De heftige start van Dow Jones

De Dow Jones-index schoot door de 11.000, kort erop volgde de grootste daling in drie jaar. De eerste maand van het nieuwe jaar was heftig op de aandelen beurzen van New York.

De eerste handelsweken van het nieuwe jaar zijn een barometer voor het hele jaar.

'Een oude wijsheid op Wall Street', zegt Reinier Prijten, een Nederlandse obligatiehandelaar in New York. Op verzoek bespreekt hij de belangrijke thema's die de beurzen in New York de eerste weken in beweging brachten - alle kanten op.

Renteverhogingen

Toen de beurs op dinsdag 2 januari opende waren beleggers direct enthousiast. Een traditionele nieuwjaarsrally, volgens Prijten. December is gewoonlijk rustig, winsten worden genomen. In het nieuwe jaar hebben fondsbeheerders nieuwe doelen en is er weer kapitaal dat de markt op kan.

De notulen van een vergadering van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale banken, dragen bij. De Fed, zo kan worden geconcludeerd, wil na anderhalf jaar renteverhogingen mogelijk stoppen met deze ingrepen. Goed nieuws voor beleggers, die begonnen te vrezen dat meer verhogingen de economie afremmen.

11.000 punten

Deze twee factoren, samen met optimisme over het naderende cijferseizoen, duwt de Dow-Jonesindex op 9 januari door de grens van 11.000 punten. De beursgraadmeter had deze grens sinds juni 2001 al niet meer bereikt. Meteen spreekt men over de haalbaarheid van een nieuw hoogtepunt. Het bestaande record van 11.723 - tijdens de piek van de internethausse in januari 2000, komt in zicht.

Olie

Het optimisme kent een einde, als vanaf 11 januari de olieprijs begint op te spelen. 'We waren gewend aan prijzen van 66, 67 dollar per vat', zegt Prijten. 'Deze week gebeurde er genoeg om de index naar beneden te halen'. Iran dreigde de olietoevoer stop te zetten, in Nigeria waren onlusten en Osama bin Laden dreigde met nieuwe aanslagen. 'Dit soort trammelant is nooit goed.' De index maakt in de dagen hierop zijn grootste verlies van de laatste drie jaar door.

Technologie

Tegelijkertijd spelen de technologiefondsen een beslissende rol. In eerste instantie zorgt vooral Google voor een opstuwend effect. Een optimistische analist roept dat een aandeel van de internet-zoekmachine wel 600 dollar waard kan worden; de koers stijgt hierop als nooit tevoren. 'Technologie beslist weer eens waar de markt naar toe gaat', zei Owen Fitzpatrick van Deutsche Bank half januari tegen persbureau Reuters.

De nieuwste snufjes op een consumentenelektronicabeurs in Las Vegas stemden marktkenners positief. Allemaal goed voor technologiebedrijven; producenten van halfgeleiders in het bijzonder.

Computerproducent IBM trekt om heel andere reden extra aandacht. Het concern bevriest de pensioenen van werknemers en bespaart daarmee miljarden dollars. Het aandeel steeg 3 procent. De beurs reageerde verder positief op de overname door amusementsconcern Disney van tekenfilmstudio Pixar.

Maar de goednieuwsshow voor de technologiefondsen houdt niet aan. Prijten: 'Als het nieuws ook maar een klein beetje tegenvalt, komt er direct een correctie.' Intel, IBM en Yahoo maken goede jaarcijfers bekend, maar zijn voorzichtig met hun voorspellingen. De beurs straft het direct af. En Google gaat in tegen de wens van het Amerikaanse ministerie van Justitie om zoekgegevens over te dragen. Het aandeel daalt 9 procent.

Auto-industrie

Bedrijven als DaimlerChrysler, General Motors (GM) en Ford beheersen de laatste week de voorpagina's van de zakenkranten. Ford ontslaat 30.000 man, maar de resultaten zijn beter dan verwacht. GM ontslaat eenzelfde aantal, maar maakt 8,6 miljard dollar verlies. De beurs reageert navenant. Het aandeel Ford stijgt, GM wordt afgestraft en noteerde afgelopen donderdag een koersdaling van 6 procent.

Prijten vindt de aandacht voor de ontslagen overdreven. 'De kranten staan er bol van, en het heeft zeker even invloed op het consumentenvertrouwen.' Maar, zo zegt hij, de arbeidsmarkt is juist erg sterk op het moment.

Deze maand werd bekend dat de werkloosheid is teruggelopen tot 4,8 procent, de uurlonen en het besteedbare inkomen zijn gestegen met ruim 3 procent ten opzichte van een maand eerder en tegelijkertijd is de economische groei, hoewel die het afgelopen kwartaal tegenviel, groter dan in Europa.

Prijten ziet maar één scenario als Alan Greenspan volgende week afscheid neemt als voorzitter van de Fed en vervangen wordt door Ben Bernanke. 'Hij grijpt in, misschien wel met twéé renteverhogingen. Dat kan de komende weken nog een aardig rimpeleffect veroorzaken.'

    • Freek Staps