Icoon van jong Japan komt ten val

Japan kon live kijken naar de rit van Takafumi Horie naar het huis van bewaring. De ondernemer met rockster-imago zou de waarde van zijn bedrijf Livedoor kunstmatig hebben opgeblazen.

Livedoor-oprichter Horie onthulde in oktober een burgerruimtevaartplan. Foto AP Japanese Internet company Livedoor Co. President Takafumi Horie sits in a mock spaceship during a press conference to unveil his space travel business plan, in Fukuoka, western Japan, in this Oct. 16, 2005 photo. Prosecutors on Monday, Jan. 16, 2006, raided Japanese Internet company Livedoor Co., whose outspoken chief executive Horie had grown into a star here for trying to buy media conglomerates and running in nationwide elections. Livedoor is suspected of violating securities laws in spreading false information, the Tokyo prosecutors' office said in a statement while refusing to give details on a pending case. (AP Photo/Kyodo News) ** JAPAN OUT, NO SALES, CREDIT MANDATORY ** Associated Press

De stoet auto's die Takafumi Horie over Tokio's hooggelegen autosnelwegen vervoerde, kon maandagavond door een verbijsterd land live op tv worden gevolgd. De luchtopnamen en het opgewonden commentaar vormden exact het soort mediacircus dat de 33-jarige internettycoon altijd had gewenst, om niet te zeggen gecultiveerd. Deze reis transformeerde hem echter van een zelfverzekerde beroemdheid in een aangeklaagde beursmanipulator.

De oprichter en topman van internetbedrijf Livedoor Co. werd samen met drie partners gearresteerd, op beschuldiging dat zij valse financiële informatie hadden verspreid om de aandelenkoers van het bedrijf kunstmatig op te blazen in afwachting van een overname. De openbare aanklager onderzoekt ook of Livedoor rommelde met zijn boekhouding om de winstgevendheid op te schroeven.

De op tv uitgezonden rit naar het huis van bewaring was de climax van een drama dat een week eerder was begonnen met invallen bij het hoofdkantoor van Livedoor in Tokio's modieuze Roppongi Hills-complex, waar Japans flitsende, jonge informatietechnologievoorhoede zich pleegt op te houden. Het drama eindigde met de ineenstorting van het bedrijf dat het symbool was van Japans nieuwe ondernemingslust. De marktwaarde maakte een vrije val van 6,3 miljard dollar naar ruim 2 miljard dollar.

Horie wordt niet beschuldigd van een misdaad. Maar de snelheid van zijn val is opmerkelijk, niet slechts door de zweem van hoogmoed die eraan voorafging. De vernedering van Horie toont aan dat het “oude Japan' - het conservatieve establishment dat het bedrijfsleven, de politiek en de media meer dan een halve eeuw beheerste - nog steeds tanden heeft. De “Livedoor-schok', zoals de affaire wordt genoemd, is een frontale botsing tussen de ogenschijnlijk keurige, grijze zakenelite en de ongeduldige avantgarde, gesymboliseerd door Horie's stekeltjeshaar en merk-T-shirts.

Horie was de verpersoonlijking en de stem van die nieuwe generatie, de officieuze leider van de “Hills Tribe' (“Bende van de Heuvels'), zoals het Roppongi-publiek wordt genoemd. Hij was de computernerd die uitgroeide tot een zakenman met rocksterallure. Half Bill Gates en half Bono, maar dan zonder hun charitatieve neigingen. “Hij bood mij en andere jongeren een nieuwe waarde en opende een nieuwe weg“, zegt Akihito Hotehama (21), student aan de Universiteit van Tokio en voormalig Livedoor-stagiair. Horie inspireerde hem om een bedrijfje in onderwijsmaterialen te beginnen. “Voordat hij op het toneel verscheen, werden er niet veel nieuwe bedrijfjes gestart. Hij gaf ons een droom.“

