Rekenvaardigheid

Terecht wordt in het lezenswaardige artikel van Martine Zuidweg over tekortschietende rekenvaardigheid van pabostudenten (W&O 14 jan.) gesteld dat het er ook om gaat dat studenten een goed idee krijgen van de verschillende rekenstrategieën die een kind kan gebruiken om een opgave op te lossen. Een van de hoekstenen van realistisch reken- en wiskundeonderwijs is immers dat kinderen hun eigen, vaak verrassende strategieën kunnen inzetten en dat het onderwijs erop gericht is om deze strategieën op een hoger niveau te brengen.

Maar dit heeft z'n grenzen: het is voor een leerkracht vrijwel onmogelijk om goed op de hoogte te zijn van alle strategieën waar kinderen mee aan kunnen komen. Bovendien brengen de kinderen die soms zo moeizaam onder woorden, dat het voor een leerkracht lastig is om er wijs uit te worden en om er in het onderwijs rekening mee te houden. Het volstaat dan ook om de belangrijkste soorten strategieën te kennen.

Maar het gaat ook om nog iets anders. De ene strategie is namelijk abstracter en lastiger te doorgronden dan de andere. Een opgave als 8x195 kan op het meest elementaire niveau opgelost worden via herhaald optellen (195+195=390; 195+195=390; etc) of via verdubbelen (2x195=390; 4x195=780; etc.) Op hoger niveau kan dit gebeuren via splitsen (8x100=800; 8x90=720; 8x5=40; 800+720+40=1560), en op een nóg abstracter niveau via wat in de vakdidactiek 'compenseren' wordt genoemd: 8x200=1600; 8x5=40; 1600-40=1560.

Een belangrijk aandachtspunt voor de pabo is studenten gevoel bijbrengen voor dergelijke verschillen in abstractie en voor de volgorde waarin dergelijke strategieën in het basisonderwijs het beste aan de orde kunnen komen. Het gaat dan om de leerlijnen die de kinderen kunnen doorlopen bij het zich eigen maken van het vermenigvuldigen, het optellen en aftrekken, het rekenen met procenten, etc.

Het Freudenthal Instituut en de Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) hebben zulke leerlijnen binnen het vakgebied rekenen ontwikkeld. Het zou een goede zaak zijn als de studenten tijdens hun opleiding gelegenheid hadden grondig kennis te maken met deze leerlijnen en er in hun stages ervaring mee op te doen. Niet alleen vergroot dat de rekenvaardigheid, de studenten raken ook meer thuis in de lange termijn-leerprocessen die kinderen kunnen doorlopen bij het verwerven van deze rekenvaardigheid.

    • Wiskunde Slo
    • Kees Buijs
    • Medewerker Rekenen