“Sommige feiten al jaren bekend'

De Zwitserse senator en parlementariër voor de Raad van Europa, Marty, presenteerde gisteren zijn bevindingen over omstreden activiteiten van de CIA. Nieuw bewijs zat er niet bij.

Juridisch had hij nog geen zaak. Dat gaf Dick Marty, die namens de Raad van Europa onderzoek doet naar de geruchten over geheime CIA-vluchten en verborgen detentiecentra voor terreurverdachten, gisteren toe. Maar als politicus - Marty is advocaat en parlementariër - durfde hij wel grote woorden te gebruiken: er is gemarteld en het is “hoogst onwaarschijnlijk“ dat Europese regeringen dat niet wisten. En anders wisten hun inlichtingendiensten het wel.

Dick Marty had geen harde, nieuwe bewijzen. Maar, zei hij, er wás ook al heel veel bekend. Sterker: “Als we een beetje beter hadden gekeken, dan hadden we gezien dat de feiten waarover we ons zorgen maken, al maanden bekend waren, sommige al jaren.“

Op welke feiten baseert Marty zijn conclusies? Er zijn enkele concrete zaken.

Khaled al Masri, Duitser van Libanese afkomst, zou eind 2003 per ongeluk zijn gearresteerd in Macedonië en vervolgens naar Afghanistan vervoerd voor verhoor.

Een Egyptenaar, Abu Omar, werd in juni 2003 in het centrum van Milaan ontvoerd door CIA-agenten en naar Egypte gebracht. Daar zou hij zijn gemarteld. Italië onderzoekt de zaak.

Zes Bosniërs zijn op het grondgebied van Bosnië-Herzegovina ontvoerd door Amerikaanse agenten en naar Guantánomo Bay gebracht. Dat staat in een verslag dat Marty (die geen datum noemt) heeft ontvangen van hun Amerikaanse advocaat. Het hooggerechtshof in Sarajevo had de vrijlating van de zes gelast omdat er geen enkel bewijs tegen hen was.

Er hebben honderden geheime CIA-vluchten plaatsgevonden via Europese luchthavens.

Verder gaf hij gisteren een opsomming van de antwoorden die Amerikaanse functionarissen de afgelopen jaren gaven op vragen over martelingen.

Vincent Cannistraro, voormalig hoofd contra-spionage van de CIA, vertelde in 2003 aan het Amerikaanse blad Newsday over een verdachte die lid zou zijn van Al-Qaeda. Die gaf betere informatie nadat hij was uitgeleverd aan Egypte. De CIA-functionaris: “Ze trokken prompt z'n vingernagels eruit en hij begon mee te werken. Tegen The Herald, een Schots blad, zei dezelfde CIA'er dat Egyptische gevangenissen vol zitten met mannen zonder nagels. “Het is wreed, maar zeer effectief, al zouden we het nooit publiekelijk kunnen goedkeuren.“

Voormalig CIA-agent Robert Baer zei in 2004 tegen een Britse journalist: “Als je wilt dat een gevangene goed wordt ondervraagd, dan stuur je hem naar Jordanië. Als je wilt dat iemand wordt gemarteld, dan stuur je hem naar Syrië. Als je wilt dat iemand verdwijnt om hem nooit meer te zien, dan stuur je hem naar Egypte.“

Michael Scheuer, CIA-me-dewerker, sprak in oktober 2005 met een verslaggever van de Schotse Sunday Herald over martelen. Hij zei dat het Witte Huis nog meer dan de CIA bereid was wettelijke beperkingen terzijde te schuiven. En: “The Agency always knew it would be left holding the baby for this one.“ [De CIA wist dat ze op een dag de schuld zou krijgen.]

Een anonieme CIA-agent die had toegezien op het gevangen nemen en overplaatsen van gedetineerden zei in december 2002 tegen The Washington Post: “Als je niet iemands mensenrechten schendt, dan doe je je werk niet goed.“