'Het belang van Ernst' is licht als schuimwijn

Alles is van het hoogste belang in The importance of being Earnest (1895) van Oscar Wilde, behalve ernstig te zijn. Neemt iemand de liefde serieus? Dat is belachelijk immoreel en hopeloos ouderwets. Is een meisje blij met haar verloofde? Wat een misvatting, de jongeman in kwestie heeft allang een ander. Wilde maakt het bonter: de twee jongedames op lichtzinnig huwelijkspad willen alleen een man die Ernst heet. Het gaat niet om de persoon, maar om de naam; het draait om buitenkant, uiterlijk, flirt.

Carine Crutzen (links), Jochum ten Haaf en Pauline Greidanus in 'Het Belang van Ernst' van Oscar Wilde Foto Deen van Meer Voorstelling: Het Belang van Ernst van Oscar Wilde door het Nationale Toneel. Regie: Gijs de Lange. Vertaling: Willem Jan Otten. Gezien: 28/1 Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Tournee t/m 16/4. Inl.: 070-3181444; www.nationaletoneel.nl Meer, Deen van

Het Belang van Ernst is minder frivool dan het Nationele Toneel uit Den Haag speelt in de regie van Gijs de Lange. De twee hoofdrolspelers - Jeroen Spitzenberger als Algernon en Jochum ten Haaf als John - zijn verslaafd aan de hoogste kringen waarin zij verkeren, en tegelijk plegen zij onophoudelijk verzet tegen de omgangsvormen. De kern van Het Belang van Ernst is het verbale duel. Dat moet briljant gespeeld worden, als granaatvuur, met af en toe een welgekozen en liefst dodelijke explosie. Gevat zijn in dit milieu is noodzaak, maar dat verhindert niet dat 'gevatheid levensvijand nummer één' heet te zijn.

Regisseur De Lange kiest de kunstmatigheid als sleutel. De buitenissige kostuums van Arno Bremers combineren mooi met het welbewust artificiële decor van Paul Gallis. Voordat de personages opkomen, zien we ze al. De deuren zijn losse schotten die wankelen als ze hard worden dichtgeslagen.

Het duel tussen de mannen spiegelt zich in de nijd tussen de meisjes, Bracha van Doesburgh en Pauline Greidanus. De enige die boven de partijen staat is een fenomenale Carine Crutzen als Lady Bracknell, een ongetemde feeks die de goede zeden bewaakt. Met een parasol als wapen schettert ze in het rond. Als uitbeelding van baldadige zorgeloosheid en toonbeeld van een dolzinnig plot is deze Het Belang van Ernst geslaagd. Licht als schuimwijn is het. Maar toch. Ik mis de tragische kant van al dat sprankelende, zoals regisseur Karst Woudstra in 1997 die uitdrukte bij het Noord Nederlands Toneel met een lijkwit geschminkte Lady Bracknell wier lippen zwart als de dood waren.

Jeroen Spitzenberger en Jochum ten Haaf zijn allereerst komedianten. Het Belang van Ernst is zowel het koudste als het meest virtuoze spel van Wilde. In die kilte schuilt onmiskenbaar tragiek, en die zien we niet. Het is te weinig alleen de spitsvondigheid van Wildes toneel te spelen, al weet Jeroen Spitzenberger aan het slot scherp duidelijk te maken waarom zijn zieke vriend Bunbury zo plots dood is. Hij bestaat eenvoudig niet.

Voorstelling: Het Belang van Ernst van Oscar Wilde door het Nationale Toneel. Regie: Gijs de Lange. Vertaling: Willem Jan Otten. Gezien: 28/1 Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Tournee t/m 16/4. Inl.: 070-3181444; www.nationaletoneel.nl

    • Kester Freriks