In dubio

De muziekliefhebber is voor een nieuwe cd niet uitsluitend meer aangewezen op de platenzaak. Op internet zijn veel losse nummers én albums te koop. Bovendien is via de computer ook het gratis downloaden van muziek mogelijk.

Een nieuwe cd is een relatief duur product. Muziek is tegenwoordig echter goedkoper op internet te vinden. De moderne consument haalt zijn favoriete muziek daarom in huis via de computer.

In eerste instantie gebeurde dit vooral bij p2p-diensten (peer to peer, een netwerk van gelijken) op internet, waar gebruikers digitale bestanden uitwisselen. Gratis. De schattingen van het aantal gebruikers van p2p-netwerken, zoals Kazaa en Edonkey, lopen uiteen tussen de 10 en 20 miljoen mensen. Stichting Brein, die de rechten van de Nederlandse entertainmentindustrie bewaakt, zegt dat het uitwisselen van muziek via p2p-programma's ongeveer 15 tot 20 procent van de omzet van de reguliere muziekverkoop afsnoept.

De muziekindustrie is dan ook met een antwoord gekomen op de gratis uitwisseling van muziekbestanden. Het is al geruime tijd mogelijk om digitale liedjes of hele albums tegen betaling te downloaden bij internetmuziekwinkels als Itunes van Apple en MSN Music. In 2004 werden in Europa en de VS meer dan 200 miljoen digitale nummer gekocht, tien keer meer dan in 2003. Ook in Nederland is betaalde internetmuziek in opkomst. Vorig jaar werden 4,3 miljoen tracks via Nederlandse websites gekocht.

Gratis downloaden

Muziek binnenhalen via een p2p-netwerk kost niets. Na het downloaden van een gratis programma zijn alle nummers die andere gebruikers delen zonder kosten te downloaden.

Er is veel te vinden op internet. Geschat wordt dat er 900 miljoen muziekbestanden geshared, gedeeld, worden.

Het grote probleem van p2p is echter ook het sharen van de bestanden.

Volgens Bas Vissers, coördinator van de stichting Brein, is het downloaden, het binnenhalen van onder meer muziek, voor persoonlijk gebruik toegestaan in Nederland. Het beschikbaar maken van muziek voor anderen via p2p, het uploaden, mag officieel niet.

Delen mag dus niet en de muziekindustrie is dan ook begonnen met het aanpakken van uploaders. Vooral diegenen die veel nummers p2p beschikbaar stellen hangt een boete boven het hoofd. In Nederland is Brein procedures gestart tegen vijftig uploaders. Fanatieke p2p-ers houden overigens niet van leeches (bloedzuigers) of freeloaders, mensen die wel downloaden, maar op hun beurt geen bestanden aanbieden.

Het is niet altijd te zeggen of een gratis bestand doet wat het moet doen: muziek laten horen. In het ergste geval kan zo'n nummer een virus meedragen. Ook kan na het downloaden blijken dat een nummer niet (goed) werkt, of in plaats van een prettig deuntje een irritante piep laat horen.

Het binnenhalen van een gratis nummer kan lang duren. Voor een download ben je als gebruiker afhankelijk van de drukte op het netwerk en de instellingen van de aanbieder van het liedje.

Rechthebbenden van de muziek ontvangen bij het gratis downloaden geen geld.

Beroemde muzikanten als Robbie Williams hebben, volgens Vissers van stichting Brein, misschien minder problemen met p2p: 'hij heeft zijn schaapjes al op het droge. Maar de meeste muzikanten proberen hun brood te verdienen met hun muziek.' Anderzijds zijn er ook bands die juist aandacht krijgen door de verspreiding van hun muziek via internet. Volens de Engelse band Arctic Monkeyse is het gratis verspreiden van hun muziek helemala niet ongunstig geweest voor hun platenverkopen. Integendeel.

Betalen voor muziek

Betaalde nummers zijn op internet snel te downloaden. Deze bestanden zijn vrij van virussen.

Er komen steeds meer verkooppunten voor muziek op internet. Waren dat er begin 2004 nog maar 50, nu verkopen ruim 325 websites wereldwijd digitale muziek. Ook de verscheidenheid van digitale liedjes neemt toe: marktleider Itunes biedt ongeveer een miljoen nummers aan. In Nederland is ook steeds meer te vinden. Op de website van Free Record Shop zijn, voor ongeveer een euro per stuk, 400.000 liedjes te koop.

De betaalde muziekdiensten zijn grofweg onder te verdelen in twee categorieën. De eerste verkoopt losse nummers, of albums, per stuk. Voor ongeveer een euro per liedje of tien euro voor een heel album kan je muziekbestanden kopen met onder meer je creditcard. Een andere mogelijkheid is voor muziek te betalen in abonnementsvorm.

Nummers waar voor betaald wordt, kunnen wel bepaalde beperkingen hebben. Hierdoor is veel betaalde muziek beperkt in afspeelmogelijkheden, gebruiksduur of het aantal keer kopiëren.

    • Mees van der Made