thrillers

Lachen om het noodlot met Harlan Coben

De veelvuldig bekroonde Harlan Coben schrijft al jarenlang stilistisch briljante thrillers vol plotse wendingen en wendbare plots. In veel van die boeken liet hij een merkwaardig circus optreden met maatschappelijke randfiguren die in een John Irvingroman niet zouden misstaan. Hoogst vermakelijk, maar dodelijk voor de inleving en de spanning. In De Onschuldigen houdt Harlan Coben zijn neigingen tot absurdisme binnen de perken en het resultaat is een scherpe roman.

In het lijk van een vermoorde non worden siliconenborsten aangetroffen, een burger met een strafblad ziet zijn zwangere vrouw vreemdgaan en een geadopteerd kind zoekt haar moeder. Drie losse feiten die Matt Hunter - de burger in kwestie - een nachtmerrie bezorgen, waaruit hij het gehele boek lang bezig is te ontwaken. Is dit nog absurd? Nauwelijks. En bovendien worden alle ongeloofwaardige zaken teruggebracht tot een acceptabele, zij het ongewenste realiteit.

Coben doet niet mee aan de rage om historische complotten bloot te leggen en wie hem verdenkt van een sociaal-kritische houding of zelfs maar interesse voor de samenleving, die heeft het mis. De Onschuldigen gaat over vooroordelen en er komen criminelen, corrupte overheidsdienaren en maatschappelijke misstanden in het boek voor, maar die zijn willekeurig. Coben schrijft namelijk crime-pure, zoals er ook poésie-pure bestaat. Geen lollige Spielerei meer, maar crime-fiction in de meest elementaire vorm, waarin goede bedoelingen stuklopen op vooroordelen, waarin cynisme het vrijwel altijd wint van idealen. En waarin de pen als een scalpel goed van kwaad scheidt, hoezeer die twee ook met elkaar vergroeid lijken.

De Onschuldigen is niet minder dan een thematische roman over het klassieke noodlot. Nou, wel iets meer: een bloedstollende, met humor.

Harlan Coben, De Onschuldigen, De Boekerij, 384 blz. euro 17,95.

Willem Asman, De Cassandra Paradox, Cargo, 474 blz., euro 19,90

De mysterieuze code van het tempelcomplot

Na De Da Vinci Code en Het Berninimysterie kwamen het Messiasmysterie, De Einsteincode en nog tientallen andere boeken met titels waarin een eigennaam werd gekoppeld aan een zelfstandig naamwoord uit de reeks Code, Mysterie, Complex, Complot, enzovoort. Boeken waarin door kamergeleerden met James-Bondeigenschappen eeuwenoude geheimen, samenzweringen of complotten werden onthuld.

Ook De Cassandra Paradox van de Nederlander Willem Asman is wat titel en plot betreft zo'n boek dat de verdenking een rip-off te zijn al bij voorbaat meetorst. Tot overmaat van wantrouwen is het een 'literaire thriller' en het verhaal blijkt zich bovendien in Ecuador af te spelen rond een geheimzinnige tempel die wordt omschreven als 'een soort Steen van Rosetta' van de Zuid-Amerikaanse indianenvolken. Gevaarlijk terrein.

De Cassandra Paradox blijkt echter een caleidoscopische roman. Vanuit een groot aantal perspectieven vertelt Asman de verwording van een onderzoek naar parapsychologie dat behoort tot de nalatenschap van de Koude Oorlog. Hij besteedt een groot aantal scènes aan de opportunistische politieke onwil die de bodem uit het onderzoek van de idealistische professor Jonathan Harl slaat. En aan de psychologische principes die Harl huldigt, aan alledaagse praktische problemen, aan griezelen om de mysterieuze krachten die schuilen in de eeuwenoude tempel en aan filosofische uitweidingen.

Dat alles maakt De Cassandra Paradox tot een rijk boek, stilistisch overtuigend, erudiet en intelligent en blijk gevend van een ongekend ambitieus schrijverschap. Maar het neemt niet weg dat er overbodige passages in zitten en dat Asman, hoe mooi hij ook schrijft, vaak ten onrechte suggestie verkiest boven suspense. Het had spannender gekund. Maar het boek houdt ook een belofte in.

Willem Asman, De Cassandra Paradox, Cargo, 474 blz., euro 19,90

Vonk schrijft over Romeo en Julia in terroristenland

Onder zijn pseudoniem Fortinbras Vonk heeft NRC Handelsblad-medewerker Henk Lagerwaard onlangs zijn vijfde thriller gepubliceerd: Contraplan. Net als in zijn eerdere thrillers draait het boek om de openbare veiligheid in Nederland.

Tot zover klopt het in elk geval fraai met dat barokke pseudoniem waarin positieve verwachtingen worden verbonden aan wetshandhaving: Fortinbras betekent immers 'sterke arm' en de gelijknamige bijfiguur uit Hamlet symboliseert de hoop op een goede toekomst.

Vonk houdt zich verre van de cynische humor en meligheid die het misdaadgenre doorgaans terroriseren. In Contraplan getuigt de thematiek van grote scepsis tegenover het functioneren van organisaties als de AIVD. Er woedt een machtsstrijd binnen de geheime dienst, waar de harde carrièrebitch Lud Ax een Contraplan uitvoert, een in scène gezette fundamentalistische aanslag op Nederlandse politici tijdens een bijeenkomst op de Dam. Akkoord, het decor is dus realistisch. Maar zijn Ax en haar emotioneel getroebleerde tegenspeler Bruce Keller - hoe goed gedoseerde round characters ook - geheim agenten?

Vonk kiest voor elk personage een andere vertelstijl (auctorieel, personaal, indirecte rede, directe rede, etc.), presenteert een sterk uitgewerkt plot vol tournures en schept actiescènes die zeer direct zijn geschreven. Het resultaat is een serieuze misdaadroman waarin geloofwaardige personages elkaar bestrijden en verscheurd raken tussen hun maatschappelijke posities of idealen enerzijds en hun privé-belangen anderzijds. Het sterkste en meest Shakespeareaanse voorbeeld is de Jemenitische moslimterrorist die een homoseksuele relatie onderhoudt met een blonde Brabantse katholiek. Dat is Romeo & Julia na 9/11.

Fortinbras Vonk, Contraplan, Signature, 235 blz., euro 17,95.

    • Gert Jan de Vries