Alleen in Oost-Europa en België is het viezer

Het milieu in Nederland is viezer dan in andere westerse landen, blijkt uit onderzoek. Maar de vergelijking is niet echt eerlijk. Want Nederland is wel erg dicht bevolkt.

Nederland scoort matig in de Milieu Prestatie Index, een ranglijst van landen die jaarlijks wordt opgesteld door wetenschappers van de Amerikaanse universiteiten Yale en Columbia. Van 133 landen staat Nederland op een 27ste plaats. Van de 23 onderzochte landen binnen de Europese Unie staat Nederland op een achttiende plaats. Alleen Slovenië, Hongarije, Polen, België en Cyprus scoren slechter. Nummer één van de hele wereld is Nieuw Zeeland.

Er zijn zestien factoren die bij de beoordeling een rol hebben gespeeld. Op enkele van die punten scoort Nederland maximaal goed, zoals drinkwater en hygiëne. De lage klassering wordt veroorzaakt door onder meer overbevissing, en vooral slechte prestaties op het gebied van duurzame energie en natuurbescherming. Op deze punten worden de gemiddelde mondiale doelstellingen niet of zelfs bij lange na niet gehaald.

De eerste reacties van enkele Nederlandse milieuorganisaties en Nederlandse wetenschappers zijn dat Nederland zich voor de score zou moeten schamen. Staatssecretaris Pieter van Geel (Milieu, CDA), analyseerde het onderzoek deze week als volgt: Dat Nederland laag scoort bewijst dat de 'milieudruk' in het dichtbevolkte Nederland erg hoog is, maar niet dat het kabinet onvoldoende werk maakt van milieubeleid. Immers, uit het rapport, dat deze week wordt gepresenteerd op het World Economic Forum in het Zwitserse Davos, blijkt óók dat er in Nederland sprake is van good governance op het gebied van milieu. Dat Nederland laag genoteerd staat, moet dus wel te maken hebben met problemen die moeilijk te beïnvloeden zijn.

Tegen deze analyse pleit een belangrijke conclusie van de onderzoekers zelf. Die stellen vast dat de welvaart en ontwikkeling van een land weliswaar bepalende factoren zijn bij de de mate van vervuiling, maar dat landen die op een of andere manier als gelijk kunnen worden beschouwd, op het gebied van het milieu toch heel verschillend kunnen presteren. Zoals de Dominicaanse Republiek die met een 54ste plaats aanmerkelijk beter presteert dan Haïti op de 114de plaats. 'Terwijl de landen toch een eiland delen', aldus de onderzoekers. Zo boekt ook Zweden met een tweede plaats veel betere resultaten dan België, op de 39ste plaats. Dat moet dus wel iets met politieke keuzes te maken hebben. 'Politieke keuzes doen ertoe', stelt de leider van het onderzoek, Daniel C. Esty van Yale Universiteit, in een persverklaring. 'Good governance is een kritische factor bij milieuprestaties.'

Het Milieu- en Natuur Planbureau (MNP) nuanceert de vergelijking. Volgens het instituut worden er 'appels en peren vergeleken'. MNP-directeur Klaas van Egmond: 'Bestuurlijk lopen wij in Europa voorop, maar de geografische en historisch gegroeide situatie breekt ons op. Dat Finland bijvoorbeeld hoog scoort, verbaast mij niet. Ik zou bijna zeggen: zo kan ik het ook.' MNP-onderzoeker Rob Maas: 'Een goede vergelijking is eigenlijk alleen te maken tussen Nederland en andere dichtbevolkte landen. In die vergelijking staat Nederland vierde.'