Iran probeert weifelaars aan zijn kant te krijgen

Iran wil nu wél positief denken over het Russische plan om de impasse over het Iraanse nucleaire programma te doorbreken.

Tegenover de westerse campagne om Iran wegens zijn omstreden nucleaire programma zo snel mogelijk voor de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties te slepen, heeft Teheran een wortel-en-stok-offensief gelanceerd om weifelaars aan zíjn zijde te krijgen en tijd te winnen. Irans nucleaire hoofdonderhandelaar, Ali Larijani, verwelkomde gisteren in Moskou het Russische voorstel om het Iraanse uraniumverrijkingsprogramma naar Rusland te verhuizen. Alleen de 'details' moeten nog worden uitgewerkt, zei Larijani, die in Teheran invloedrijk is als vertrouweling van Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei. Tegelijkertijd waarschuwde hij dat als het dossier-Iran naar de Veiligheidsraad gaat, Iran 'uranium zal gaan verrijken'.

Het Russische voorstel werd in het najaar met westerse steun gedaan als poging de impasse tussen Iran en het Westen te doorbreken. Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië hebben in onderhandelingen vergeefs geprobeerd Iran ertoe te bewegen zijn als blijk van goede wil opgeschorte verrijkingsprogramma definitief in de ijskast te zetten. Teheran wilde wel garanties geven dat het geen kernbom bouwde - zoals het Westen denkt - maar stond erop de hele nucleaire brandstofcyclus op zijn bodem te houden. Inclusief de verrijking van uranium. We hebben daar recht op, betoogt het Iraanse leiderschap; het nucleaire Non-proliferatieverdrag (NPV) verbiedt het immers niet.

Toen Iran 10 januari het onderzoek op het gebied van nucleaire brandstof hervatte, uitdrukkelijk zonder nog uranium (laag) te gaan verrijken, kwamen de zogeheten EU-3 in Londen in spoedberaad bijeen met de VS, Rusland en China. Doel was een consensus om Iran voor de Veiligheidsraad te brengen, die tot sancties kan besluiten. De EU-3 besloot uiteindelijk voor 2 februari de bestuursraad van het Internationaal Atoom Agentschap (IAEA, de toezichthouder op het NPV) bijeen te roepen die de Veiligheidsraad zou moeten inschakelen. De Europese landen en de VS, die als gangmaker optreden, meldden daarvoor een meerderheid te hebben. Maar Rusland en China, die beide goede zaken doen met Iran, konden in Londen nog niet worden overtuigd van de noodzaak van inschakeling van de Veiligheidsraad, laat staan van sancties.

Sinds de conservatief Ahmadinejad afgelopen zomer president werd kiest Iran voor de confrontatie - zie de hervatting van het nucleaire research maar ook de uitspraken van Ahmadinejad over het wegvagen van Israël. Het Russische compromisvoorstel werd in november nog zeer onvriendelijk ontvangen. Vice-president Aghazadeh, hoofd van de Iraanse Atoomenergie Organisatie, zei toen dat het buitenland weliswaar mocht participeren in het Iraanse verrijkingsprogramma, maar dat 'Irans nucleaire brandstof op Iraanse bodem moet worden geproduceerd'. 'Deskundigen: Russisch plan is ononderhandelbaar', kopte de ultraconservatieve krant Kayhan, die vaak het denken van het topleiderschap vertolkt.

Dat was heel andere taal dan Larijani in Moskou bezigde - en de Iraanse ambassadeur in Nederland die daartoe een speciale bijeenkomst met de pers had georganiseerd. 'Ons standpunt over dit plan is positief', zei Larijani. 'Dit plan kan in de toekomst worden vervolmaakt, tijdens verdere gesprekken in februari.' Moskou bevestigde dat half februari verder wordt gepraat, dus ná de IAEA-bijeenkomst. Tegelijk onderstreepten Larijani, en de ambassadeur, het onvervreemdbare recht van Iran op de complete nucleaire brandstofcyclus.

Larijani is nu in China, in de voetsporen van een Amerikaanse afgezant. De laatste had nog weinig succes, getuige de mededeling van vanochtend dat China het Russische voorstel steunt en tegen 'willekeurige sancties of de dreiging daarmee' is.

Amerika wees gisteren Irans toenadering af: 'gewoon een nieuwe uitvlucht', aldus een woordvoerder. Het is echter duidelijk dat verwijzing naar de Veiligheidsraad nog geen gelopen race is.