Belle? Saddam!

Een jaar lang zijn de architecten Pi de Bruijn en Branimir Medic van het bureau de Architekten Cie. naar eigen zeggen bezig geweest met het ontwerp van wat de hoogste toren van Nederland moet worden: de 262 meter hoge Belle van Zuylen-toren bij Leidsche Rijn. Deze week presenteerden ze samen met de initiatiefnemer, projectontwikkelaar Burgfonds, een schetsontwerp aan de verantwoordelijke wethouder. Geschatte bouwkosten: tussen 150 en 200 miljoen euro.

Het is te hopen dat de lokale politiek zich zal weten te weer te stellen tegen dit megalomane voorstel - al was het vanwege het uiterlijk van de toren, die wel wat weg heeft van een boom maar nog het meeste doet denken aan een nooit gebouwd monument van Saddam Hussein in Irak. Dat zal niet makkelijk zijn, want welke gemeente wil zich niet onderscheiden met de grootste, de hoogste, de mooiste? Rotterdam pronkt met de Nationale Nederlanden-toren van Bonnema en sinds kort met de Montevideo-toren van Mecanoo. Hoofddorp klopte zich op de borst met de drie bruggen van Calatrava (totdat onlangs bleek dat ze dubbel zo duur zijn uitgevallen als verwacht en ook nog snel zijn gaan roesten).

Pi de Bruijn is de laatste jaren vooral werkzaam als supervisor van grote stedelijke ontwikkelingsprojecten als de Zuidas en de Arenaboulevard in Amsterdam en de wederopbouw van Enschede, en weet heel goed op welke knoppen hij moet drukken om de gemeentelijke borst van trots te doen zwellen. Niet voor niets omschrijft hij zijn nieuwe toren als een “bijdrage aan het profiel van Utrecht“, dat volgens hem “wat onderbelicht is als onderdeel van de Deltametropool“.

De architecten doen het voorkomen of deze toren een breuk is met de traditie van de wolkenkrabber als “macho-paal', dankzij de bijzondere vormgeving en de aansluiting op het maaiveld die het veel toegankelijker moet maken dan de meeste torens. Is het dan niet macho om midden in het westen van Nederland een toren te willen neerzetten die zo hoog is dat iedereen in een straal van 50 kilometer die kan zien, nee, móet zien? Nog los van de vraag of de zompige ondergrond in het westen zo'n macht aan steen kan dragen - maar dat laten de architecten graag over aan de ingenieurs.

In 1982 is de Stichting Hoogbouw opgericht met als doel bouwend, ontwerpend en bestuurlijk Nederland enthousiast te maken voor hoogbouw. Inderdaad, het taboe is doorbroken en hoogbouw deed zijn intrede in Nederland - al heeft die nog helemaal niet bewezen een effectief tegengif te zijn voor de uitdijende verstedelijking. De wuft vormgegeven de Belle van Zuylen toren - die overigens de dag vóór de presentatie nog Rhijntoren heette - is echter geen aanwinst. Utrecht kan beter de city-marketing over een andere boeg gooien.

    • Tracy Metz