar wordt hij zestig, in het jaar van het varken.

Hou is een vaste gast in Rotterdam - met films als City of Sadness, The Puppetmaster en Millennium Mambo - en op alle andere. Gisteren arriveerde hij uit Taiwan, omhelsde de programmeurs, prikte een oudere recensent vriendschappelijk in de buik en verheugde zich al op de ontmoeting met zijn vaste vrienden. In Rotterdam wordt van hem Three Times vertoond, een drieluik over de liefde, in 1966, 1911 en 2005. Steeds dezelfde twee acteurs, heel verschillende stijlen, prachtige film.

Het lijkt wel alsof de liefde van 1966, met het meisje van de biljartzaal, u het liefst is.

Hou spreekt Engels, maar wil toch liever via een tolk spreken. Als hij in het Kantonees heeft geantwoord, loopt hij weg om in zijn jas naar sigaretten te zoeken, dan komt hij terug en steekt een Dunhill op.

'Misschien komt dat doordat die episode berust op een herinnering van mijzelf. Ik speelde ook elke dag biljart, voor geld. En ik keek hoog op tegen de grote jongens met hun kortgeschoren koppen. Er werd altijd gevochten, er waren altijd meisjes bij en uit de radio klonk altijd Amerikaanse muziek, zoals Smoke Gets in Your Eyes, dat ik in de film gebruik. Ik heb nog in de gevangenis gezeten na een vechtpartij. Na de middelbare school ben ik het leger ingegaan. Ik heb alle pandbriefjes van mijn vaders spullen verscheurd en een streep gezet onder die tijd. Maar nu ik ouder word, denk ik er vaak aan terug.'

De periode van 1966 lijkt de vrijste van de drie. In 1911 zitten mannen en vrouwen in een sociaal keurslijf en de schijnbare vrijheid van 2005 leidt niet tot een betere manier van samenleven.

'De jongeren van nu zijn sneller oud dan in mijn jeugd. Ze zijn wereldwijs, maar ze zijn veel tijd kwijt met keuzes maken. Het heden is veel complexer. Daarom speelt die episode van 2005 zich ook af in een buitenwijk van Taipeh. Daar spelen de tradities nog steeds een grote rol, maar met alle vernieuwingen van de moderne wereld. De vrijheid van nu is maar schijnbaar. Ken je de Franse film Le ballon rouge uit 1956? Het jongetje dat daarin speelt, is de hele dag alleen. Nu vinden mensen dat zielig. Die brengen hun kinderen met de auto naar school en met de auto naar pianoles. Is dat vrijer? Dat jongetje van toen mocht een heleboel niet, maar in wat hij wel mocht, kon hij zijn eigen keuzes maken. Zo gold dat voor mij ook.'

Hij staat op en komt terug met het lege doosje van een medicijn tegen huiduitslag. Daar tipt hij de as van zijn sigaret in.

Het tussendeel, in 1911, speelt zich helemaal binnen af. Het enige licht komt van lampen. Bovendien is het gesproken woord onhoorbaar en staat de dialoog op tussentitels.

'Dat had allebei met tijdgebrek te maken. Ik moest dat deel in een strak schema filmen. Daarom hadden we geen tijd voor buitenopnames. Omdat de film in 1911 speelt, zouden de personages eigenlijk een andere vorm van Mandarijn Chinees moeten spreken. Maar het zou te lang duren om mijn hoofdrolspelers dat te leren. Vandaar dat ik bedacht dat ik er beter een zwijgende film van kon maken.'

'Three Times' (Zui hao de shi guang) is donderdag om 12 uur in Cinerama 1.

    • Bas Blokker