Antroposofisch leven beschermt tegen eczeem en allergie

Kinderen op antroposofische scholen (Vrije scholen) hebben 20% tot 30% minder last van hooikoorts en eczeem dan gewone schoolkinderen. Dat blijkt uit een groot Europees onderzoek onder 6630 kinderen, waarvan 1450 uit Nederland. De reden is waarschijnlijk dat antroposofisch opgevoede kinderen zelden antibiotica en koortsremmers krijgen en ook minder vaak zijn ingeënt.

Leerlingen van de Dordtse Vrije School in Dordrecht, januari 2002. Foto Ronald van den Herik/HH Nederland. Dordrecht, 15-1-2002 Dordtse Vrije School, leerlingen maken tekening, klaslokaal houten bankjes. Bijzonder Onderwijs. Foto: Ronald van den Heerik/HH Hollandse Hoogte

De ouders van de aan het onderzoek deelnemende kinderen, tweederde Vrije-schoolkinderen en eenderde gewone schoolkinderen, beantwoordden een schriftelijke enquête over infecties, huisdieren, een eventuele antroposofische levensstijl en allergische verschijnselen bij hun kind. Een kwart van de kinderen stond ook wat bloed af voor een overgevoeligheidstest (Journal of Allergy & Clinical Immunology, jan).

Er bleken aanzienlijke verschillen in leefstijl te bestaan tussen de twee groepen kinderen. Op de Vrije scholen had 40% van de kinderen nog nooit een antibioticum gehad en op de gewone scholen was dat maar 15%. Bij ontstekingsremmers als paracetamol was dat 43 tegen 8%. Een kwart van de Vrije-schoolkinderen was ingeënt tegen bof, mazelen en rode hond, tegen driekwart bij de controlegroep. Eenderde van de antroposofische kinderen had de mazelen gehad, tegen een tiende van de andere kinderen. Ook verschilde het eetpatroon: driekwart van de Vrije-schoolkinderen at overwegend organische of biologische voeding en bij de gewone schoolkinderen was dat een kwart.

Hooikoorts kwam bij de Vrije-schoolkinderen 30% minder voor en eczeem 25% minder. Bij astma was er geen verschil. De bloedtest wees bij 32% van de antroposofische kinderen op allergie, vergeleken met 39% bij de controlegroep. Overigens waren de resultaten het duidelijkst in Duitsland, Nederland en Zweden. Oostenrijkse Vrije-schoolkinderen leken evenveel of zelfs iets meer risico op hooikoorts en eczeem te lopen dan controlekinderen.

In de afgelopen tientallen jaren is het aantal mensen dat last heeft van allergie sterk toegenomen, al lijkt het zich nu wat te stabiliseren. Er is geopperd dat dit komt door de sterk verbeterde hygiëne in westerse landen. Kinderen zouden te weinig in aanraking komen met vuil en daardoor zou hun afweersysteem later overgevoelig reageren op willekeurige prikkels. Dat heet de hygiënehypothese.

Die hypothese is nu dus getest op de antroposofisch opgevoede kinderen. Volgens de antroposofische leer zijn infectieziekten goed voor het opbouwen van weerstand en daarom geven de ouders weinig antibiotica en paracetamol aan hun kinderen. Het Europese onderzoek lijkt erop te wijzen dat dit kinderen inderdaad beschermt tegen allergie, al benadrukken de onderzoekers tegelijk dat de antroposofische leefstijl in nog heel wat andere opzichten verschilt van de doorsnee manier van leven.

Voordat iedereen besluit zijn kinderen voortaan in viezigheid te laten spelen en niet meer in te enten, is het goed er op te wijzen dat ziekte en sterfte in de afgelopen anderhalve eeuw veel meer zijn afgenomen door een betere hygiëne en inenten dan door de hele verdere geneeskunde bij elkaar. Bart Meijer van Putten