Maar Horie's zakelijke capriolen, zijn opmerkingen dat “inhaligheid goed is' en zijn boek “Geld verdienen is alles', irriteerden de gevestigde orde in Japan. Hij probeerde binnen te dringen in een van Japans sjiekste clubs door te proberen een failliet honkbalteam op te kopen, en toen dat mislukte, noemde hij de eigenaren die hem de voet hadden dwarsgezet “oude mannen die bang zijn voor mensen met nieuwe ideeën'. Hij suggereerde dat hij ooit premier zou kunnen worden. Maar hij brak ook een lans voor de macht van het internet en bouwde een online-imperium op dat allerlei diensten aanbood, van de verkoop van kaartjes voor rock-concerten tot de handel in aandelen. Zijn vijandige bod op Fuji TV, de grootste commerciële omroep van Japan, met een veel grotere omvang dan Livedoor, werd vergezeld door enthousiaste verhalen over de mogelijkheden van internettelevisie. Het idee dat een 33-jarige gesjeesde student Fuji TV zou kunnen overnemen, zorgde voor woede in de bestuurskamers van het Japanse bedrijfsleven.

Horie joeg de gevestigde orde nog meer tegen zich in het harnas door zijn belang in het moederbedrijf van Fuji TV uit te breiden door nabeurse handel, een tactiek die legaal is, maar door zijn critici als “onhoffelijk' werd afgekeurd. Het stoutmoedige bod trof geen doel. Maar het gaf Horie een belang dat groot genoeg was om een bondgenootschap met de omroep te smeden. Fuji kreeg 12 procent van de Livedoor-aandelen, plus een zetel in het bestuur van Livedoor.

De belangrijkste Japanse media hebben Horie bijna allemaal aangevallen. De dagelijkse portie lekken uit het onderzoek moet de indruk wekken dat Livedoor een zandkasteel was, dat louter zijn koers aan het opblazen was. Anonieme onderzoeksbronnen citerend, hebben de nieuwsmedia lekken uitvergroot die suggereren dat Livedoor-bestuursleden hebben bekend valse informatie te hebben verspreid, in de veronderstelling dat wat zij deden legaal was.

De publieke opinie heeft daarentegen niet geëist dat de openbaar aanklager bekendmaakt wat - of wie - de aanleiding tot het onderzoek vormde. De hardheid van de aanvallen werpt echter de vraag op of Horie het doelwit is van een van zijn talloze vijanden. “Zij vonden hem te arrogant“, meent Hotehama, “en hij zei altijd dat hij de gevestigde orde zou vernietigen. Het establishment was bang te verliezen wat het heeft, en het was makkelijk om hem te pakken.“

Tot de voornaamste kandidaten die de val van Horie op hun geweten kunnen hebben, behoren vijanden van premier Junichiro Koizumi, die is uitgegroeid tot de succesvolste politicus van zijn generatie door het op te nemen tegen de gevestigde belangen in het bedrijfsleven en de politiek. Koizumi had Horie toegevoegd aan zijn lijst hervormingsgezinde kandidaten bij de verkiezingen van september vorig jaar, door de premier uitgeroepen tot een soort referendum over zijn plannen om de economie te moderniseren. Als in naam onafhankelijke kandidaat slaagde Horie er niet in een parlementszetel te bemachtigen, ondanks de verpletterende zege van Koizumi. Maar hij bleef nauw contact onderhouden met de leden van Koizumi's staf, met name met Tsutomu Takebe, secretaris-generaal van de regeringspartij, wiens uitspraak - tijdens de campagne - dat Horie “mijn broer, mijn zoon' was de afgelopen dagen telkens wordt herhaald op televisie.

Om aanvallen van de kant van de oppositie vóór te zijn, probeerde Koizumi de afgelopen week afstand tot Horie te bewaren. Op maandag, nog vóórdat de arrestaties plaatsvonden, zei hij tegen verslaggevers dat “als de wet is overtreden, het voor de hand ligt om de zaak streng te beoordelen. Ook in een nieuw tijdperk is het belangrijk je aan de regels te houden.“

De openbare aanklager heeft drie weken de tijd om hem te beschuldigen van een misdaad of hem vrij te laten. Maar hoe zijn persoonlijke lot ook zal uitpakken, het lijkt onwaarschijnlijk dat het nieuwe type bedrijfsvoering dat Horie belichaamde verdwijnt.

© LAT/WP Vertaling Menno Grootveld

    • Bruce Wallace