'We hebben een grijs donateursbestand'

De Club van Rome is een groep wetenschappers en economen die belangeloos publiceren over het milieu en economische groei.

'Met de Club van Rome wilden we een schrikbeeld schetsen om snelle beslissingen te forceren.' Dat zegt de negentigjarige professor Frits Böttcher. De futuroloog en oud-hoogleraar fysische chemie was in 1968 een van de oprichters van de Club van Rome. 'De aanpak van de wereldproblemen ging veel te traag door de bureaucratie van nationale overheden en instellingen als de EEG en de VN.'

In 1967 vond de Schotse wetenschapper Alexander King dat hij iets moest ondernemen tegen de mondiale milieuproblemen. Met de Italiaanse industrieel Aurelio Peccei als geldschieter werden in 1968 zesendertig Europese wetenschappers uitgenodigd voor een bijeenkomst in Rome. Sindsdien komt de Club van Rome elk jaar in een ander land bijeen om te praten over de gevolgen voor het milieu van economische groei en de bevolkingsgroei.

De club is een netwerkorganisatie, een internationale denktank van wetenschappers, economen, zakenmensen, hoge ambtenaren, (oud)staatshoofden. De Club van Rome wil - vrij van politieke, ideologische en zakelijke belangen - fungeren als katalysator voor veranderingen die noodzakelijk worden geacht om een duurzame samenleving te verwezenlijken.

Het werk wordt belangeloos verricht. Congressen, studies, publicaties worden gefinancierd uit subsidies en particuliere donaties.

In 1970 werd het MIT (Massachusetts Institute of Technology) in Boston gevraagd om een studie te doen 'naar de grenzen van de draagkracht van de aarde, bij een voortdurende bevolkingsgroei met een tegelijkertijd steeds toenemende materiële consumptie per hoofd van de bevolking'. Het rapport The limits to growth van Dennis Meadows werd twee jaar later aan de Club van Rome aangeboden. In Grenzen aan de groei werd voor het eerst een verband gelegd tussen economische groei en de gevolgen hiervan voor het milieu.

In het rapport werd voor het eerst een rekenmodel gebruikt waarin op wereldschaal de trends van vijf factoren en hun onderlinge wisselwerking werd onderzocht. Het ging daarbij om: de bevolkingsgroei, voedselproductie, industriële productie, verbruik van niet-vervangbare grondstoffen, vervuiling van het milieu. Volgens het rapport zouden, zonder corrigerend beleid, binnen honderd jaar de grenzen aan de groei zijn bereikt.

'De Club van Rome teert op oude roem', zegt milieu-historicus Wybren Verstegen. 'Ze hebben in 1972 een klapper gemaakt. Daarna zijn er nog zo'n dertig rapporten gepubliceerd, maar na de 'hit van 72' was het voorbij.'

Met de dood van Peccei in 1984 namen de ecologen en milieu-activisten het over van de industriëlen, constateert prof. Eduard Pannenborg. De voormalig topman van Philips was van 1972 tot 1984 lid van de Club van Rome. Het is volgens Pannenborg de verdienste van de Club van Rome dat de zorg om het milieu nu een onderwerp is dat wereldwijd in de belangstelling staat bij regeringen, wetenschappers, de industrie, vakbonden.

Pannenborg is niet onder de indruk van de kritiek dat veel 'Rome-prognoses' niet zijn uitgekomen. 'Veel regeringen voeren nu een milieubeleid, en dat heeft effect.'

Op dit moment telt de Club van Rome, onder voorzitterschap vande Jordaanse prins El Hassan bin Talal, ongeveer negentig leden afkomstig uit 52 landen. De gewone Nederlandse leden zijn: Hans Blauwkuip, Wouter van Dieren en Paul Rademaker. Ereleden zijn koningin Beatrix, Frits Böttcher en oud-premier Ruud Lubbers.

In een groot aantal landen zijn zelfstandige afdelingen actief. In Nederland is dat Club of Rome/Erasmus Liga, een stichting die in 1972 is opgericht door een aantal prominente Nederlanders waaronder prof. Jan Tinbergen. Voorzitter is op dit moment prof. Paul Rademaker.

De Nederlandse afdeling telt zo'n 250 donateurs. 'We hebben een grijs donateursbestand', verzucht de 64-jarige Rademaker. 'In de jaren zeventig hadden we de wind in de zeilen, nu hebben we te maken met de wet van de remmende voorsprong.' Met nieuwe projecten (debatten en tv-programma's) probeert de Nederlandse afdeling het werk van de Club van Rome onder de aandacht te brengen bij de jeugd.

Ook op wereldschaal heeft de Club van Rome te maken met vergrijzing en daarom is in 2001 de tt30 opgericht, een internationale denktenk voor dertigers. In deze jongerenclub zit één Nederlander, Bas Jurres, 29 jaar. Hij richt een Nederlandse tt30 op.

Club van Rome: www.clubofrome.org

Club van Rome/Erasums Liga www.clubofrome.nl

ISMA: www.imsa.nl

Complot op de Waddenzee: www.omroep.vara.nl