Voetbalgod in het heilige land

Een in Nederland onbekende voetbaltrainer maakt furore in Israël. Voormalige autoverkoper Ton Caanen uit Geleen moet het afgegleden Maccabi Tel Aviv er weer bovenop helpen.

Ton Caanen: ,,Ik wil niet zeggen dat spelers lui zijn maar jezelf pijn doen op de training, tot over de grens gaan zie je toch niet. (Foto Sarah Levin) Levin, Sarah

Neem het ruim. Drie maanden geleden had Israël nog nooit van Ton Caanen gehoord en kende de 39-jarige Limburger het land alleen van het nieuws op tv en in de krant.

Hij arriveerde in oktober als een volslagen onbekende coach van een al even onbekende Oekraïense club, maar op het ogenblik is Ton Caanen, de voormalige autoverkoper uit Geleen, als hoofdtrainer van Maccabi Tel Aviv de bekendste 'Hollander' die ooit voet gezet heeft in het heilige land.

Althans wat betreft de miljoenen voetbalgekke Israëliërs, die iedere zaterdag onmiddellijk na afloop van de sabbat de tv afstemmen op de voetbalwedstrijden of zich naar de stadions spoeden.

'Ja, het is allemaal heel snel gegaan. Dit is een geweldig land, de mensen zijn superemotioneel, superimpulsief, warm en open. Dat spreekt mij als Bourgondiër wel aan. En de werkomstandigheden zijn door het weer natuurlijk perfect', vertelt Ton Caanen in het witgeschilderde, containerachtige kantoortje bij de trainingsvelden van Maccabi Tel Aviv aan de zuidelijke rand van de stad.

Zijn lang, golvend haar, zijn keurige pakken tijdens de wedstrijden, zijn tumultueuze belevenissen in Jeruzalem als hoofdcoach van Betar Jeruzalem, zijn geboortestad Geleen, zijn relatie met eigenaar Arkadi Gaydamak, de Russisch-joodse wapenhandelaar en zijn transfer van Jeruzalem naar het Ajax van Israël, Maccabi Tel Aviv, zijn de thema's waarmee soms drie, vier pagina's per dag worden gevuld.

'Als je hier in de supermarkt een speler van een andere club tegenkomt en gedag zegt, staat de volgende de dag in de krant dat je hem wilt kopen. Ze schrijven alles op. Maccabi Tel Aviv is, net als Betar Jeruzalem, een vriendenclub, waar iedereen iedereen kent en iedereen met iedereen praat en ook graag iets nieuws wil vertellen. Het enthousiasme is groot, de mensen zijn zeer betrokken en ik ben nog niemand tegen gekomen met kapsones.'

Met de bijbehorende druk lijkt de op het oog stoïcijnse en openhartige Caanen geen enkele moeite te hebben. Hij is vol zelfvertrouwen. Dat is ook niet verwonderlijk, want in Jeruzalem was hij in de twee maanden dat hij daar coachte een succes. Hij won vrijwel elke wedstrijd en haalde met tactische en organisatorische aanpassingen Betar Jeruzalem uit een lange winterslaap. Tot grote vreugde van de supporters en de spelers. Maar zijn populariteit werd ook zijn razendsnelle ondergang.

'Arkadi Gaydamak had daar een probleem mee, en niet zo weinig ook. Hij vond dat ik zijn club gebruikte om mijn eigen status te verhogen. Betar is een hele kleine club met een groot uithangbord in de vorm van zeer betrokken fans en de media. Hij wilde dat alle eer naar hem ging en niet naar mij. Wat kon ik doen? Wedstrijden verliezen? Journalisten vragen slecht over mij te schrijven? Het was allemaal hosanna omdat we alles wonnen.'

Gaydamak, een internationale wapenhandelaar, die zijn vermogen heeft opgebouwd met wapenhandel in Tsjetsjenië en Angola, heeft grote politieke ambities in Israël, waar hij de conservatieve, zionistische Betar-beweging wil uitbouwen tot een politieke partij. Tenminste als het onderzoek van de Israëlische politie, die hem verdenkt van het witwassen van wapenhandel-gelden, hem niet in staat van beschuldiging stelt. Caanen: 'Niemand behalve Arkadi weet wat hij precies wil.'

De Rus die Betar in de zomer van 2005 had opgekocht haalde de Fransman Luis Fernandez, een voormalige verdedigende middenvelder van Paris Saint-Germain en coach van deze en andere Franse clubs, voor veel geld naar Israël. De komst van Fernandez, die in 1994 werd uitgeroepen tot de beste coach van Frankrijk, was het begin van het einde van Caanen in Jeruzalem.

'Vanaf de eerste minuut negeerde Fernandez mij, zijn assistenten namen de training over. Hij was binnengehaald als technisch directeur maar hij wilde ook coachen. Ik heb tegen Arkadi gezegd dat hij een man moest zijn en dat rechtstreeks in mijn gezicht moest zeggen dat ik niet langer de trainer was. Dan hadden we handen geschud, hij had mij uitbetaald en dat was dat. C'est la vie.'

