Kijken naar de hartslag van film

Hoe ziet geluid eruit? Hoe klinken filmbeelden? De avant-garde en do-it-yourself filmmaker Guy Sherwin liet het horen en zien tijdens een indrukwek-kende filmperformance.

Guy Sherwin tijdens zijn performance/film 'Man with mirror'

Zonder een spoortje ironie liet de Engelse avant-garde filmmaker Guy Sherwin (1948) gisteren voorafgaand aan zijn filmperformance in het Rotterdamse Lantaren/Venster twee filmstroken zien. Tot voor kort was het de gewoonste zaak van de wereld dat filmgeluid 'optisch' langs de zijkant van een filmstrook werd opgenomen. Zichtbaar als een lichtspoor. En daar moet ooit Sherwins fantasie op hol geslagen zijn. Vanaf begin jaren zeventig experimenteerde de do-it-yourself filmer met onbehandeld filmmateriaal, waar hij geluidssporen op plakte, kraste, tekende of die hij perforeerde om te horen hoe dat klonk en oogde.

Guy Sherwin trad gisteren op in het kader van het kortfilmprogramma Starting from Scratch, onderdeel van het korte-filmprogramma van het International Film Festival Rotterdam.

Het zijn altijd opwindende filmperformances, die waarin een batterij 8 en 16mm-projectoren in de zaal staat te ratelen en de simpelste lichtflitsen op het doek al voor een bewogen filmervaring zorgen. Guy Sherwin had voor Cycles #3 (1972/2003) bijvoorbeeld niet meer nodig dan een onbelichte film waarop hij stippen had geplakt. Op het gedeelte dat je ziet en op het gedeelte dat je hoort. Doef, doef, doef, begon dat, met zachte plofjes. En dan steeds sneller, tot je een soort zonsverduisteringen ziet opflitsen in het donker, uitmondend in een driedimensionale geluidssculptuur van kraak-, knars- en tikgeluiden. Simpeler en betoverender kan het niet. Dat aan- en uitflitsen van die op hol geslagen, rond hun as tollende filmplaneten werkt beslist hypnotiserend. Maar, zien we nu wat we horen, horen we wat we zien, of laat deze ritmische symfonie voor projectoren en filmstroken ook horen hoe geluid zelf klinkt? Het is alsof je door een stethoscoop de hartslag van film hoort. Luistert door een koptelefoon die je door een opticien is aangemeten.

Het hoogtepunt van de avond was de dertigste verjaardag van Sherwins performance Man with mirror. Dit moet je zien om te geloven. Bijvoorbeeld de clip op www.luxonline.org. Maar beter is het om het te ervaren. Sherwin houdt een scherm vast waarop een 8mm filmpje wordt geprojecteerd van een man die een spiegel vasthoudt. Door kleine bewegingen van de man in het filmpje en de man in de zaal ontstaan fantastische caleidoscopische Droste-effecten. De jonge Sherwin uit 1976 vervloeit met zijn alter-ego van 30 jaar later. Het witte T-shirt van de filmmaker wordt een filmdoek voor de beelden die hij dertig jaar eerder met zijn spiegel opving. De schaduwen dansen mee. En als Sherwin zijn scherm omdraait blijkt ook dat een spiegel te zijn. Zo ontstaat een film waarin even de toeschouwers in de zaal mee mogen doen. Zo creëert de filmmaker een beeld dat hij zelf niet kan zien.

Workshop van Guy Sherwin in Worm, Achterhaven 148, vanavond 20 uur.

    • Dana Linssen