Onrust onder huizenkopers

Het eventueel afschaffen van de aftrekbare hypotheekrente is een kwestie die regelmatig opduikt in dagbladen en andere media. Dat zorgt voor onrust onder de (toekomstige) kopers van een eigen woning.

Je zal maar met veel moeite een onderkomen hebben gekocht en na een paar jaar horen dat je de rente niet langer mag aftrekken van je belastbare inkomen in box 1. Daardoor betaalt iemand die 10.000 euro rente per jaar betaalt, en in het 42 procent van de inkomstenbelasting valt, per jaar 4.200 euro meer aan rente; 350 euro per maand.

Zo'n rekensommetje weerhoudt bange mensen ervan om een (ander) huis te kopen en prikkelt anderen om snel wat aan te schaffen. Maar een beperking of afschaffing zal zich niet zo abrupt voltrekken. Dit kabinet zal de aftrek bij de 2007-verkiezingen voor de Tweede Kamer niet serieus aanroeren. En de oppositie evenmin. Het volgende kabinet neemt de kwestie misschien in studie en schuift de invoering door naar een verse regeringsploeg. Dan zijn we een jaar of zes verder. Wie dan leeft, dan zorgt.

In feite beperkt de overheid de aftrek stapsgewijs en onopgemerkt voor de burgers al sinds de invoering van het nieuwe belastingsysteem op 1 januari 2001. De belasting in de hoogste twee schijven van 60 en 50 procent daalde toen naar respectievelijk 52 en 42 procent. Daardoor betalen de mensen die deels in die schijven vallen nu meer (hypotheek)rente dan voor de invoering.

Tegelijkertijd verviel de aftrek voor consumptieve schulden als leningen voor bijvoorbeeld auto's, boten en caravans. En de eigenwoningaftrek werd beperkt tot een periode van maximaal dertig jaar. Dus een 25-jarige die een huis koopt met geleend geld en de rente aftrekt, mag dat in grote lijnen doen tot zijn 55ste. Verder mag je alleen aftrekken voor je eerste eigenwoning, je hoofdwoning, en niet meer voor je tweede en vakantiewoning.

Zo kom je ongemerkt aan een waslijst vol beperkingen, waar het gros van de geldleners niets van merkt. Veel meer zoden aan de dijk, in de komende jaren, zet de Bijleenregeling die geldt sinds 1 januari 2004. Een eigenaar/bewoner die na die datum een ander huis koopt en geld leent, moet de overwaarde in zijn oude huis (ruwweg: verkoopwaarde minus aftrekbare schuld) gebruiken voor de financiering van zijn nieuwe huis. Anders gezegd: hij mag best lenen ter grootte van de overwaarde, maar de rente niet aftrekken. Voor meer informatie: zie www.belastingdienst.nl en tik bij de zoekfunctie in bijleenregeling. Of bel de Belastingtelefoon.

Wie zijn aftrekbare schuld geheel of bijna aflost, hoeft sinds 1 januari 2005 het eigenwoningforfait (bijna) niet meer bij te tellen in box 1 als belastbaar inkomen; volgens de wet Hillen. Zo stimuleert de overheid het financieren met eigen middelen en het aflossen van eigen woning schulden.

Een voordeel voor de fiscus is de huidige lage rente. Voor een rentevast periode van dertig jaar komt de rente op 4,5 procent gemiddeld. Voor een aftrek in het 42 procent tarief draagt de overheid dus 1,9 procent bij; 42 procent van 4,5 procent. Bij 8 procent hypotheekrente zou dat 3,4 procent zijn.

Wat in de discussie zelden duidelijk naar voren komt is de rol van de huizenkopers, -bezitters en geldleners als economische motor. Zij stimuleren onze economie. Dus wat geeft het wanneer iemand in het hoogste 52 procent tarief een miljoen euro aftrekbaar leent om zijn huis te laten verbouwen en zo mensen aan het werk helpt. De fiscus draagt weliswaar aan de zeg 50.000 euro rente per jaar 26.000 euro (52 procent van 50.000) bij, maar ontvangt dat bedrag (en mogelijk meer) terug via onder meer de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting die verbouwers, inrichters en gelduitleners betalen.

Denk eens aan de omvangrijke Vinex locaties met nieuwe huizen die mensen moeten blijven kopen met geleend geld, anders komt er van de woningbouw niets terecht.

De conclusie kan luiden dat niemand er economisch gezien belang bij heeft wanneer er aan de aftrek wordt gemorreld. Dat is allang gebeurd, zoals hiervoor geschetst. Dus vrees niet: koop en, indien nodig, leen.

    • Adriaan Hiele