'Jeugdwerklozen zoeken het nu in geloofsextremisme'

Eerste Kamerlid Simon van Driel (PvdA) was eind jaren '80 directeur van de Haagse Sociale Dienst. Hij vindt de overheid tekortschieten bij de jeugdwerkloosheid onder allochtonen.

Mark van Driel FOTO: Roel Rozenburg

Benepen, defensief en 'zeker niet van harte'. Zo kwalificeert Eerste-Kamerlid Simon van Driel (PvdA) het beleid van de regering om de hoge jeugdwerkloosheid terug te dringen. Volgens hem schort het bij de bewindslieden aan 'een gevoel van urgentie'.

De actuele werkloosheidsproblemen doen Van Driel vaak terugdenken aan zijn oude baan: directeur van de Sociale Dienst in Den Haag. Eind jaren tachtig, toen er voor heel veel schoolverlaters geen banen waren, stond hij bekend als een harde. Binnen zijn partij en bij de sociale diensten in het land.

Van Driel: 'Het kabinet komt nu, daartoe gedwongen door de vakbonden, met tienduizend participatiebanen. Terwijl we er honderdduizenden nodig hebben. Ik vind dat benepen.' Volgens Van Driel komt die benepenheid niet voort uit zuinigheid, maar is die ideologisch bepaald. Van Driel: 'Je kunt zeggen: we willen niet te veel doen, want het kost de overheid geld. Maar je kunt ook zeggen: we doen niet te veel, want we vinden dat dat niet de taak is van de overheid. Er heerst nu een ideologie dat de overheid zich zo min mogelijk met de arbeidsmarkt moet bemoeien.'

Was u verbaasd over de cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau van vorige week, waaruit blijkt dat 40 procent van de allochtone jongeren geen baan heeft?

'Nee, zeker niet. De afgelopen jaren zijn allerlei regelingen om de zwakkeren op de arbeidsmarkt te helpen verdwenen.'

Zoals?

'De SPAK, specifieke afdrachtskorting, waarbij werkgevers korting kregen op sociale premies, en de arbeidskostensubsidie. Ik vind het jammer dat die zijn afgeschaft. Een werkgever wil een werknemer die zijn salaris waarmaakt. Dat is logisch. Als een werknemer dat nog niet kan, moet er iets bij.'

Maar kunnen de meeste jonge allochtone werklozen hun salaris niet zonder subsidie waarmaken?

'Veel werkgevers hebben last van koudwatervrees. Ze durven geen risico te nemen. Ik begrijp dat ook wel. Vooral voor kleine bedrijfjes heeft het veel impact om iemand aan te nemen. Bij die bedrijfjes zit wel de meeste groei. Daarom wil ik dat de 'no-riskpolis' die we met het CDA hebben voorgesteld, snel wordt ingevoerd. Werkgevers hoeven dan voor jeugdwerklozen die ze in dienst nemen geen sociale premies te betalen.'

Hebben we dat niet eerder gehoord?

'Het zal niet lang duren voordat de oude regelingen weer terugkomen. Wel onder een andere naam natuurlijk, anders kan het politiek gezien niet.'

Dezelfde problematiek, dezelfde maatregelen?

'Ten opzichte van vijftien jaar geleden is er minder veranderd dan je denkt. Ik schrik daar altijd van. Ook nu bestaat het risico dat mensen die werkloos zijn, dat ook blijven. En groepen die toen zwak waren, zijn dat nog steeds, zoals jongeren en mensen met onvoldoende opleiding.'

Is er dan niets veranderd sinds u de Haagse Sociale Dienst leidde?

'Dat wel. Het gaat nu meer om specifieke groepen. De scheiding is scherper geworden. En allochtone jeugdwerklozen reageren anders: toen grepen ze naar de drugs. Nu zoeken ze het in geloofsextremisme.'

Is dat ook de reden dat de overheid er alles aan moet doen om jeugdwerkloosheid te bestrijden?

'Zeker niet. Dat is niet de juiste motivatie. We moeten vanuit ideële overwegingen iedereen een plek op de arbeidsmarkt geven. Als je geen werk hebt, is dat slecht voor je zelfbeeld. Werk is contact, een plaats in de samenleving. Het geeft je een gevoel van erkenning. We laten mensen niet toe in onze samenleving, als we ze niet aan het werk krijgen. En dan kunnen we niet meer spreken van een sámenleving.'

In reactie op de werkloosheidscijfers van het CPB vorige week kwam Hans de Boer van de Taskforce Jeugdwerkloosheid met een plan voor heropvoedingskampen. Werkloze jongeren zouden in legerkazernes manieren en doorzettingsvermogen aangeleerd moeten krijgen. Wat vindt u van dat idee?

'Ik ben daar niet tegen. Maar ik vind wel dat jongeren eerst met justitie in aanraking moeten zijn geweest om naar zo'n kamp gestuurd te worden.'

Uw collega en partijgenoot in de Tweede Kamer, Jet Bussemaker, wil het plan van De Boer, mits in combinatie met andere maatregelen, wel invoeren.

'Ja, wat dat betreft is er veel veranderd. Ook toen dat nog niet populair was in mijn partij, was ik al voor dwang en drang bij ongemotiveerde uitkeringsgerechtigden. Daar kreeg ik altijd forse kritiek op.

'Tegenwoordig bestaat bij alle politieke partijen het besef dat het niet langer van één kant kan komen.'

Hoe ziet u de toekomst?

'Ik ben niet pessimistisch. Het besef groeit dat er iets gedaan moet worden. Lange tijd werd er gedacht dat de arbeidsmarkt compleet maakbaar was. Dat is natuurlijk ook niet zo, maar nu zijn we wel naar de andere kant doorgeslagen.

'Het is een slingerbeweging: andere ideologieën zullen bovenkomen en de ideologen waar we nu mee zitten, zullen wel weer dimmen.'