Verkiezing redt Haiti niet

In de Haïtiaanse sloppenwijk Cité Soleil blijft het geweld toenemen. Het is er zo onveilig dat de bevolking komende maand niet in de eigen wijk kan gaan stemmen.

In de chaotische Haïtiaanse sloppenwijk Cité Soleil van de hoofdstad- Port-au-Prince wast een vrouw haar kleren. (Foto Reuters) Help Print Manage Group Collections Page list: [NH 04] 26/01/2006 A Haitian woman washes her clothes near the volatile neighborhood of Citi-Soleil in Port-au-Prince January 2, 2006. With no running water, electricity, jobs and food, residents here live in a virtual furnace. A wave of kidnappings, by criminal gangs that see this option as the only form of survival, is hitting the poorest American country. REUTERS/Eduardo Munoz REUTERS

Zwaarbewapende VN-soldaten patrouilleren dagelijks door de Haïtiaanse sloppenwijk Cité Soleil. De twee Jordaanse bataljons die er actief zijn, controleren het gebied maar gedeeltelijk. Vorige week woensdag kwamen nog twee Jordaniërs om bij vuurgevechten met milities. Sinds de VN-missie in juni 2004 begon, zijn tien blauwhelmen omgekomen, waarvan zeker vier in dit deel van de hoofdstad Port-au-Prince.

Te midden van politiek en crimineel geweld moet de verpauperde bevolking van Cité Soleil op 7 februari een nieuwe president kiezen. Maar niet in hun eigen wijk, zo maakte de Haïtiaanse autoriteiten gisteren bekend. 'We menen dat de veiligheidssituatie het niet toelaat om verkiezingen te houden in Cité Soleil', zei de secretaris-generaal van de kiesraad tegen persbureau Reuters.

De wijk vormt één van de belangrijkste machtsbases van aanhangers van de in februari 2004 verdreven president Jean-Bertrand Aristide. Gewapende groepen gebruiken de wijk als uitvalsbasis voor aanvallen op blauwhelmen. Dat er nu geen stemlokalen komen in de wijk voedt bij de arme bevolking de verdenking dat de autoriteiten de kandidaat van Aristide's partij, René Preval, de electorale wind uit de zeilen willen nemen.

In reactie op eerdere protesten van bewoners van Cité Soleil verzekerde de Braziliaanse bevelhebber van de VN-missie dinsdag nog 'dat ook de inwoners van Cité Soleil in hun eigen wijk zullen kunnen stemmen'. Dat hij deze belofte niet kan waarmaken, zegt veel over de anarchie in de wijk.

In het stadsdeel met een half miljoen inwoners worden burgers makkelijk het slachtoffer van rondvliegende kogels, vertelt Petra Reijners telefonisch vanuit Port-au-Prince. De Nederlandse leidt een medische team van Artsen zonder Grenzen dat werkzaam is op vier plaatsen in de stad.

Bij het incident van vorige week werd ook het ziekenhuis in Cité Soleil beschoten. 'We moesten de kinderafdeling evacueren nadat kogels waren ingeslagen, waarvan één tien centimeter boven het hoofd van een driejarig patiëntje,' aldus Reijners.

Cité Soleil trekt ook steeds meer 'gewone' criminelen. De no-go area blijkt uitermate geschikt om drugs te verbergen en ontvoerden te verstoppen . Steeds vaker worden buitenlanders en rijke of invloedrijke Haïtanen gekidnapt voor losgeld of uit politieke motieven. Volgens de Amerikaanse federale recherche FBI worden in Haïti inmiddels meer personen ontvoerd dan in Colombia: gemiddeld tien per dag.

Reijners ziet de situatie rondom haar hospitaal de laatste maanden verslechteren. In november behandelde het ziekenhuis 147 patiënten met sporen van geweld. In december nam dit aantal toe tot 220. Deze maand komen er dagelijks tussen de 10 en de 15 personen met schot- en steekwonden binnen.

De Haïtiaanse interim-regering, de VS, oud-kolonisator Frankrijk en de landen die troepen leveren aan de VN-missie hopen dat snelle verkiezingen het land rust zullen brengen. De afgelopen maanden werden de verkiezingen vier maal uitgesteld vanwege organisatorische problemen. Eind december was pas de helft van de stembureau's gereed voor gebruik.

De Brusselse denktank International Crisis Group (ICG) betwijfelt of verkiezingen tot meer veiligheid leiden. 'Loze verkiezingen die een regering met weinig legitimiteit opleveren, kunnen van Haïti ook een langdurig mislukte staat maken die gerund wordt door criminelen en drugsbendes.' Volgens Pierre Espérance, directeur van mensenrechtenorganisatie NHRDN, verstrekken de internationale gemeenschap en de interim-regering te weinig informatie over de voorbereidingen van de stembusgang. 'Niemand hier gelooft in vrije, eerlijke en goed georganiseerde verkiezingen.'

Volgens de mensenrechtenactivist is het effect van de verkiezingen op de veiligheidssituatie daarom hoogst onzeker. 'Wellicht dat de rust in Cité Soleil terugkeert wanneer een nieuwe president milities nodig heeft. Hij kan de gewapende groepen dan omkopen om zijn machtsbasis te verstevigen', stelt Espérance cynisch.

Volgens Espérance 'bestaat in Haïti terecht veel angst voor het verloop van de verkiezingsdag.' Volgens hem is het aan de VN-troepen en de Haïtiaanse politie om de komende weken 'veel daadkrachtiger' op te treden.

    • Merijn de Waal