Roddelpers verliest lezers

De liefhebbers van sappige nieuwtjes kijken liever gossip-rubrieken op tv dan dat ze een roddelblad lezen.

Ooit was roddeljournalistiek iets om de neus voor op te halen, maar die tijden zijn voorbij. Serieuze dag-, week- en maandbladen bevatten roddelrubrieken, terwijl twee commerciële zenders dagelijks een roddelprogramma uitzenden: RTL Boulevard en SBS Shownieuws. Op de dag dat 'de bladen' uitkomen, worden de onthullingen breed uitgemeten op tv. Volgens Marc van der Linden, hoofdredacteur van Weekend, hebben de roddelbladen hun dalende oplages aan zichzelf te danken: 'We kwamen te lang weg met het verkopen van knollen voor citroenen. Daarvoor straft het publiek je af. Eind jaren negentig was de concurrentie zo fel, dat een slap gerucht al als pittig nieuws op de voorpagina werd gebracht. Dat kan niet meer. Met name Story had een serie missers. Dat is voor de hele sector vervelend.'

Vlak voor zijn aantreden als hoofdredacteur publiceerde Weekend een verhaal over de mogelijke onvruchtbaarheid van Willem-Alexander. Helaas maakte de kroonprins precies op de dag van verschijning de eerste zwangerschap van Máxima bekend. Maar Van der Linden streeft er wel naar dat alles in zijn blad klopt: 'Er is niks zo mooi als de waarheid.'

'Er moet een kern van waarheid in zitten', zegt Petra Bakker Schut, hoofdredacteur van Story. 'Maar het is ook gewoon amusement, ontspanning. ' Toen Story in 1974 als eerste Nederlandse roddelblad verscheen, zegt Bakker Schut, was het nog volstrekt ongebruikelijk om over persoonlijke zaken te publiceren. 'Tegenwoordig is gossip overal. Gossip is leuk en sexy, maar het gossipblad is niet meer uniek. Het is ook niet meer te vergelijken met dat van tien, vijftien jaar geleden. Scoops of primeurs worden snel weggegeven, dus moeten wij het ook hebben van de meerwaarde. Bij het bericht dat Ron Brandsteder longkanker heeft, brengen wij gesprekken met deskundigen over die ziekte.'

De bladen hebben zich wellicht niet voldoende aangepast aan de alomtegenwoordigheid van roddelverhalen, denkt Bakker Schut. 'Story zit nu middenin een restyling. Uiterlijk zowel als inhoudelijk. We willen actief inspelen op de nieuwe situatie en zoeken naar een manier om gossip te schrijven, zonder te zeer afhankelijk te zijn van primeurs.'

Ondertussen verkent de maker van het gossipblad voortdurend de grenzen van het toelaatbare: wat schendt wel of niet de privacy, wat levert een eis tot rectificatie op en wat geldt als smaad? Bakker Schut is sinds haar aantreden bij Story in maart vorig jaar niet aangeklaagd. 'Ik ben geen voorstander van zinloze provocaties. Het is niet goed voor je naam om voor de rechtbank smadelijk te verliezen. Dat is wat de geschreven roddeljournalistiek ook riskanter maakt dan die op de tv. Als wij zouden schrijven wat daarin soms aan valsheid wordt uitgesproken, hadden wij al menig proces gehad.'

Volgens Evert Santegoeds, hoofdredacteur van het grootste roddelblad Privé, is de doelgroep voor zijn soort weekbladen smaller geworden: 'Vrouwen zitten niet meer met ons blad bij de thee op de kinderen te wachten. Vrouwen werken nu, komen vaak nog later thuis dan de kinderen. En dan die roddelprogramma's op tv... Als Linda de Mol zwanger zou zijn, zet je dat op je cover en zie je dat woensdagavond in die programma's. Dan lig je daarna een week lang met een oud nummer in de winkel. Dat is zuur.'

Ook Van der Linden (Weekend) hekelt de wijze waarop gossip-rubrieken op tv elke week de bladen 'plunderen' en primeurs als hun eigen verdienste brengen. Dat weerhoudt hem er niet van zelf geregeld als royaltydeskundige in RTL Boulevard op te treden. Door de sterk toegenomen concurrentie van andere media zijn de roddelbladen verplicht 'zichzelf opnieuw uit te vinden', vindt de Weekend-hoofdredacteur. Hij gelooft in een 'meer journalistieke aanpak', maar de tijden dat een vrouw in de winkel alledrie de roddelbladen kocht, zijn naar zijn overtuiging voorbij. Van der Linden zoekt het in een blad dat is gebaseerd op gossip, royalty en entertainment, aangevuld met kook-, mode- en medische rubrieken. Daarnaast hecht hij aan human interest, maar journalisten die daarover kunnen schrijven zijn schaars: 'Iemand die iets verschrikkelijks heeft meegemaakt moet je anders benaderen dan een artiest die een cd wil promoten.'

Ook valt er volgens Santegoeds met fotografie in dit genre nog wel wat te verdienen: 'Exclusieve foto's uit koninklijke paleizen, dat doet je aanzien goed.' Van de drie roddelbladen leeft Privé het meest op gespannen voet met het koninklijk huis. Het blad is niet welkom op de officiële fotosessies, omdat het zich niet neerlegt bij de 'mediacode' om in ruil daarvoor geen heimelijk gemaakte vakantiefoto's van Nederlandse royalty te plaatsen. Santegoeds is inmiddels een juridische procedure begonnen om de koninklijke mediacode aan te vechten.

Over het genre maakt Santegoeds zich uiteindelijk geen zorgen. 'Roddelen scoort. Deze vorm van journalistiek maakt dezelfde inhaalslag door als de sportjournalistiek. Daar zaten vroeger de sufferds. Nu heb je heb je er hooggekwalificeerde mensen voor nodig. Roddelen is lekker, je kan je met de sterren identificeren. En het is geaccepteerd, niet alleen bij mensen waar vroeger thuis De Telegraaf werd gelezen.''

De toekomst van de roddelbladen ligt in de 'meerwaarde' die een tijdschrift biedt, meent Santegoeds. 'Bij Boulevard duren de items twee, drie minuten. Wij hebben die beperking niet en kunnen een onderwerp uitdiepen. Wij kunnen nog altijd scoren met goede, lange interviews.' Toch begint de Privé-hoofdredacteur in februari met een dagelijkse gossip-rubriek op Talpa. Waar haalt hij daarvoor de tijd vandaan? 'Ach', zegt Santegoeds, 'het is net als de bakker die er ook nog wat pakken melk bij verkoopt; dat gaat in één moeite door.'

    • Tom Rooduijn