Een overkill aan tv-cabaret

Nederlandse televisie-zenders zenden massaal cabaretprogramma's uit. Ook minder bekende artiesten zijn welkom, zolang er tenminste gelachen kan worden.

Guido Weijers (foto SBS) SBS

De Nederlandse televisie lijkt niet zonder cabaret te kunnen. Alleen vanavond al zijn er vier cabaretprogramma's tegelijk te zien. Twee zenders presenteren een registratie van een theatervoorstelling: de Vliegende Panters bij de VARA op Nederland 3 en het minder bekende trio Niet Schieten bij SBS6. Andere cabaretiers komen in actie bij Koppensnellers (Talpa) en het vooral door jongeren bekeken De Lama's van BNN op Nederland 2. En dat alles binnen een tijdsbestek van iets minder dan drie uur.

'Het begint een beetje overkill te worden,' constateert Helga Voets, directeur van het impresariaat Harry Kies dat de belangen van veel cabaretiers behartigt. 'Hier op kantoor hebben we zelfs de tv-gids van eind december bewaard, met de programma's van de kerstdagen en oud en nieuw - zo absurd was dat, zo bizar veel. Er was vrijwel geen zender die niets aan cabaret deed. Vroeger moest je heel erg goed zijn om op de televisie te mogen. Nu is die drempel veel lager. Tegenwoordig moet je bijna je best doen om níét op de televisie te komen. Zo dreigt het succes zichzelf in de staart te gaan bijten.'

Maar het verhaal heeft ook een andere kant, zegt Voets: 'Door de enorme groei van het cabaretaanbod in de theaters wordt het steeds belangrijker jezelf in the picture te spelen. Via de televisie bereik je nu eenmaal het grootste publiek. Dat denkt na een registratie misschien: hé, die moet ik eens in het theater gaan bekijken. En je bereikt op die manier ook de schouwburgdirecteuren die jouw voorstelling moeten boeken, maar geen tijd meer hebben om alles zelf te gaan bekijken. Ook zij volgen het aanbod steeds vaker via de tv-registraties.'

Vanouds is de VARA de onbetwiste cabaret-omroep. Naarmate het genre de laatste jaren in de theaters aan populariteit won, wordt er steeds meer uitgezonden: de grootste namen in het hart van de zaterdagavond, waar ze al snel zo'n anderhalf miljoen kijkers trekken, en het aanstormende talent rondom elf uur voor twee- tot driehonderdduizend kijkers. Op de VARA-site staan inmiddels honderden fragmenten, terwijl er zelfs wordt gewerkt aan een digitaal cabaretkanaal.

De eerste echte aanval op dit bastion wordt nu ondernomen door SBS6, dat deze maand zelfs tot cabaretmaand heeft uitgeroepen. Maar met Guido Weijers, Veldhuis & Kemper, Joep Onderdelinden, Niet Schieten, Ernst van der Pasch en Sjaak Bral heeft de commerciële zender vooralsnog geen cabaret-toppers in huis gehaald.

Op de vraag of dit de kruimels zijn die de VARA heeft laten liggen, wil programmaleider Tina Nijkamp van SBS6 echter niet ingaan. 'We kijken vooral of die cabaretiers, en de onderwerpen die ze bespreken, bij onze zender en ons publiek passen', luidt haar commentaar. 'Verder wil ik ons niet vergelijken met een ander, ook niet met de VARA.' Hoe de commerciële zender zijn cabaretprogrammering voortzet, staat nog niet vast. De kosten van een cabaretuitzending waren volgens Nijkamp tot dusver te overzien, omdat SBS gebruik kon maken van dvd-opnamen die al eerder door de impresariaten in eigen beheer waren gemaakt en nog niet aan een andere zender waren verkocht.

'Maar ook als je als omroep een redelijk bedrag betaalt, krijg je verhoudingsgewijs veel zendtijd gevuld', zegt Arjen Stuurman van het impresariaat Hummelinck Stuurman. 'Al was het maar omdat de herhalingen al bij voorbaat in het bedrag zijn inbegrepen. En de tendens is dat er steeds meer herhalingen komen, voor hetzelfde bedrag.' Stuurman vergelijkt de kosten van tv-cabaret met andere programmagenres: 'In vergelijking met een quiz waarvan je zes afleveringen op één dag kunt opnemen, is cabaret duur. Maar vergeleken met origineel Nederlands drama is het goedkoop.'

Intussen hebben vooral de cabaretiers die niet tot de top behoren er veel voor over om hun shows op de televisie te krijgen. Zo zagen de mannen van Niet Schieten zich door SBS gedwongen hun voorstelling, waarin een doorlopend verhaal wordt verteld, in twee afleveringen te splitsen die bovendien elk in drie blokken werden gehakt om ruimte te bieden aan de reclameblokken. 'Maar ja, zij wilden graag op de televisie en de VARA wilde hen niet', constateert een impresario die liever anoniem wil blijven omdat hij zelf ook zaken met SBS heeft gedaan.

In het forum van de cabaretsite Zwarte Kat is al door diverse liefhebbers geklaagd over de reclame-onderbrekingen. 'Reclames halen ontzettend een tempo uit een voorstelling', aldus een van hen. Maar een ander reageert veel enthousiaster op het SBS-aanbod: 'Zo kan iedereen de totale breedte van het cabaretspectrum bekijken, prima toch...'

Het enige cabaret dat niet welkom is bij de televisie, is het cabaret waarin voornamelijk wordt gezongen. Zo is er geen belangstelling voor het recente liedjesprogramma van Lenette van Dongen, wier eerdere theaterwerk wel werd uitgezonden. 'Muziek geldt in tv-kringen als een zapmoment', verklaart Helga Voets. 'Zodra er wordt gezongen, zappen er blijkbaar veel mensen weg. Er moet gelachen worden.'

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Een overkill aan cabaret (28 januari, pagina 58) is een passage over de lage kosten van de cabaretuitzendingen op SBS6 ten onrechte toegeschreven aan Tina Nijkamp , programmaleider van die zender. Het was een conclusie van de verslaggever zelf. Onder de foto van cabaretier Eric van Sauers staat de onjuiste naam Derk Sauers.

    • Henk van Gelder