Boris is jarig

putin_en_jeltsin2.jpgMorgen wordt Ruslands eerste president Boris Jeltsin 75 jaar. Hij viert dit met een interview in Itogi en een tv-gesprek waarin hij zijn vendetta tegen voorganger Gorbatsjov voortzet.
Opvolger V.V. Poetin bedelft Jeltsin onder lof. Een man met grote wilskracht en een krachtige hand, zo?n ?ijzeren kern? heeft het imperium nodig. (Hier)
De lofprijzing is opvallend uitbundig, want Poetins grote project lijkt momenteel de rehabilitatie van de Sovjet-Unie en degradatie van de ?democratische? Jeltsinjaren tot een soort ?Tijd der Troebelen?. Zie Poetins laatste rede tot de natie in (subtiel aan westerse smaakpapillen aangepaste) Kremlinvertaling:

Above all, we should acknowledge that the collapse of the Soviet Union was a major geopolitical disaster of the century. Tens of millions of our co-citizens and compatriots found themselves outside Russian territory. Moreover, the epidemic of disintegration infected Russia itself.’

Rusland neemt het Boris Jeltsin nog steeds kwalijk. Welke historische rol resteert dan voor de sloper van de Sovjet Unie? Welnu, in diezelfde speech zegt Poetin over de jaren negentig:

Many thought at the time that our young democracy was not a continuation of Russian statehood, but its ultimate collapse. But they were mistaken. That was precisely the period when the significant developments took place in Russia.

Zo ziet Jeltsin zijn presidentschap ook. Hij stuurde het schip door de storm en maakte zich impopulair; bij gladde zee kon hij het roer aan zijn jonge luitenant overgeven. ‘God, geef ons geen interessante tijden’, citeert hij koket de Chinezen. Saaie Poetin heeft het maar gemakkelijk, suggereert hij daarmee.
Essentieel lijkt mij overigens dat Jeltsin zijn opvolger niet op wilskracht, maar op loyaliteit selecteerde. Voor Jeltsin dreigde in 1999 het cachot. De bureaucraat Vladimir Poetin had bewezen zowel meedogenloos als loyaal te zijn: mystieke KGB-trekken. Zo smokkelde hij zijn oude mentor Anatoli Sobtsjak illegaal uit Rusland toen hij daarmee niets te winnen had. En als FSB-chef bleef Poetin zijn president trouw terwijl de Moskouse elite massaal deserteerde naar premier Primakov, toch een ?oude kameraad? uit de KGB. Hij was de ideale man voor een van de koudbloedigste en meest cynische politieke manoeuvres ooit.
Jeltsin heeft zijn opvolger juist beoordeeld en geniet een rustige oude dag. Poetin is zeer loyaal. De andere zijde van de medaille: ook zeer haatdragend.

    • Coen van Zwol