Rode imam

Wie wil weten hoe het leven is in een beruchte Franse buitenwijk als de auto's niet meer branden, huurt er een flat. Bericht uit Les Minguettes, nabij Lyon.

Na drie weken in Les Minguettes is het hoog tijd dat we onze geloofsbrieven gaan overhandigen aan de plaatselijke burgemeester. Het kabinet van André Gerin, sinds dertig jaar de communistische burgemeester van Vénissieux en sinds 1993 parlementslid in Parijs, bevindt zich op de negende verdieping van het moderne gemeentehuis, vlakbij de oude dorpskern en de prachtige nieuwe mediatheek, die wel ontworpen lijkt door I.M. Pei, de architect van de Pyramide bij het Parijse Louvre.

André Gerin neemt op nationaal vlak beduidend meer plaats in dan zijn kieskring op het eerste gezicht rechtvaardigt. Dat komt doordat hij graag de media bespeelt. Zo vergeleek hij begin deze maand het baldadige gedrag van een bende banlieue-jongeren op de trein Nice-Lyon op nieuwjaarsdag met Clockwork Orange, de Kubrick-film over een jonge sociopaat in het Londen van de jaren zestig. Hij haalde opnieuw de kranten naar aanleiding van de vrijlating van twee jongeren uit Vénissieux die in 2001 door de Amerikanen waren opgepakt in Afghanistan en naar Guantánamo overgebracht. Gerin heeft 'zijn' jongeren altijd verdedigd, 'omdat ik in het internationaal recht geloof, en omdat ik wil weten wat de hoofden van onze jongeren beroert en waarom'. Het heeft hem in een deel van de Franse media de bijnaam 'rode imam' opgeleverd.

Ik feliciteer de burgemeester met zijn bijzonder schone banlieue. In vergelijking met sommige andere banlieues is Les Minguettes een modelwijk. Hier wordt al jaren een zero tolerance -beleid gevoerd: graffiti wordt onmiddellijk weggewassen, uitgebrande auto's prompt verwijderd. Er zijn culturele centra, een leger straathoekwerkers, veel openbaar groen en zelfs tennisbanen in de open lucht. Het was ooit anders: nadat hier in 1981 de eerste migrantenrellen losbarstten, werd de naam Vénissieux synoniem voor de problemen van de banlieue.

Maar als je aan de burgemeester vraagt wat al die inspanningen concreet hebben opgeleverd, zegt hij omonwonden: 'Het is alleen maar erger geworden. De werkloosheid en de armoede zijn verergerd, en de sociale breuk is totaal: we zitten aan de ene kant met mensen die helemaal niet meer stemmen, en aan de andere kant met mensen die voor het Front National van Jean-Marie Le Pen stemmen.'

Gerin had dan ook weinig geduld met de media die recentelijk naar Vénissieux afzakten met de vraag waarom het juist hier zo rustig was gebleven tijdens de rellen van november vorig jaar. Nu ja, rustig, er zijn in Les Minguettes 'slechts' een tweehonderdtal auto's in brand gestoken. 'Maar dat komt alleen doordat wij onmiddellijk de wijk zijn ingetrokken met onze straathoekwerkers, geholpen door een deel van de bevolking. Als onze mediatheek niet is afgebrand, is dat omdat wij daar massaal aanwezig waren. We hebben zelf drie branden in openbare gebouwen gedoofd.' De burgemeester lijkt wel teleurgesteld als ik zeg dat we nog geen enkele auto hebben zien branden sinds we ons in zijn gemeente hebben geïnstalleerd. 'We hebben er echt gemiddeld één per dag', zweert hij.

Het is de verdienste van de gebeurtenissen van november, vindt Gerin, dat nu iedereen weet dat er in Frankrijk het hele jaar door gemiddeld honderd auto's per dag in brand worden gestoken. 'Ik wist dat natuurlijk al veel langer omdat ik daar regelmatig overleg over pleeg met onze politieprefect. Maar op nationaal niveau waren die cijfers altijd taboe: zonder de rellen had niemand geweten dat in 2004 zo'n 28.000 auto's zijn uitgebrand, en in 2005 zo'n 45.000.' Als de rellen iets hebben opgeleverd, zegt de burgemeester, 'dan is het dat onze politici niet langer de kop in het zand kunnen steken'.