Het publiek prevelt 'We hate you'

Pianist en documentairemaker Kees Wieringa bezocht vorige week een death metal-concert in Teheran. Bezoekers die meezongen of dansten op de muziek, werden meteen afgevoerd.

Twee studenten van de universiteit van Teheran, 19 januari, 's avonds om kwart voor acht. Het death metal-concert van de SDS-band is zojuist afgebroken wegens te veel meezingen en bewegen. Foto Neil van der Linden Linden, Neil van der

Muziek is gevaarlijk. Vorige week gaf ik concerten op het belangrijkste festival voor muziek in Teheran, het Internationale Fadjr Muziekfestival. De mogelijkheden voor het beluisteren van muziek in het openbaar zijn in Iran niet groot. Voor de directie van het festival is het laveren tussen de vele regels. Alleen het uitvoeren van 'religieuze muziek' lijkt nog toegestaan. Vandaar dat ik de middag voor mijn eerste concert ontboden werd bij de festivaldirectie. Iedereen moest voorspelen voor een morele/islamitische commissie.

Ik speelde pianowerken van Franz Liszt en expres een Duiveldans van de Nederlandse componist Simeon ten Holt. Er werd goedkeurend geknikt. Ik was geen spion, besloten ze, en ik kreeg officiële toestemming om op het festival op te treden.

Waarom wordt muziek als gevaarlijk gezien? De regels voor theater zijn in Iran veel minder strak. Misschien is het omdat in de koran wel over het gevaar van muziek, maar niet over dat van theater wordt gesproken.

Een dag later, op 19 januari, word ik door studenten uitgenodigd voor een death metal-concert in de Ferdosi Zaal van de Universiteit van Teheran. Death metal: een groter contrast met het religieuze Iran is bijna niet denkbaar.

Ik neem plaats op het balkon van een zaal waar zo'n 350 studenten gespannen afwachten wat komen gaat. De meesten zijn gekleed in death metal-stijl: zwart, lange haren, kistjes, oorbellen en kruisen als ketting. Ongeveer een op de tien is vrouw. Zij dragen de verplichte hoofddoek (zwart).

Als de Iraanse SDS-band het podium betreedt en begint te spelen, blijkt dat op de helft van het geluidsvolume te zijn dat bij dit soort muziek in het westen gebruikelijk is.

En er zijn meer verschillen: normaal zouden er door de groep teksten worden gezongen als 'We love death!', maar dat is door de autoriteiten in Iran niet toegestaan. De vier musici spelen louter instrumentaal en blijven stokstijf staan. Het publiek prevelt de teksten.

Iedereen moet op zijn stoel blijven zitten, zo stil mogelijk. Er is een ordedienst van de groep zelf aanwezig. Ook is er politie in burger, om in te kunnen grijpen. Dat gebeurt, als in het midden van de zaal studenten bescheiden headbang-bewegingen gaan maken. Direct worden ze door de geheime politie afgevoerd.

Het is pijnlijk te zien dat de jongeren willen bewegen op deze muziek - daar is die toch voor gemaakt - maar ze zitten vastgeklonken aan de stoel. Dramatische beelden levert dat op, elk lichaamsdeel dat een paar centimeter kan bewegen wordt gebruikt.

Het meest absurde is wel dat de musici niet mogen zingen, dus prevelt het publiek 'Death“ en We hate you“. De enkeling die het toch aandurft 'Love to death“ te zingen, wordt direct door de geheime politie verwijderd.

De sfeer wordt grimmiger. Politie en ordedienst moeten steeds vaker ingrijpen. Vooral achterin de zaal laten de studenten zich toch meevoeren met de muziek en gaan staan, maken voorzichtige dansbewegingen. De politie kijkt in paniek toe. Er wordt driftig overlegd. De geheime politie - snelle jongens met lange jassen - loopt het podium op en eist dat de band stopt met spelen.

Na een korte uitleg van de bandleider verlaat de band, onder luid protest van het publiek, het podium. Ze hebben ongeveer veertig minuten gespeeld. De sfeer is nu zeer grimmig. Er wordt geschreeuwd: 'Fascisten!“ en Dood aan het regime“.

Bij het verlaten van het pand schopt een student vlak voor mij met zijn kistje door de glazen toegangsdeur. Een geweldige klap volgt.

Enkele studenten komen naar mij toe, maken het death metal-gebaar, pink en wijsvinger omhoog, en smeken bijna huilend om deze gebeurtenis aan de buitenwereld bekend te maken.

Op dezelfde universiteit in Teheran is vier jaar geleden het studentenprotest begonnen. Dat heeft uiteindelijk geleid tot de hervormingen die de afgelopen jaren in Iran hebben plaatsgevonden. Onder het nieuwe regime van Mahmoud Ahmadinejad lijkt er opnieuw een rol voor de universiteit weggelegd.

Website Iraanse death metal-band: www.sds-band.com