Palestijnen toonden woede over corruptie, bezetting en armoede

De overwinning van Hamas is een Palestijnse proteststem, tegen de corruptie en tegen de Israëlische bezetting.

Een demonstrant houdt een wapen van Fatah omhoog, bij een auto die gisteravond voor het parlementsgebouw in Gazastad in brand gestoken is. Duizenden demonstrerende Fatah-aanhangers eisten het aftreden van hun leiders na de verloren verkiezingen. FOTO AP A protestor holds a Fatah badge and a Palestinian flag next to a burning car inside the courtyard of the Parliament in Gaza City Friday Jan. 27, 2006. Thousands of members of Fatah, which badly lost Palestinian parliament elections to Hamas this week, burned cars and shot in the air in demonstrations across the Gaza Strip, demanding the resignation of corrupt officials and insisting that Fatah form no coalition with Hamas. (AP Photo/Emilio Morenatti) Associated Press

Regelmatige bezoekers van de koffiehuizen diep in de vluchtelingenkampen van Jabalya bij Gazastad of Balata bij Nablus wisten allang dat Hamas, de Arabische afkorting van 'islamitische verzetsbeweging', de verkiezingen zou winnen. Niet omdat de zelfmoordaanslagen breed gesteund worden en ook niet omdat de Palestijnen 'alle joden de zee in willen jagen', maar omdat hun klachten over corruptie, de bezetting, de gevangenschap van honderden Palestijnen zonder proces, de armoede en de werkloosheid niet werden gehoord, laat staan opgelost.

Van dr. Matti Steinberg, hoogleraar Midden-Oostenstudies en adviseur van de Israëlische veiligheidsdienst Shin Beth, is de waarneming dat 'maximaal 20 procent van de Palestijnen fundamentalistische moslims zijn en dat tweederde van zijn kiezers de theologische stellingen van Hamas niet onderschrijft'.

De spectaculaire verkiezingsoverwinning van Hamas is dan ook in de eerste plaats een proteststem. 'Tien jaar geleden stemde ik op Fatah, ik heb nu op Hamas gestemd omdat ik de corruptie niet langer kan verdragen', zei een 78-jarige vrouw woensdag bij het stembureau in het grote vluchtelingenkamp bij Bethlehem.

Na de grootscheepse corruptie van de Palestijnse Autoriteit, die volgens de volksmond en de Hamas-propaganda alle internationale hulp in eigen zakken stak, volgt de bezetting als reden voor de stem op Hamas. Geen enkele Palestijn begrijpt dat de internationale gemeenschap zo verrast en vol afschuw reageert op de doorbraak van Hamas, zeker niet na de gemeenteraadsverkiezingen. De verbaasde reacties worden ook algemeen beschouwd als bewijs dat de Verenigde Staten en de Europese Unie meer oog hebben voor de Israëlische zaak dan de Palestijnse.

Het zoveelste bewijs, want in de ogen van alle Palestijnen, gematigd tot radicaal, is de internationale gemeenschap mede verantwoordelijk voor de opkomst en bloei van de moslimfundamentalistische beweging. Nooit werd Israël een strobreed in de weg gelegd bij de bouw van de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever, waar nu ruim 230.000 Israëliërs wonen, de bewoners van de geannexeerde nederzettingen rondom Jeruzalem niet meegerekend. De 'Lords of the Land' (de Engelse titel van het boek van Ha'aretz-journalist Akiva Eldar over de nederzettingen) gingen vrijelijk hun gang met nederzettingen bouwen, olijfboomgaarden vernietigen en 'landroof' (aldus een Israëlisch overheidsrapport).

De oproepen, eisen, diplomatieke interventies van de EU en de VS werden jaar in jaar uit genegeerd. Het kwam voor de Palestijnen dan ook niet als een verrassing dat kritische EU-rapporten over de afscheidingsbarrière, de verjoodsing van Jeruzalem en het keiharde oordeel van het Internationale Gerechtshof over 'de muur' geen politiek of diplomatiek vervolg kregen.

