Strijd in staalindustrie baart Parijs zorgen

In Frankrijk en Luxemburg is verontrust gereageerd op het vijandige overnamebod van de van oorsprong Indiase staalreus Mittal op hun eigen kampioen Arcelor. De Franse regering komt in actie.

De Franse minister van Financiën Thierry Breton was gisteren op werkbezoek in de Dordogne toen hij vernam dat de staalreus Mittal Steel van de oorsprong Indiase zakenman Lakshmi Mittal de reus van het oude Europese continent Arcelor wil overnemen.

Onmiddellijk liet Breton aan het meereizende persbureau AFP weten dat hij Lakshmi Mittal, 'zo snel mogelijk' wenst te ontmoeten. Namens de Franse regering sprak hij 'zonder te wachten verontrusting uit over de manier waarop dit overnamebod tot stand komt', namelijk - volgens Breton - zonder voorafgaande discussies tussen de twee groepen.

De snelle en afwijzende Franse reactie mag Mittal ongetwijfeld opvatten als poging tot waarschuwing. Want Arcelor mag dan in Luxemburg gevestigd zijn, het staalconcern met 94.000 werknemers in zestig landen is een typisch voorbeeld van het soort Europese kampioenen waar de Franse regering zich de laatste jaren sterk voor maakt.

Arcelor ontstond in 2002 uit een fusie tussen de oude metaalindustriëen van Frankrijk (Usinor), Spanje (Aceralia) en Luxemburg (Arbed). Het nieuwe bedrijf moest doen waar nationale kampioenen voortaan tekort voor schieten: als mondiale leider meedoen op nieuwe markten, ook in Latijns Amerika en China.

Dat ging Arcelor, geleid door de Fransman Guy Dollé, betrekkelijk goed af. Met 47 miljoen ton was het concern twee jaar de grootste staalproducent ter wereld. In 2004 nam Mittal met behulp van een actief overnamebeleid, die eerste positie over. De omzet van Arcelor lag dat jaar op ruim 30 miljard euro.

Ook Arcelor, dat vrijwel schuldenvrij is, groeide verder. In Latijns Amerika werd het concern vorig jaar vooral dankzij forse winsten in Brazilie nummer één. Juist deze week won het concern een maandenlange slag met de Duitse concurrent Thyssen-Krupp om het Canadese Dofasco. De overname van in totaal 4 miljard euro betekende een record voor Arcelor en leverde het bedrijf een langverlangde rol op als leverancier voor de Amerikaanse auto-industrie.

Voor Arcelor heeft het bod van Mittal Steel - dat met een waarde van 18,6 miljard meer dan het viervoudige is van het eigen overnamerecord - enige vernederende kanten. Zo wil Mittal Dofasco alsnog doorverkopen aan Thyssen-Krupp.

En dan is er ook nog de timing. Want of het bedrijf nu op de hoogte was van de belangstelling uit Amsterdam - zoals Mittal gisteren beweerde - of niet, Arcelor leek wel degelijk door het bod overvallen. Pas na enkele uren kwam het concern met een schriftelijke verklaring waarin het bod van Mittal nadrukkelijk 'vijandig'  wordt genoemd. 's Avonds werd duidelijk dat de raad van bestuur van Arcelor zondagmiddag in Luxemburg bijeen komt om zich te beraden op een nadere reactie.

In afwachting daarvan was de opwinding in politieke kringen gisteren ook in België en Luxemburg groot. Volgens het Luxemburgse parlementslid Lucien Thiel, partijgenoot van de in Afrika verblijvende premier Juncker, sloeg het bod in zijn land 'min of meer in als een bom', zo zei hij op de Franse radio. Luxemburg is met 5,6 procent de grootste aandeelhouder in Arcelor, dat omgekeerd met 6.000 werknemers de grootste werkgever in het groothertogdom is. De Belgische regio Wallonië bezit 2,4 procent van de aandelen in Arcelor. Thiel onderstreepte dat het Luxemburgse aandeel in Arcelor 'strategisch en niet commercieel' is. Verkopen noemde hij 'onvoorstelbaar'.

De Franse minister Breton ging niet zo ver. Wel kondigde hij aan dat hij nauw zal letten op de Europese en Franse industriële belangen en op gevolgen van de werkgelegenheid van een overname van Arcelor door Mittal. In Frankrijk heeft Arcelor 27.000 werknemers.

Sommige analisten speculeren erop dat de Franse regering wel degelijk zal proberen een overname te blokkeren, al is de vraag hoe dat dan zou moeten.

In elk geval zou de strijd om de overname van het Luxemburgse staalconcern wel eens een testcase kunnen worden voor de nieuwe Franse doctrine van economisch patriottisme. Vorig najaar zei Breton al: het nieuwe patriottisme moet Europees worden opgevat.

    • René Moerland