Dat deed Gaydamak niet en Caanen hield de eer aan zichzelf, nadat hij door een assistent-trainer op het veld werd uitgescholden. 'Ik was niet heel erg bedroefd, alleen de breuk met spelers en fans zat mij dwars.'

Erg kwaad op Gaydamak kan hij niet zijn, het was immers de Rus die hem naar Betar Jeruzalem haalde en hem een kans gaf op het moment dat hij wel zijn Duitse trainersdiploma had behaald, maar nog geen club had.

Op het moment dat de internationale spelers- en trainersmakelaar Dimitri Shulik Caanen belde om hem voor Jeruzalem te polsen was Caanen al drie jaar weg uit Nederland. In Geleen combineerde hij een baan als autoverkoper met het opleiden van de jeugd van Roda JC.

Hij wilde proftrainer worden, maar daar was wegens het ontbreken van diploma's in Europa geen mogelijkheid voor. Op voorspraak van Wim Frösch van Roda JC kwam hij terecht bij Metallurg in de Oost-Oekraïense industriestad Donetsk. Hij bracht daar twee succesvolle jaren door, want de club ging onder zijn leiding UEFA-Cupvoetbal spelen. Tot hij wegens het niet gediplomeerd zijn moest vertrekken.

'Als je eenmaal een club hebt gehad dan word je wel toegelaten, de opleiding in Zeist duurt negen maanden, in Duitsland maar vier maanden. Ik was dus klaar toen ik werd gevraagd voor Jeruzalem.'

Het besluit was snel genomen, maar de exacte functieomschrijving bleef vaag. 'Technisch directeur, adviseur, hoofdtrainer. Arkadi is een hele slimme kerel, maar van voetbal weet hij niets Ik wilde trainer zijn en werd dat ook.'

Vijf dagen na zijn door de Jeruzalemse fans betreurde vertrek ('Ton, please come back. Fuck the French') tekende hij bij Maccabi Tel Aviv een contract voor het lopende seizoen met een optie op verlening. Coach Klinger was daar net ontslagen na drie jaar te hebben gesukkeld. Israëlische coaches, die gepasseerd waren reageerden beledigd.

'Een totaal onbekende naar een topclub. Ze vonden het maar vreemd. Ik heb dus maar kort de tijd. Ik heb geen acht maanden, geen acht dagen, maar, figuurlijk gesproken, acht minuten om resultaat te boeken. Ik moet hier het plezier in voetbal terugbrengen en de fans moeten weer kunnen glimlachen.'

Maccabi Tel Aviv bungelt met 27 punten uit 18 wedstrijden op de vijfde plaats achter Maccabi Haifa, Hapoel Tel Aviv, Betar Jeruzalem en Bnei Yehuda (TA). De drie, gelijksoortige spitsen van de voormalige landskampioen kunnen niet scoren, de jonge garde lijdt aan een minderwaardigheidscomplex en de veteranen spelen weinig geïnspireerd, luidt Caanens analyse.

Hij voelt zich als niet-joodse, niet-Israëliër al helemaal geaccepteerd. 'Ach, op het veld gaat het natuurlijk om voetbal, om oefenstof, de verschillen met Nederland en de Oekraïne zijn niet zo groot. Hier gaat het wel frivoler toe. Ik wil niet zeggen dat de spelers lui zijn, maar jezelf pijn doen op de training, tot over de grens gaan zie je toch niet.'

Dat het Israëlische voetbal internationaal weinig voorstelt, omdat het moderne, aanvallende voetbal niet gespeeld wordt in de liga, ziet Caanen als een uitdaging. 'Ze kunnen best voetballen, ze leren erg snel', zegt de coach, die bezig is de organisatie te veranderen, ook op het gebied van begeleiding, voeding en leefregels. 'Het belangrijkste is de systeemverandering. We gaan over van 4-5-1 naar 3-5-2 of 3-4-3. Dat vergt een betere voetbalconditie, waar we nu aan het werken en meer discipline. Het groepsgewijs aanvallen en groepsgewijs naar achteren gaan, zijn we nu aan het trainen. Met gesprekken, videoanalyses en trainingen hebben we de eerste stappen gezet.'

De eerste grote test, de stadsderby tegen Bnei Yehuda, is met een gelijkspel redelijk verlopen. Op 1 maart wordt beslist of zijn contract wordt verlengd. 'Ik heb nooit gezegd dat we eerste zullen worden, ik speel geen Russische roulette, maar een derde of vierde plaats in de liga is nog mogelijk en noodzakelijk als we UEFA Cup willen spelen. Dat lukt zeker als we het team kunnen versterken met een snelle spits en een sterke, verdedigende middenvelder.'

'Ooit' wil hij terug naar Nederland. Het coachen van een Nederlandse eredivisieclub op Europees niveau is zijn grote ambitie. Hij is daarom blij dat hij ook in Nederland wat bekender is geworden. Groot portret in Voetbal International, contacten met zijn idolen Louis van Gaal en Co Adriaanse: Ton Caanen, de voormalige autoverkoper werkt hard aan zijn eigen successtory in Tel Aviv. Tot zichtbaar plezier van de voetballiefhebbers en het team.

    • Oscar Garschagen