Sokolov is titaan onder pianisten

Volgens Michel Brandjes, de meesterpianostemmer van de serie Meesterpianisten, vraagt Grigory Sokolov om een puur gestemde vleugel: 'De klank moet open zijn, het mechaniek op scherp, en geen cosmetica, geen bijzondere intonatie. Hij wil alles zelf doen.'

En dan gebeurt het wonder. Sokolov zet zich achter het op scherp gestelde instrument, heft zijn handen op en laat ze met een eigenaardige duikvlucht landen op de opening van de Allemande uit de Franse suite nr. 3 van Bach. Onmiddellijk is daar die magische klank die alle aandacht opeist. Een kernachtig zingende, hallucinerende klank, waaruit absolute overtuigingskracht, volledige toewijding en diepe concentratie spreekt.

Sokolov, de titaan onder de meesterpianisten, speelt Bach allesbehalve orthodox. Soms versluiert hij het gestileerde dansritme, omdat hij de vloeiende overgangen in het polyfone stemmenweefsel wil benadrukken. Soms ook kiest hij voor verrassende tempi, romantische versieringen of organisch ademende rubato's. Maar juist dankzij die eigenzinnige keuzes, waarmee hij zich bewust afzijdig houdt van de dogma's van de barokinterpretatie, vertelt Sokolov een verhaal waar je ademloos naar blijft luisteren: de verstrengeling van zijn persoonlijkheid met de spirituele betekenis van de partituur. Sokolov levert zich volledig uit aan de noten die hij speelt, en spiegelt daarmee de diepste bedoelingen van de componist. Nooit eerder klonk Beethovens Sturmsonate in de serie Meesterpianisten zo aangrijpend en intens: het Largo als onheilspellend gefluister uit de geestenwereld, daarna hartverscheurende dramatiek op het niveau van de goden. Alsof hemel en hel met elkaar in een fatale strijd verwikkeld waren, met Sokolov als de ideale woordvoerder van beide partijen. Op het introverte Adagio, volgde de zoete deining van elfen en luchtgeesten, die de luisteraar meevoerden naar een delicate droomwereld.

Al even onweerstaanbaar speelde Sokolov Schumanns Eerste sonate. Alsof hij een opera dirigeerde, zo bracht Sokolov flamboyante lijnen aan in de expansieve uitbarstingen van Schumanns jeugdige gemoed. Er volgden vier toegiften, waaronder twee stukken van Chopin (een Mazurka en Fantaisie-imptromptu) en werk van Rameau.

Concert: Grigory Sokolov, piano. Gehoord: 29/1 Concertgebouw Amsterdam. Radio 4: 19/3 20 uur.

    • Wenneke Savenije