Hollands dagboek; Kees van Kooten

Schrijver Kees van Kooten toert door België met een theaterproductie over eigen stommiteiten. Van Kooten (1941) is getrouwd met vertaalster Barbara Kits. Notities over lijmrijm, een blauwe trapauto en voorlezen aan Groep Geel. 'Ik zou bijna zeggen: inderdaad.'

Woensdag 18 januari

Amsterdam. Halfzes op. Zeldzaam. Wekelijks stukje voor Humo schrijven, over modewoord 'eigenzinnig'. Luisteropnames van tien zelfvertaalde, -geannoteerde en -voorgelezen verhalen uit 'Mijn Plezierbrevier' af; een bundel met de vijftig natuurleukste Anglo-Amerikaanse short stories van de laatste twee eeuwen. Althans volgens mij. Drie jaar aan gezeten, met aftrek van vijftien jaar voorarrest in Boekenberg. Deze eigenzinnige keuze verschijnt half februari bij De Harmonie, met een MP3'tje erbij. Daarvoor kies ik zes stukken; van Robert Benchley, Barry Pain, Corey Ford, James Thurber, Stephen Leacock en J.B. Boothroyd. Geef de titels door aan mijn uitgever, Jaco Groot. Guy Mortier (ex-hoofdredacteur van Humo en Belgische televisiepersoonlijkheid) en ik zouden tijdens onze eenmalige 'Geletterde Mensen'-toer ieder vier van deze verhalen voorlezen.

Onze zeventien voorstellingen gaan weliswaar over 'Little Man Humour', maar nu geheel aan de hand van eigen stommiteiten. Ik had daar al een aardig voorraadje van. Guy heeft in veertig jaar Humo duizenden komische koppen, intro's en covers gemaakt, maar geen humoristische verhalen geschreven. Nu wel. Vijf persoonlijke stukken. Hilarisch. Orkanen van gelach. En is pas 62. Morgenavond zijn we te gast in 'De Laatste Show' op BRT Eén, waar Guy de vaste 'communicatie-expert' is.

Andere gasten zijn dirigent Philippe Herreweghe, actrice Hilde De Baerdemaeker en de eigenzinnige Portugese Standard Luik-voetballer Sergio Comeiçao, winnaar van de Gouden Schoen. Daarom wil presentator Marc Uytterhoeven twee oude televisiefragmentjes van mij; 'iets met muziek en iets met voetbal'. Ik beloof de Koot- en Biebliotheek mee te nemen, onze elfdelige dvd-box, maar die blijkt niet meer in huis. Moet alsnog langs De Harmonie. Ook hier onvoorradig. Met Jaco in looppas naar BoekhandelAthenaeum om er eentje te lenen.

Wim [de Bie, red.] belt mij om lopende zaken door te spreken. Vertelt over dreigende verdwijning van VPRO-radioprogramma 'De Avonden'. Het voelt of wij als verzetskinderen de oorlogssituatie bespreken en de inmiddels gevallen Nederlandse steden in kaart brengen. Vijf minuten later belt een radioredacteur die mij om een adhesieprotest vraagt: de vijand wil nu ook het literaire programma 'Knetterende Letteren' afvoeren. Natuurlijk ben ik hier tegen, maar ik vrees dat de waarde van alle verweer loos is. In België wil de VRT van Klara een digitale, strikt culturele televisiezender maken. Gaarne beide landen samenvoegen, met Guy Verhofstadt als overkoepelende, erudiete, sportieve, dappere, eigenzinnige premier.

Omdat Barbara al mijn witte overhemden nog moet strijken, eten om de hoek; bij Frenzi in de Amsterdamse Staalstraat (krijgt een 9- volgens de Magerevankooten).

Donderdag

Op weg naar Antwerpen hoor ik op de autoradio een ondervraagde functionaris achtereenvolgens antwoorden: 'ik zou bijna zeggen: inderdaad', 'ik zou bijna zeggen: vanzelfsprekend' en 'ik zou bijna zeggen: waarschijnlijk wel.' Nieuwspraak? Ik neem dit op met mijn oude cassettedictafoontje om Guy te laten horen, want we hebben alle ruimte voor actuele improvisaties.

