Het beeld

Veel zottigheid op de Nederlandse televisie is het gevolg van de angst om door de kijker als een autoriteit te worden gezien. Koning Kijker houdt immers van mensen die op hem lijken: gewone mensen, dus.

Ik was er niet helemaal zeker van of om die reden minister Verdonk van de week haar zonnebril op hield, toen ze in Kenia het NOS Journaal te woord stond. Mijn eerste reactie was mededogen, dat ze in de tropen iets aan haar ogen had opgelopen. Gisteren kwam de nieuwe columnist van Buitenhof (NPS/VPRO/VARA), de scherp observerende Désanne van Brederode, met een alternatieve suggestie. Je laten interviewen vanachter donkere glazen wijst volgens Van Brederode op een gebrek aan opvoeding, tenzij je een popster bent en juist wilt laten zien dat je lak hebt aan zulke regels. De columnist denkt dat Rita Verdonk wel vaker aantoont geen gevoel voor anderen van thuis te hebben meegekregen, ik vermoed dat het om een zonnesteek of sterallures gaat. In Koppensnellers (Talpa) zat al een sketch van een man die alleen nog met zijn vrouw naar bed wil, als ze zich net zo kordaat gedraagt als zijn heldin Rita. En toeristen, gewone mensen dus, houden ook hun zonnebril op bij een safari.

Tweede voorbeeld: bij de dagelijkse journaals ter gelegenheid van het International Film Festival Rotterdam (VPRO) is de rol van presentator-deskundige opgeknipt. Volkskrant-criticus Ronald Ockhuysen is nog steeds onze gids ter plaatse, maar om het misverstand uit de weg te ruimen dat hij iets met de organisatie van doen zou hebben, wordt hij nu als expert geïnterviewd door een aangever. Marjolijn Bronkhuyzen, chef communicatie van de VPRO, speelt die rol nogal onhandig, zodat er stijve en kunstmatige dialoogjes ontstaan. Gisteren had Marjolijn vrij en mocht Ronald aanschuiven bij een panel dat moest uitleggen wat film precies met een mens doet en of er wel eens bij een film gehuild wordt. En dat terwijl er zoveel te zeggen was geweest over de drie totaal verschillende, niet aan dit festival gelieerde , films die de VPRO gisteren vertoonde. Na de laatste, Stromboli, was er om drie uur 's nachts nog een STER-blok.

De kijker laten kiezen wat het belangrijkste nieuws was van de afgelopen halve eeuw, ook dat lijkt geen actie van een publieke omroep. Maar het gouden jubileum van het NOS Journaal werd gisteren toch afgesloten met een door 400.000 internetters samengesteld wensprogramma. Als je mensen vraagt wat het belangrijkste en ingrijpendste nieuws was, dan noemen ze natuurlijk een vliegtuig dat een flat penetreert. De Bijlmerramp van 1992 eindigde bij 'binnenland' gelijk met de Molukse treinkapingen (1975-'77), de gebeurtenissen van 11 september 2001 waren nummer 1 in de categorieën 'buitenland' en 'meest ingrijpend'.

Interessanter is welk beeld de redactie dan kiest, behalve de uit vele hoeken gefilmde botsingen zelf. Favoriet is de reactie van een toeschouwer, die je ziet schrikken, aangevuld met ik-houd-van-jou- voicemails van slachtoffers.

Nummer twee was Omayra Sánchez, het Colombiaanse meisje van twaalf dat in 1985 na een vulkaanuitbarsting drie dagen in het water stond en min of meer live overleed aan onderkoeling en gangreen, na voor de camera van haar moeder afscheid te hebben genomen. Dát is nieuws naar keuze.