Zwart op wit

In het dagelijks leven dienen we de zaken niet al te zwart-wit te bekijken. Maar op het scherm kunnen zwart en wit, en toegegeven, de tussenliggende grijstinten, precies genoeg zijn. In de bioscoop liggen de dagen van het oogstrelend zwart-wit van Rumble Fish (Francis Ford Coppola) en Stranger Than Paradise (Jim Jarmusch) echter al zo'n twintig jaar achter ons en ook in het land van de videoclips wordt die vorm van filmerij niet al te vaak beoefend.

INTRIGEREND: Mary J. Blige is in haar clip zwart/wit als ze zingt, maar haar herinneringen zijn bont gekleurd Foto AP Singer Mary J. Blige performs during MTV's "Total Request Live" show at the MTV Times Square Studios, Wednesday, Dec. 21, 2005, in New York. (AP Photo/Stephen Chernin) Associated Press

Waarom ook, zal de kleurenminnaar zeggen? Wie kiest voor zo'n beperkt kleurenpalet heeft daar vaak een artistiekerige reden voor. Dan ga je voor stijl en cinematografische verfijning, òf voor een soort retro-effect. Daarom is het gebruik van zwart-wit in de clip van 'Be Without You' van Mary J.Blige enigszins verwarrend,of vooruit: intrigerend. Want de scènes waarin zij ons, schitterend en doorleefd als altijd, toezingt in het nu, zijn geschoten in stijlvol wit en zwart, terwijl de woeste taferelen van amoureuze aard waarop zij dan reflecteert, in onrustige kleuren zijn gehouden.

De wetenschap dat Blige, na een stormachtig leven vol ongelukkige liefdes en heftige verslavingen, tegenwoordig gelukkig getrouwd is, werpt licht op de zaak. Zwart-wit staat hier voor beschouwing en stabiliteit, hetgeen haar natuurlijk erg gegund wordt. In de clip van 'Bullet' van Editors gaat het vermoedelijk juist eerder om de retrowerking. Want de groep (zonder the, denk erom) hoort immers tot het slag dat zich laat inspireren door Joy Division en andere gejaagde doemdenkers van rond 1980. En dat tijdvak laat zich ook om economische en sociaal-culturele redenen heel goed in zwart-wit vangen.

Daarbij helpt het dat zanger Tom Smith wel wat op Joy Division-zanger Ian Curtis lijkt, of liever: op de acteur Sean Harris die hem speelde in de kostelijke film 24 Hour Party People. Ach ja, zo grijpen de werelden van film en clip weer op een ingewikkelde manier in elkaar, terwijl de bandleden van Editors dapper playbacken of anders wel poseren in desolate, post-industriële landschappen. Dat willen we niet eens in kleur zien.

JACOB HAAGSMA