'Het Nederlandse systeem heeft Taïda misleid'

De 18-jarige vluchtelinge Taïda Pasic mag haar vwo-opleiding niet afmaken. Het gastgezin uit Winterswijk is boos op de immigratiedienst, maar voelt zich ook misleid door optreden van Vluchtelingenwerk.

Harry Meulenkamp en zijn dochter Geerte voor het uitzendcentrum waar de Kosovaarse Taïda nu verblijft. 24-01-2006, ROTTERDAM. HARRY MEULENKAMP MET DOCHTER VOOR HET GEBOUW VAN HET UITZETCENTRUM ROTTERDAM. FOTO BAS CZERWINSKI Czerwinski, Bas

Het was in november 2004 dat Harry en Willy Meulenkamp via de middelbare school van hun dochter een verzoek van Vluchtelingenwerk bereikte. Of er een gastgezin bereid was om de uit Kosovo afkomstige leerlinge Taïda Pasic anderhalf jaar onderdak te verschaffen. Het gezin Pasic, in 1999 naar Nederland gevlucht en woonachtig in het asielzoekerscentrum in Winterswijk, stond op het punt vrijwillig ons land te verlaten nadat twee verzoeken om een verblijfsvergunning waren afgewezen. Maar Vluchtelingenwerk, zo vertelt Harry Meulenkamp, zag mogelijkheden voor de oudste dochter Taïda om in Nederland haar vwo-opleiding aan scholengemeenschap De Driemark af te maken. Als er tenminste een gastgezin bereid was haar op te vangen.

Harry en Willy Meulenkamp meldden zich aan. Hun dochter Geerte is van dezelfde leeftijd en 'er is iemand nodig die zoiets moet doen', zegt moeder Willy. Samen vieren de families Meulenkamp en Pasic kerst, om elkaar beter te leren kennen. In januari vertrekt de Kosovaarse familie naar Bosnië. Als moslims voelen ze zich daar veiliger dan in Kosovo.

Taïda, zo was het plan, zou met behulp van e-mail en schoolboeken zo goed als mogelijk de lesstof tot zich nemen en terugkeren zodra een verzoek om een zogeheten Machtiging tot voorlopig verblijf (mvv) was gehonoreerd. De aanvraag wordt in april, een dag voor haar 18de verjaardag, door de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) afgewezen. 'We hebben het pas een dag na haar verjaardag durven te vertellen', zegt Harry Meulenkamp. De motivering van het negatieve IND-advies noemt hij onbegrijpelijk. Taïda zou ook in een ander land een vergelijkbare opleiding kunnen afmaken terwijl een vwo-diploma geen aantoonbare meerwaarde op de arbeidsmarkt in het land van herkomst heeft. 'Dit zijn algemeenheden. Je kunt er niets mee', zegt Meulenkamp. Als zulke argumenten gehanteerd worden, concludeert hij, komt geen enkele middelbare scholier in aanmerking voor een mvv terwijl dit volgens de regels wel zou moeten kunnen.

Taïda keert in juni op een toeristenvisum, via Frankrijk, terug naar Nederland om de overgang naar 6-vwo veilig te stellen. Dit lukt. 'Ze is een bijzonder intelligente leerling', zegt Willy Meulenkamp. Ondanks een traumatisch oorlogsverleden past Taïda zich snel aan in het gastgezin. Een tweede aanvraag voor een mvv, gedaan na bestudering van het Kosovaarse schoolsysteem, wordt in september afgewezen. Volgens Meulenkamp met een vergelijkbare, onbegrijpelijke reden. Als meerderjarige vraagt Taïda, op advies van een advocaat, in november zelfstandig een voorlopige verblijfsvergunning aan, voor studiedoeleinden. Ze schat in dat de afhandeling minimaal een half jaar zal duren. Genoeg tijd om haar diploma te halen. Maar de IND komt al op 12 januari tot een - negatieve - beschikking.

