Kamer luistert naar Afghaanse tragedie

In de Tweede Kamer begonnen vandaag de hoorzittingen over de vraag of Nederland militairen moet sturen naar de onrustige Afghaanse provincie Uruzgan.

Drie parlementariërs uit Uruzgan (vlnr: Watannal, Nilofar en Khaleeq) op weg naar de hoorzittingen in de Tweede Kamer over de Afghaanse provincie. Foto Roel Rozenburg Den Haag:30.1.6 Hoorzitting militaire bijdrage aan ISAF in Zuid-Afghanistan. Parlementsleden uit Uruzgan. foto NRC Handelsblad, Roel Rozenburg Rozenburg, Roel

Wanneer er maar eenmaal flink wat buitenlandse en Afghaanse militairen zullen zijn, dan zal het wel meevallen met de terroristische aanvallen in de provincie Uruzgan, vermoedt de Afghaanse minister van Defensie, Abdul Rahim Wardak. 'Wij hebben aan Uruzgan tot nu toe eigenlijk te weinig aandacht besteed', geeft Wardak toe. Maar dat gaat veranderen, verzekert de minister aan het begin van een marathon-hoorzitting in de Tweede Kamer de aanwezige Nederlandse parlementariërs. Het Afghaanse leger is van zins om in de provincie een tweede bataljon te stationeren. Op dit moment is zijn ministerie trouwens doende Afghaanse militairen de beginselen van het humanitair oorlogsrecht bij te brengen - dat je krijgsgevangenen niet mag martelen bijvoorbeeld.

De doodstraf, vult Wardaks collega van Buitenlandse Zaken, Adullah Abdullah, behulpzaam aan, staat de krijgsgevangenen die de Nederlanders aan de Afghaanse autoriteiten overleveren, toch al niet te wachten, want president Karzai heeft al jaren als gewoonte om uitgesproken doodvonnissen niet te bevestigen, zodat ze niet voltrokken worden. En ja: de Nederlandse ambassade in Kabul mag gerust in de gaten houden wat er gebeurt met die gevangenen.

Het was misschien een wat moeizaam begin, van de hoorzittingen over 'Uruzgan' in de Thorbecke-zaal van het gebouw van de Tweede Kamer. Zij zullen tot laat in de avond duren - aangenomen dat de vertegenwoordigers van de Nederlandse militaire vakbonden in de loop van de dag alsnog Nederland zullen bereiken.

Niet altijd sloot de benadering van de Afghaanse gesprekspartners, die vanochtend aan de beurt waren, naadloos aan bij de specifieke vragen die bij de Kamerleden leven ten aanzien van de situatie in Uruzgan.

In het bijzonder trad de culturele kloof aan het licht, toen de langverwachte delegatie van drie parlementsleden uit Uruzgan eenmaal tegenover de parlementsleden had plaatsgenomen.

Een van hen, de heer Khaleeq, nam het woord voor een tevoren op kladblok uitgeschreven toespraak van ongeveer drie kwartier, waarin in brede trekken de tragedie van het Afghaanse volk in het recente verleden en de dankbaarheid van het Afghaanse volk voor de verwachte Nederlandse inspanningen werd uitgesproken, met name ook aan het adres van 'mevrouw Beatrix'.

'Wij pleiten hier voor uw eigen belangen'

Directer in zijn benadering is Ashraf Ghani, oud-minister en nu rector-magnificus van de universiteit van Kabul: 'Afghanistan is geen kwestie van charitas. We zijn hier gekomen om te pleiten voor uw eigen belangen. Terrorisme is een wereldwijde bedreiging. (..) De kwestie waar u voor staat is ook een kwestie van puur eigenbelang. (..) U moet weten, als een van de grootste consumenten van drugs en als een land waar heroïne goedkoper is dan koffie, dat er iets moet gebeuren in Afghanistan.'

Kamerlid Geert Wilders (Groep Wilders), die zich vanochtend voor het eerst liet zien op een openbare zitting over Uruzgan, mompelde op dat moment: 'Heel goed.'

In de loop van de dag zullen zich ook Nederlandse en Westerse stemmen melden in de hoorzittingen - de Afghanen waren als eersten aan de beurt omdat zij onderweg zijn naar een grote internationale conferentie in Londen. De enige niet-Afghaanse gast van de Kamer was vanochtend de hoogste militaire commandant van de NAVO (Saceur), de Amerikaanse generaal James Jones, wiens toelichtingen echter achter gesloten deuren in een besloten sessie werden gegeven. Wel was Jones bereid om na afloop op de gang even de pers te woord te staan. De Nederlandse zorg dat de ISAF-operatie in Uruzgan in de wielen zou worden gereden door rouwdouwig optreden van Amerikaanse troepen in het kader van de Operation Enduring Freedom, is uit de lucht gegrepen, meent Jones. 'Over iedere inzet wordt op het hoofdkwartier in Kandahar overlegd. Als de commandant van de Nederlanders geen inzet wil in zijn gebied, dan gebeurt dat ook niet'.

In ieder geval, zegt Jones ook, hoeven de Nederlanders niet bang te zijn dat de Amerikaanse of andere NAVO-troepen hen niet zullen ontzetten, wanneer ze in Uruzgan in moeilijkheden komen. 'Dan komt er gewoon versterking. That's my job.'

Bij de hoorzitting kwamen vanochtend nog niemand aan het woord, die vierkant tégen de inzet van de Nederlandse militairen in Uruzgan is. Ook de journalist Arnold Karskens van Nieuwe Revu, de enige Nederlandse verslaggever tot nu toe die Afghanistan had bezocht - met vijftig lijfwachten in een konvooi van tien auto's - is naar eigen zeggen niet echt tegenstander van het zenden van Nederlandse militairen naar het gebied. 'Maar als journalist ga ik er niet over', meent de verslaggever, die door D66 - verklaard tegenstander van de missie - naar de Kamer is uitgenodigd. 'Ik denk alleen dat de Nederlanders wederopbouw wel kunnen vergeten, zeker buiten de hoofdstad Tarin Kowt. Je kunt op het platteland misschien wel iets gaan doen, maar als je 's avonds weer weggaat komen de Talibaan en vermoorden iedereen die met de buitenlanders heeft samengewerkt'. Ter adstructie van zijn visie laat Karskens een vertrouwelijk verslagje zien van de commandant van de Amerikaanse eenheid die nu nog in Tarin Kowt zit, zien, waarin wordt geconstateerd dat het steeds moeizamer gaat in Uruzgan. De Nederlandse regering heeft de Tweede Kamer laten weten dit Amerikaanse document, waarvan Karskens in zijn blad al gewag maakte, wel in handen te hebben maar het de Kamer niet te kunnen laten zien, omdat daar van Amerikaanse zijde bezwaren tegen bestaan. Wel staat het op de site van Nieuwe Revu.

Klein schoonheidsfoutje bij de hoorzitting: op de kaart op de videoschermen in de Thorbeckezaal staat de provincie Uruzgan verkeerd getekend, met inbegrip van het district Diakondy namelijk, die sinds 2004 een aparte provincie vormt. De inspanningen van het ministerie van Defensie om deze ook bij de pers veel gemaakte fout te corrigeren, zijn bij de volksvertegenwoordiging kennelijk zonder gevolg gebleven.

    • Raymond van den Boogaard Petra de Koning