Ook de meest gematigde Palestijn vindt en vond het beleid van de internationale gemeenschap op zijn minst dubbelhartig en hypocriet. Het feit dat president Abbas keer op keer werd vernederd door premier Sharon en dat van Abbas werd geëist dat hij alle Palestijnse groepen ontwapende, werd beschouwd als een teken dat de hele wereld tegen de Palestijnen is en voor de Israëliërs. Immers, de eis dat de Palestijnse groepen hun wapens neerleggen is net zo hard geformuleerd in de Routekaart voor vrede als de eis dat Israël alle activiteiten in de nederzettingen bevriest en de illegale buitenposten (meer dan 100) ontmantelt.

De verontwaardiging van de Palestijnen richt zich ook op de internationale media. Iedere journalist in de Palestijnse gebieden wordt vroeg of laat geconfronteerd met de vraag: 'Waarom berichten jullie uitvoerig over Palestijnse aanslagen in Israël, maar zwijgen jullie over onze dode kinderen, moeders en grootouders; waarom noemen jullie ons terroristen en Israëliers soldaten die hun land verdedigen?' Dat is ook vaak het antwoord op vragen over de moraliteit en de contraproductieve doelloosheid van het gewapende Palestijnse verzet: 'Jullie kijken met één oog en niet met twee ogen. Moeten we onszelf maar overgegeven?'

Volgens Matti Steinberg, die al jaren waarschuwt dat het Israëlische en internationale beleid Hamas in de kaart speelt, moet alles op alles gezet worden om de Palestijnse massa niet verder in de armen van Hamas te drijven. Hij wordt bijgevallen door de International Crisis Group, die op haar website (www.icg.org) een kritisch rapport over Hamas heeft geplaatst. In plaats van een boycot moet met een door Hamas geleide regering een dialoog worden geopend. Stopzetten van de samenwerking met Hamasburgemeesters, -gemeenteraden, -parlement en -regering leidt namelijk tot verdere verpaupering en radicalisering. In ruil daarvoor moet Hamas zich hervormen tot een politieke partij en de militante vleugels afbouwen. Inspelen op de pragmatische stromingen in Hamas - dat zich altijd heeft gekenmerkt als een organisatie met een ontwikkeld gevoel voor het eigenbelang - lijkt het beste antwoord.

Alles wijst erop dat Hamas (51 aanslagen sinds 1987 met 351 Israëlische slachtoffers) bereid is om het huidige de facto bestand voort te zetten, omdat een openlijke strijd met Fatah of een oorlog met Israël niet in het belang van de beweging en de bevolking is. De organisatie heeft al het dragen van wapens drastisch beperkt en voert al meer dan een jaar geen aanvallen uit op Israëlische burgerdoelen. Als Hamas in staat is de Aqsabrigades van Fatah en de Islamitische Jihad te beteugelen - een testcase voor beoogd premier Haniyeh - kan de betrekkelijke rust voor Israël voortgezet worden.

Of en wanneer het zogeheten vredesproces een vervolg krijgt, weet niemand. Feit is dat er sinds 2000 geen 'vredesproces' meer is en dat ook waarnemend premier Olmert niet naar een onderhandelingstafel zou komen met de politieke wil om Jeruzalem te delen of gevangenen vrij te laten. De Routekaart voor vrede, de belangrijkste diplomatieke bijdrage van de VS en de EU, was al irrelevant op de dag van ondertekening in Aqaba in de zomer van 2003.

De bezorgheid over het vredesproces nu Hamas is verkozen, heeft daarom ook weinig betekenis. De ontruiming van de joodse nederzettingen in de Gazastrook was een eenzijdige maatregel, die premier Olmert wil herhalen op de Westelijke Jordaanoever.

Tenminste, als hij daartoe de ruimte krijgt, want de verkiezing van Hamas is een onverwacht politiek geschenk voor de Israëlische haviken, voorop Likudleider Netanyahu, die met de stichting van het naburige 'Hamasstan' opeens nieuwe electorale kansen ruiken.