Musea wachten op “Goudstikker'

De Nederlandse musea die schilderijen in hun collectie hebben die worden geclaimd door de Amerikaanse schoondochter van de kunsthandelaar Jacques Goudstikker (1897-1940), hebben een lijst ontvangen van het ministerie van OCW waarop staat aangegeven welke kunstwerken nu in het geding zijn. Het gaat om kunstwerken die in mei 1940 in de handelsvoorraad van Goudstikker waren en tijdens de Tweede Wereldoorlog naar Duitsland werden verkocht. Een deel daarvan werd na de oorlog teruggehaald naar Nederland en kwam in bezit van het rijk. Sindsdien hangen veel van deze werken, waaronder diverse topstukken, in Nederlandse musea.

Alexander van Grevestein, directeur van het Bonnefantenmuseum in Maastricht ontving een lijst met ruim dertig doeken uit de vroege Italiaanse renaissance. Van Grevestein: “We hebben ons altijd op het standpunt gesteld dat als hier kunstwerken hangen die teruggegeven moeten worden, ze zonder meer teruggaan. We hebben een bijzondere collectie van Italiaanse schilderijen uit de dertiende tot vijftiende eeuw, die afkomstig zijn van Goudstikker. Die doeken hebben we keurig gerestaureerd en gedocumenteerd. Ik zou het voor het museum betreuren als we er wat van moeten afstaan. Ik ben wel gebeld dat er een beslissing ophanden is, maar hoe die zal uitvallen, weet ik niet.“

Frits Duparc, directeur van het Mauritshuis in Den Haag ontving een lijst van zeven schilderijen, waaronder doeken van Pieter Lastman en David Teniers. Ook hij is nog niet op de hoogte van het besluit van staatssecretaris Medy van der Laan over de Goudstukker-claim: “Als besloten wordt dat er schilderijen terug moeten, dan gaan ze terug, hoewel ik moet zeggen dat ik er wel second thoughts over heb. Ik heb Goudstikkers weduwe Dési nog gekend. Ik heb met haar ook gesproken over de kwestie van de schilderijen die in de oorlog naar Duitsland zijn verkocht en die later niet naar haar zijn teruggegaan. Ze zei toen: “Voor mij is deze zaak gesloten, over en uit.' Daarom heb ik wat moeite met de wijze van optreden van haar schoondochter, Marei von Saher, die nu alle in de oorlog verhandelde schilderijen van Goudstikker claimt. Dat laat onverlet dat ik een eventuele teruggave op geen enkele manier zal tegenwerken.“

De woordvoerder van Ronald de Leeuw, directeur van het Amsterdamse Rijksmuseum, laat weten dat ook hier wordt gewacht op de bekendmaking van het advies over de Goudstikker-zaak en het besluit van de staatssecretaris. De lijst die het Rijksmuseum van het ministerie kreeg, bevat 30 kunstvoorwerpen, waaronder drie antieke tapijten, twaalf tekeningen en vijftien schilderijen van meesters als Jan van der Heyden, Jan Steen, Gerard Ter Borch, Isaac van Ostade en Salomon van Ruysdael.

Bij Stedelijk Museum De Lakenhal in Leiden zijn negen schilderijen in het geding, waaronder werken van Jan van Goyen, Jan Steen en Salomon Ruysdael. “Die vormen een essentieel onderdeel van onze presentatie“, zegt directeur H. Bolten Rempt: “Als het tot teruggave komt, dan hoop ik dat het kabinet een financiële regeling met de erven treft. Mijn suggestie zou zijn: gebruik daarvoor de meevaller van Zalm [minister van Financiën].“

Het Fries Museum dat verschillende landschappen van de 17de-eeuwse Friese schilder J.S. Mancadan uit de vroegere Goudstikker-collectie bezit, weigert elk commentaar. Ook Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam doet geen mededelingen.