Een brigadier van de vreemdelingenpolitie meldt zich een week geleden op school met het verzoek aan Taïda zich 's middags op het politiebureau te melden. Taïda, Harry Meulenkamp en een vertegenwoordiger van school horen daar dat zij binnen 24 uur het land moet verlaten. De brigadier wil volgens Meulenkamp de advocaat van Taïda niet te woord staan. Zonder dat er fatsoenlijk afscheid genomen kan worden, wordt Taïda in een cel geplaatst. 'Ze moest de veters uit de schoenen doen', zegt Meulenkamp. Hij zegt dat de vreemdelingenpolitie zich heeft laten leiden door persoonlijke rancune. 'De brigadier voelde zich bedonderd omdat Taïda na de afwijzingen voor een mvv zelf een verblijfsvergunning had aangevraagd. Een mooie truc noemde hij dat. Maar dit was, een legale, door advocaten geadviseerde procedure. Het lijkt alsof zij Nederland heeft proberen te misleiden, maar Nederland heeft haar misleid.'

Vanuit Winterswijk wordt Taïda in een geblindeerd busje overgebracht naar de penitentiaire inrichting in Doetinchem. 'Een gedetineerde die ook in het busje zat heeft haar nog proberen te kalmeren, ze was helemaal over de rooie.' Na een 'traumatische' nacht in de gevangenis wordt Taïda overgebracht naar het uitzetcentrum Zestienhoven in Rotterdam. Na een bezwaar van haar advocaat mag ze hier in ieder geval tot aanstaande vrijdag blijven. Dan beslist de rechtbank in Amsterdam of ze het beroep tegen haar uitzetting in Nederland af mag wachten. Zo niet, dan wordt ze het land uitgezet.

De families Pasic, Meulenkamp en Taïda voelen zich 'misleid' door Vluchtelingenwerk. Die instantie heeft de zaken veel te rooskleurig voorgesteld, door te zeggen dat een gastgezin de belangrijkste voorwaarde was voor het verkrijgen van een mvv. 'Wij hebben gezegd dat er wellicht kans was op een mvv. Met een dikke streep onder wellicht', reageert directeur G. Ritzerveld van Vluchtelingenwerk Oost-Gelderland. Afdelingsleider Ed de Graaf van scholengemeenschap De Driemark vindt echter ook dat hij op het verkeerde been is gezet door Vluchtelingenwerk. 'Je gaat toch geen gastgezin zoeken als iets onzeker is.'

Los van de negatieve afloop vragen Harry en Willy Meulenkamp zich af wat in een dergelijke procedure de positie van een gastgezin is. 'Uit het oog wordt verloren wat zoiets met je doet. Wij hebben echt verdriet gehad', zegt Harry Meulenkamp. Sinds de negatieve beschikkingen heeft niemand van de officiële instanties contact met hen opgenomen. Alleen een psycholoog van het uitzetcentrum heeft afgelopen vrijdag naar hen geïnformeerd. 'Het lijkt alsof je een nummer bent. Een jaar geleden, toen we kandidaat-gastgezin waren, hadden we Vluchtelingenwerk heel vaak aan de lijn. Maar toen het 'kat in het bakkie' was, werd het stil. Ze laten je vallen als een baksteen.' Vluchtelingenwerk Oost-Gelderland stelt dat Meulenkamp zelf het contact heeft verbroken, wat de familie ontkent.

Wat ook niet heeft bijgedragen aan een goede afloop, zegt directeur Ritzerveld, is dat Meulenkamp 'op een niet al te tactische manier' zelf contact heeft gezocht met de IND. 'Hij had het beter aan ons kunnen overlaten.' Meulenkamp heeft in januari vorig jaar bij de IND aangedrongen op spoed en twee weken later een klacht ingediend tegen de trage afhandeling. 'Vluchtelingenwerk wist niet eens dat haar dossier niet bij de IND was. Ik heb het werk gedaan wat Vluchtelingenwerk had moeten doen. Hadden zij maar wat gedaan', verklaart hij.

De IND wil niet inhoudelijk reageren omdat de zaak onder de rechter is. Aanstaande maandag is er een rechtszaak gepland waarbij de inbewaringstelling in het uitzetcentrum wordt aangevochten. De linkse oppositie in de Tweede Kamer wil dat Taïda in Nederland haar school kan afmaken. De politie heeft in een verklaring gesteld dat er 'zo zorgvuldig mogelijk' is gehandeld. en dat 'betrokkene wist dat zij bij een negatieve beschikking Nederland moest verlaten'.

    • Martin Steenbeeke