De hemelse Mozart blijft de hele wereld verbazen

Drie dagen lang zonden tv en radio in tal van landen muziek uit van Wolfgang Amadeus Mozart, vrijdag 250 jaar geleden geboren in Salzburg. Concerten, operavoorstellingen, documentaires, zelfs een ballet op mismuziek van Mozart, oude opnamen en live-evenementen in Salzburg, Wenen en allerlei andere plaatsen. Maar hoeveel het ook was, en hoe vanzelfsprekend Mozart ook op andere momenten in de muziekgeschiedenis mag lijken, na een kwart millennium bleek telkens opnieuw hoe verbazingwekkend uniek hij is. 'Mozart is afkomstig van een andere ster', zei Nikolaus Harnoncourt, honorair gastdirigent van het Concertgebouworkest vrijdag dan ook in Salzburg.

De Salzburgers kregen vrijdag een Mozart-verjaardagstaart (Foto AFP) Salzburg chefs make first cuts of a giant Sacher's cake, prepared by 10 chefs, offered to Salzburgers and visitors to celebrate the 250th birthday of famous composer Wolfgang Amadeus Mozart, in Salzburg 27 January 2006. AFP PHOTO/JOE KLAMAR AFP

Vooral in langzame delen weet Mozart met zijn smeltende, soms eindeloos lijkende lijnen, de tijd stil te zetten en het hart te beroeren. Zoals in de slotscène van Le nozze di Figaro met het telkens herhaal 'perdono', waarin iedereen om vergiffenis vraagt voor al te menselijke ondeugden. In een eerder gemaakte opname in de Berlijnse Philharmonie begeleidde Sir Simon Rattle de Nozze-zangers, onder wie zijn partner Magdalena Kozena, vanachter het klavecimbel. Vooraf klonk het Pianoconcert nr. 9 ('Jeunehomme') met ook al zo'n vervoerend langzaam deel.

Ontroerend mooi was ook het concert vanuit de Sankt Stephansdom in Wenen, de kerk waar Mozart trouwde, een van zijn kinderen liet dopen en van waaruit hij in 1791 naar zijn naamloos graf werd gebracht. Hier klonk, gezongen door de Wiener Sängerknaben, het Chorus Viennensis en solisten, alleen religieuze muziek. Zoals delen uit de grote Mis KV 427 met een etherische Sandrine Piau in het Et incarnatus est, de Krönungsmesse en Ave verum corpus.

Het Grote Mozart Weekeinde verliep treurig voor dirigent en pianist Daniel Barenboim, die vrijdagavond in de Berlijnse Staatoper een Mozartconcert zou leiden. Barenboim (63) voelde zich zo onwel - verdere bijzonderheden werden niet gegeven - dat hij werd opgenomen in een ziekenhuis, waaruit hij zondag weer werd ontslagen. Tijdens het concert, op tv uitgezonden in 23 landen, werd hij vervangen door zijn assistent Ulien Salemkour. De dag tevoren was Barenboim uitgeroepen tot winnaar van de prestigieuze muziekprijs Ernst von Siemens. Van de 150.000 euro zal hij er 100.000 bestemmen voor de renovatie van de Berlijnse Staatsoper, waarvan Barenboim sinds 1992 muzikaal directeur is.

In New York werd de verjaardag van Mozart onder andere gevierd met een concert van de Berliner Philharmoniker o.l.v. Simon Rattle en pianist Alfred Brendel, vorige week zondag ook al gedeeltelijk gespeeld in het Amsterdamse Concertgebouw. Het concert in Carnegie Hall werd via de radio uitgezonden, net als de Matinee in de Metropolitan Opera met Cosí fan tutte.

Ook in Brussel werd het Mozartjaar vrijdagavond geopend met een nieuwe productie van Cosí fan tutte in de enscenering van Vincent Boussard. In de oude Parijse Opéra, nu 'Palais Garnier', kwam het vrijdagavond tot ovaties én boegeroep bij een nieuwe productie van Don Giovanni van de Oostenrijkse cineast Michael Haneke. Hij maakte van de vrouwenverleider de president-directeur van een onderneming, gevestigd in de Parijse kantorenwijk La Défense.

In Amsterdam begon het Mozartjaar vrijdag in het Concertgebouw met een concert gegeven door het Orchestre des Champs-Elysées met Ronald Brautigam als solist in het Pianoconcert nr. 27 . Het Mozartjaar wordt onder andere voortgezet door het Orkest van de Achttiende Eeuw o.l.v. Frans Brüggen in het Muziekgebouw aan ' t IJ waar in februari vier dagen lang pianoconcerten klinken. In het najaar brengt de Nederlandse Opera nieuwe producties van de drie Mozartopera's op libretti van Da Ponte: Le nozze di Figaro, Cosí fan tutte en Don Giovanni.

    • Kasper Jansen