Logeer in Hilton op de Groenplaats. Heuse klassieke muziek in de garage. Als ik niet oppas, ga ik raar doen, in mijn eentje 'op hotel'. Soms wel driemaal per dag in bad, omdat de gel zo mooi groen is. Ook veel energieke naaktgymnastiek op de vaste vloerbedekking, vaak overgaand in teennagels knippen, met het douche-kapje op. Grote zorg aan inrichting bureautje besteden. Tube lijm en schaar klaarleggen. Alle kranten kopen, want elke dag bloemlees, knip en plak ik een 'Lijmrijm' waar we 's avonds de voorstelling mee openen; veertien onthutsende krantenkoppen, elkaar tegensprekend of ontkennend gerangschikt in sonnetvorm. Troostende, kalmerende bezigheid; voor een uurtje zet je de werkelijkheid naar je hand. Gratis en vanzelf ontstaat er door de verschillende lettertypes een eigenzinnige grafische vormgeving à la de vroege Paul van Ostayen.

Om drie uur word ik opgehaald door een meisje van 'De Laatste Show', dat mij naar de Brusselse studio van productiebedrijf Woestijnvis rijdt. Qua gevatheid en jongeherencharme lijkt Marc Uytterhoeven sterk op Matthijs van Nieuwkerk. Omdat wij niets hebben te promoten (elke voorstelling is uitverkocht en 'Mijn Plezierbrevier' ligt nog niet in de boekwinkel), zitten Guy en ik er comfortabel bij. Het tweeëneenhalf uur later uitgezonden programma mis ik, omdat ik met hem terugrij naar Antwerpen en Guy wat verkeerde afslagen neemt en een paar opgebroken straten inslaat. Hilton is medesponsor van onze door Behoud de Begeerte georganiseerde toer, dus geen kwaad woord, maar de vijf frisse wattenstaafjes die er elke dag in de badkamer liggen hebben onmogelijk slappe steeltjes. Je bent je oor of neusgat nog niet binnen of ze knakken al. Geen plastic maar hout moet dat wezen. En dat geldt voor vrijwel alles, wat mij betreft. Leve de oude media en de natuurlijke materialen.

Vrijdag

Wonderlijk: België kent nauwelijks avondfiles die optredende artiesten in de wielen rijden. Wij spelen steeds vier voorstellingen achter elkaar. Elke dag word ik om 17.00 uur opgehaald; meestal door Paul Hermans, soms door Eric Lauwers. Dan langs het huis van Guy, die al schrijvend naar buiten komt en in de auto blijft schaven aan zijn teksten tot wij, nooit later dan 18.30 uur, arriveren bij het Theater in Hasselt, Leuven, Vilvoorde, Mechelen, Heusden-Zolder, Gent of Roeselaere. Technicus Maurice van der Velde is vanaf twee uur 's middags bezig geweest met opstellen, inhangen en uitlichten en ligt nu te slapen op onze bank in het door Jan Vanriet ontworpen decor. Eerst met onze jassen nog aan op het toneel gaan staan en Goedenavond Sint-Niklaas! tegen zevenhonderd lege stoelen roepen.

In 1983 heb ik, op uitnodiging van de literaire organisator Luc Coorevits, voor het eerst solo door België getoerd. In 2001 deed ik hier een reeks voorstellingen met Gerrit Komrij en in 2003 met Josse de Pauw. Met Gerrit ging het over 'satire en poëzie' en met Josse vormden 'acteren en musiceren' de leidraad. Guy en ik hebben het over onze persoonlijke struikelpartijen, die wij illustreren met geprojecteerde filmpjes en foto's. 'Behoud de Begeerte' besteedt veel geld en zorg aan het visuele aspect van zijn literaire voorstellingen. (Moet u tussen 8 en 23 februari maar eens een Nederlandse voorstelling van Saint Amour bijwonen; het reizend dichterscircus met onder anderen Hugo Claus, Remco Campert, Tom Lanoye, Gerrit Komrij en Anna Enquist).

Na elke voorstelling van 'Kees van Kooten en Guy Mortier lezen zich van daar naar hier' laat ik, wervend, bij de programmeerder van de schouwburg de cd 'Kasper van Kooten en Band, Live' en de dvd 'Lijfspreuk' van diens eerste theaterprogramma achter. Mijn vader (Bill van Kooten, 1909-1979) was handelsreiziger.

