Grote bosbranden in hete Australische zomer

Vier staten in Australië worden al weken geteisterd door grote bosbranden. Bijna 200.000 hectare bos is afgebrand, drie mensen stierven. Het einde lijkt nog niet in zicht.

Het is angstig stil in het dorpje Halls Gap. De meeste bewoners en de duizenden toeristen die rond deze tijd van het jaar kamperen in het grote nationale park de Grampiens zijn geëvacueerd. Een kleine groep inwoners is gebleven. 'Ik kan mijn winkel niet in de steek laten', zegt Bill Wilders, die zijn leven lang al in Halls Gap woont. 'De brandweerlieden hebben drinken en benzine nodig. Als ik weg ga en de boel zou afbranden, duurt het twee jaar voor ik de zaak weer heb opgebouwd.'

Australië beleeft de droogste en heetste zomer sinds registratie van het weer begon. Al wekenlang woeden in vier oostelijke deelstaten grote bosbranden. Gisteren bracht regen enige verlichting, maar de bliksems die daarmee gepaard gingen, veroorzaakten ten minste één nieuwe grote brand. De verwoesting is het grootst in de Grampiens, driehonderd kilometer ten westen van Melbourne.

Drie bewoners zijn omgekomen en bijna 100.000 hectare bos is verloren gegaan. Rond het dorp is het kaal en er steken hier en daar zwartgeblakerde staken uit de grond. Rondom, in de bergen, vreet het vuur zich razendsnel een weg door de dichte begroeiing.

Negenduizend brandweerlieden kunnen in de steile, dichtbeboste bergen weinig doen. 'We beperken ons tot de bescherming van mensen, huizen en gebouwen', aldus brandweerman Bruce Willington. 'De bossen waar geen huizen staan laten we uitbranden.'

Blushelikopters vliegen af en aan om de vlammenzee langs de huizen te stoppen. 'Weggegooid geld', roept een omstander kwaad. 'Het is de schuld van de Groenen. Zij willen geen hazard reduction burning. Nu zie je de gevolgen. Straks komt er geen enkele toerist meer. Daar gaat onze toekomst.'

'Hazard reduction burning' is het jaarlijks wegbranden van lagere begroeiing op brandgevaarlijke plaatsen. Dat gebeurt om grote branden te voorkomen. De Groenen vinden dat men de natuur haar gang moeten laten gaan. In veel gevallen is 'hazard reduction burning' gevaarlijk, tijdens een droge winter bijvoorbeeld, omdat men daardoor bosbranden kan veroorzaken. Gezien de grote gebieden die ieder jaar afbranden, is het bijna opvallend dat er relatief zo weinig slachtoffers vallen.

Volgens Nederlandse emigrant Paul Budde, heeft dit veel te maken met de geschiedenis van dit land. Budde woont sinds 1990 in het dorpje Bucketty, in Hunter Valley, een bosrijk gebied ten noorden van Sydney, waar regelmatig grote bosbranden voorkomen. 'De aboriginals wisten al hoe ze met bosbranden moesten omgaan', weet Budde. 'Ze hadden geen materiaal om branden te blussen, dus moesten ze een andere oplossing vinden. Daarom brandden ze hun eigen omgeving af. Daarna keerden ze terug en waren beschermd.'

In geen enkel land lijkt de natuur zo goed bestand tegen brand als Australië. Na twee jaar is bijna niet meer te zien dat er een brand is geweest. Budde is zelf ook vrijwillig brandweerman. 'Ik voelde dat als een morele verplichting. Je woont in een klein dorpje waar je gezamenlijk de branden bestrijdt en ook natuurlijk je eigen huis wilt beschermen. Iedereen is betrokken.'

In totaal telt Australië ruim 70.000 vrijwillige bosbrandbestrijders. Ze ondergaan intensieve trainingen. Er wordt wekelijks geoefend en men is verplicht cursussen te volgen.

'Bij de training leer je vooral eerst voor je eigen veiligheid te zorgen', zegt Budde. 'Omdat je meestal in je eigen omgeving werkt, die je ook goed kent, heb je voor iedere situatie een vluchtplan, voor als het fout mocht gaan. Daarnaast geven we ook veel voorlichting. We vertellen de bewoners hoe ze hun eigen huis tegen brand kunnen beschermen. Alles rond je woning opruimen, tennisballen in de afvoerpijpen en je goten vol water laten lopen. En mocht je niet bij je huis willen blijven, vertrek dan een dag te voren en niet op het laatste moment. De meeste doden vallen doordat men in de rook in de auto stikt. '

De overheid heeft de afgelopen jaren miljoenen geïnvesteerd in apparatuur en brandweerwagens. De voorlichting is nu vele malen beter dan voorheen. Maar de vrijwilligers zijn en blijven de cruciale factor bij de bosbrandbestrijding.

    • Wabe Roskam