'Laat Hamas zichzelf nu maar eens bewijzen'

De fundamentalistische beweging Hamas heeft de Palestijnse parlementsverkiezingen gewonnen. Nog voor het sluiten van de stembureaus was dat gisteren al overduidelijk.

Een Palestijnse verkiezingsmedewerker turft de stemmen in een stembureau in Ramallah op de Westelijke Jordaanoever. A Palestinian election worker counts votes on a board at a polling station in the West Bank city of Ramallah January 25, 2006. No party is likely to win a majority of seats in the new Palestinian parliament, making it theoretically possible that Hamas could form the next government, a leading pollster said on Wednesday. REUTERS/Stoyan Nenov REUTERS

In grote, groene letters op de zijgevel van de moskee worden de reizigers die in Hebron arriveren begroet: 'Welkom in Hamasstad'. Er had nu de omvang van de Hamasverkiezingszege duidelijk wordt ook 'Welkom in Hamasland' kunnen staan.

Even verderop langs de straat die naar het centrum leidt zijn in de twee gescheiden middelbare scholen voor jongens en meisjes stembureaus opgericht. Jonge kerels met dassen, petten en buttons van Fatah duwen kiezers vlak voor dat zij gaan stemmen nog folders in de hand. Een laatste, vergeefse poging op een ongebruikelijk kalme verkiezingsdag om het fundamentalistische tij te keren in de grootste Palestijnse stad op de bezette Westelijke Jordaanoever.

In Hebron, met zijn traditioneel conservatieve bevolking, is dan - ruim voor het sluiten van stemlokalen - al duidelijk dat Al-Harakat al-Muqawa al-Islamiya, afgekort Hamas, de Palestijnse parlementsverkiezingen zal winnen.

'We weten alleen niet hoe groot de meerderheid zal zijn', zegt de 21-jarige Fida Qawasmi, getooid in een zwarte hoofddoek met daarop een groene pet en groene sjaal met Koran-teksten, de parafernalia van de jonge Hamasactivisten die in groten getale naar de stembureaus zijn gekomen. Haar zusje, Sahar, met modieus zijden hoofddoek, oogschaduw en lippenstift heeft op Fatah gestemd, maar zegt: 'Ik denk dat zij gelijk heeft.'

Op de laatste echte campagnedag, maandag, organiseerde Hamas een afsluitende bijeenkomst met bijna 100.000 deelnemers. Diezelfde middag rondde ook Fatah de aanloop naar de verkiezingen af; de meeste stoelen bleven leeg. Dat was in Hebron het laatste signaal dat het 41-jaar oude Fatah, de beweging van Yasser Arafat, zou verschrompelen en het monopolie op de Palestijnse Autoriteit zou verliezen.

Het beeld van grote, goed bezochte Hamasmanifestaties en chaotische taferelen op slecht bezochte bijeenkomsten van Fatah, waar de Aqsabrigades met hun wapens voor veel onveiligheid zorgden, werd bevestigd in de Gazastrook, Nablus, Jenin en Qalqiliya. Alleen in Oost-Jeruzalem bleven dergelijke taferelen uit.

Sahar, een rechtenstudente: 'De meeste mensen stemmen heel emotioneel en ze zeggen dat Fatah is mislukt en dat het nu tijd is om iets anders te proberen.' Fida schudt haar hoofd: 'Nee zusje, de mensen hebben hun harten geopend voor de islam en beseffen eindelijk ook dat we met praten met de Israëliërs niets meer te winnen hebben.'

Deyab Sharabati, de secretaris-generaal van Fatah in Hebron, koesterde ook al geen illusies meer over de tweekamp Fatah-Hamas. 'Wij zijn er niet in geslaagd de corruptie te bestrijden, wij hebben niets kunnen doen aan de werkloosheid, we hebben geen enkel resultaat geboekt in de onderhandelingen met Israël. Ik heb de ene na de andere brief geschreven aan president Abbas om de corrupte ministers te ontslaan, we hebben van alles geprobeerd. Misschien is het ook een politieke natuurwet: Fatah heeft de Palestijnse zaak op de wereldkaart gezet, we hebben de basis gelegd voor een eigen staat en liepen vast in onderlinge ruzies over de koers en de strategie.'

Op de basketbalvelden voor de scholen in Hebron helpen Hamas-activisten kiezers met het registreren en vooral het begrijpen van de gecompliceerde stemlijsten. 'We verslaan Fatah niet alleen, onze overwinning zal de wereld versteld doen staan', denkt Nizar Banat. Hamas heeft jarenlang campagne gevoerd tegen Fatah dat in 1988 het bestaansrecht van Israël erkende en in de jaren negentig na onderhandelingen de Akkoorden van Oslo sloot. Hamas daarentegen bleef zich met terroristische aanslagen verzetten tegen de aanwezigheid van Israël in een deel van de wereld dat volgens de Palestijnse tak van de Moslimbroederschap islamitisch gebied is. Banat: 'Hamas heeft groot respect verworven door zich te blijven verzetten tegen de Israëlische bezetting, waar iedereen in Hebron onder lijdt. Maar Hamas respecteert ook de wens van de bevolking en heeft al meer dan een jaar geen operaties tegen Israël uitgevoerd.'

Sjeik Naif Rijoub, broer van Fatah-leider Jibril Rijoub, is één van de imams die jarenlang in Hebron heeft gewerkt aan de uitbreiding en versterking van Hamas. Rijoub, een stille, ingetogen man, die met een klein tikje op de microfoon een zaal vol met jongens en mannen tot zwijgen kan brengen: 'De grootste fout die Fatah heeft gemaakt is te onderhandelen met de Israëliërs, terwijl de Israëliërs tegelijkertijd nederzettingen bouwden, onze industrieën kapot maakten en onze broeders vermoordden of gevangen zetten. Wij hebben geprobeerd onze broeders en zusters in tijden van grote nood te helpen en Fatah deed niets en liet toe dat de straten verloederden.'

In Hebron erkennen de grootste critici van Hamas dat de beweging met een gedisciplineerd optreden, grote offerbereidheid en een uitgebreid sociaal programma veel respect heeft verworven. 'Welkom in Hamasstan, waar het met links heel slecht gaat', grijnst Jamil Obiedala, die net op de linkse splintergroep Front voor de Bevrijding van Palestina heeft gestemd. 'Ik denk niet dat alle Palestijnen die op Hamas hebben gestemd, allemaal zulke gelovige moslims zijn. Heel veel denken ook dat Hamas wél in staat is voor banen en inkomsten te zorgen, omdat het Fatah niet is gelukt. Je kan zeggen, dat is tamelijk dom en kortzichtig gedacht, want met Hamas wordt het alleen maar moeilijker voor de Palestijnen. Maar moeilijker dan nu kan het leven al bijna niet meer worden,' zegt Jamiel, onderwijzer in een naburig vluchtelingenkamp.

En met een gevoel voor de beperkingen van Palestijns leiderschap: 'Het is misschien niet verkeerd dat Hamas nu aan de macht komt. Laat ze zichzelf maar bewijzen. Ik voorspel dat zij over een half jaar met de Israëliërs om de tafel zitten. Dat is wat de mensen echt willen: vrede in een eigen land. Iedereen is de intifadah beu en een Talibaanachtig bewind accepteert geen Palestijn.'

    • Oscar Garschagen