De smachtende zoon

Twee biografische films op het Rotterdams filmfestival laten zien dat ambitie niet volstaat.

Ars longa, vita brevis, luidt het gezegde, en dat moet vooral gelden voor de beste kunstenaars. De middelmatige krijgen soms in de bioscoop een tweede kans. Salieri is bij filmliefhebbers net zo bekend als Mozart. Op het festival draait een milde variant op Amadeus die de Poolse regisseur Krysztof KrauseMój Nikifor maakte over twee schilders. De Mozart is hier een oud, gebrekkig, arm klein mannetje zonder enige opleiding. Maar schilderen kan hij wel, op een manier die zijn Salieri, een aardige man die net aan een academie is afgestudeerd, nooit zal kunnen leren, hoe hij er ook zijn best voor doet, wat hij er ook voor laat, al geeft hij er zijn leven voor.

Ambitie speelt ook een belangrijke rol in de documentaire van Kees Hin over de schilder Jaap Hillenius, die zaterdag in première ging. Hillenius streefde naar 'het ultieme schilderij', en hij had het nog niet - net niet, misschien - gemaakt toen hij in 1999 omkwam bij een auto-ongeluk. Hins poging om dichterbij te komen is een drieluik. In het midden is meestal een schilderij te zien, links en rechts daarvan gezichten van mensen die over Hillenius vertellen - zijn vrouw, zijn zoons, een verzamelaar, een vriend. Zo worden leven en werk van Hillenius op een zeer directe manier tegen elkaar uitgespeeld. We horen de jongste zoon bijvoorbeeld vertellen dat alles altijd moest wijken voor het werk van zijn vader, en tegelijkertijd zien we dat werk, kleurig, levendig, schitterend, maar niet zo levend, zo smachtend, als het gezicht van die zoon.

    • Bianca Stigter