Zaterdag

Het hondje Laika heette al zo voor het de ruimte werd ingeschoten, maar die bultrug-walvis zwom te kort in de Theems om een koosnaam te verdienen. Zo trekt er momenteel door Nederland een even eenzame, naamloze olifant, die net zo radeloos verdwaald is en alleen maar weet dat hij in die circusvoorstelling twee keer op een krukje moet gaan zitten, met zijn voorpoten komisch omhoog. Ook is de bontjas weer helemaal terug, in België. 'Dieren zijn te goedkoop', schreef Elias Canetti.

Zondag

Een lunch in het Antwerpse paleis van Jan en Simone Vanriet 'copieus' noemen is een understatement. 'Hartverwarmend' is dat eveneens. Barbara is hier vanmorgen vroeg speciaal voor overgekomen. We zijn met zijn tienen en het over alles en iedereen eens, maar om vijf uur moeten Guy en ik naar CC 'De Herbakker' in Eeklo.

Onderweg belt mijn dochter Kim. Zij vraagt of ik tijdens de kinderboekenweek Groep Geel wil voorlezen; het crèche-klasje van haar zoon Roman. Mijn hart springt op. Ik zeg dat ik de Groepen Groen en Rood er ook nog wel bij kan hebben, want iets leukers dan voorlezen weet ik niet te doen, op deze leeftijd. Dat geldt voor de hunne en de mijne. Hoe ze je aankijken. Wat ze je vragen. Kom daar eens om, bij volwassenen. Kinderdagverblijf Inimini heeft mij ingeschaald op dinsdagmorgen 31 januari en ik ben nu al zenuwachtig.

Goed dat Kim en Jacob [de acteur Jacob Derwig, red.] dinsdag drie dagen naar Parijs gaan om Kims verjaardag te vieren. Dan logeren Barbara en ik oppassend in hun huis. Kan ik vast wat voorleesboeken op Roman uitproberen, zodat hij straks van heel Groep Geel alle verhalen het best begrijpt.

Maandag

Alle verhalen in onze voorstelling zijn nog ongepubliceerd, op eentje na. Dat is 'Een Koffer met Poep', en gaat over mijn toilet-perikelen met een ooit gehuurde kampeerbus. Ik vrees dat dit uiteindelijk mijn succesvolste verhaal zal blijken. Gerrit Komrij nam het althans op in zijn Kakafonie en dat garandeert scatologische onsterfelijkheid. Het dateert van 1979 en ik heb het sedertdien zo'n honderd keer voorgedragen. Dit verveelt nog altijd niet. Niet alleen omdat het (makkelijke) succes verzekerd is (poep!) maar vooral omdat de vertelling, spelenderwijs, nog voortdurend groeit. Begrijp goed dat vaudeville-artiesten vaak levenslang aan één nummer bleven schaven. Maar vanavond in Vilvoorde gaat 'Een Koffer met poep' op de automatische piloot, want ik heb iets anders in en aan mijn hoofd: een blauwe trapauto. Heb ik vanmorgen in een eigenzinnige Antwerpse speelgoedwinkel zien staan. Roman wordt op 9 april twee en moet leren autorijden. Dus heb ik een maand geleden bij mijn Volvo-dealer voor tweehonderdnegenendertig euro een miniatuur Volvo Cabriolet S 70 gekocht. Hij is rood, heeft twee buitenspiegels en vier net echte metertjes. Schitterend maar zielloos, zie ik nu. En van kunststof. Terwijl ik in de Antwerpse Wolstraat voor tien euro minder de gedroomde cartooneske trapauto van blik zie staan. Met houten stuur. Een klassieke schoonheid in plaats van een tv-babe. Das Auto wie der kleine Moritz sich das vorstellt.

De hele avond (Vilvoorde) zweeft hij tussen mij en het publiek. Guy scoort, voor de veertiende keer in successie, de drie hardste lachen van de avond. De eerste nadat hij heeft voorgelezen: 'U lacht (pauze) staat hier optimistisch' , en de tweede en derde wanneer hij uit zijn verklarende woordenlijst citeert : 'Uurrecord: 61 minuten' en 'Halfzes: drie'.

's Nachts rijd ik terug naar Amsterdam, waar ik om half drie naast mijn vrouw in het bed van Kim en Jacob schuif.

Dinsdag 24 januari

In ons eigen huis haal ik de rode Volvo trapauto S 70 op en wurm hem op de achterbank van mijn eigen Volvo S 60. Dan ga ik nerveus op weg naar de dealer. Ik zal vragen of zij hem niet willen inruilen. Is nog geen meter mee gereden. Maar inruilen tegen wat? Ik heb alles al.