Bergman aangelengd

Drie films bieden drie manieren om een bestaand figuur te spelen: dochter, archiefbeelden, standbeeld.

Zelden zal er zo iemand op Ingrid Bergman hebben geleken als Isabella Rossellini in My Dad Is 100 Years Old. Moeder en dochter lijken al op elkaar, maar in deze korte film zijn haar, make-up en belichting ingezet om dat nog beter te doen uitkomen. Rossellini speelt in deze korte film ook Chaplin, Hitchcock en Fellini, maar dan is er alleen haar, make-up en belichting. Als ze Bergman speelt, komt daar de nog grotere magie van het leven bij. Het levert, in een verder nogal larmoyant filmpje, huiveringwekkende momenten op. Je zou kunnen huilen om de verschillen en overeenkomsten in oogopslag en kaaklijn.

De meeste acteurs die een bestaand en bekend iemand gestalte geven, beschikken alleen over talent en toeval. Ze kunnen zomaar dezelfde schoen-, kleding en neusmaat hebben als degene die ze portretteren, of ze kunnen ons de verschillen doen vergeten. Wie meer van het laatste houdt, heeft een hoopvolle opvatting van kunst. George Clooney schrok ervoor terug in Good Night, and Good Luck. In deze speelfilm is communistenjager Joseph McCarthy alleen op archiefbeelden te zien.

Er zijn nog andere oplossingen. In de Armeense film Poeti veradardze wordt de 19de-eeuwse dichter Ashugh Jivani gespeeld door een standbeeld. We zien de moeite die het kost om dat beeld te maken, van de aarde die door een paar voeten tot klei wordt gestampt om een model te maken, tot het uitzoeken van het blok steen waaruit Jivani gehakt zal worden. Het maken van een mens is er niets bij. Als standbeeld reist de dichter achterop een vrachtwagen opnieuw door zijn land. Gesproken wordt er niet. Af en toe zingt iemand wel een lied van Jivani. 'Ik heb nooit geluk gehad, nooit succes, geen talent, geen kennis, geen vreugde. Waarom ben ik ooit ter wereld gekomen?' Regisseur Harutyun Khachatryan geeft af en toe antwoord. Dan laat hij het standbeeld kijken naar twee schapen die hun koppen tegen elkaar vlijen, of naar een ooievaar die op zijn nest neerstrijkt. Een beter antwoord is er misschien niet.