'Regeringen wisten van activiteiten CIA'

Het is 'hoogst onwaarschijnlijk' dat Europese regeringen, of hun veiligheidsdiensten, niet hebben geweten van verboden activiteiten van de Amerikaanse geheime dienst CIA met terreurverdachten.

Dat heeft de Zwitser Dick Marty, die namens de Raad van Europa in Straatsburg onderzoek doet naar de geruchten over geheime CIA-gevangenissen, vanmiddag verklaard. 'Het is bewezen - en in feite ook nooit ontkend - dat individuen zijn ontvoerd, beroofd van hun vrijheid, en vervoerd in Europa, om te worden overgedragen aan landen waar ze zijn gemarteld', verklaarde parlementariër Marty, advocaat van beroep.

Marty begon zijn onderzoek in november nadat een artikel in de krant The Washington Post een stroom geruchten op gang had gebracht. De CIA zou geheime detentiecentra hebben gehad in Polen en Roemenië. Er zouden honderden verdachten zijn vervoerd met vliegtuigen van de inlichtingendienst, in tal van Europese landen, onder andere met bestemmingen in het Midden-Oosten.

De onderzoeker zegt nog geen harde bewijzen te hebben voor het bestaan van geheime gevangenissen. Wel is het volgens hem een feit dat er honderden verdachten zijn vervoerd via Europese luchthavens. Gisteren kreeg Marty de toezegging van Eurocontrol, het Europese centrum voor luchtverkeersleiding, en van het Europese Satelliet Centrum dat zij informatie zullen geven die voor het onderzoek van belang kan zijn.

Dick Marty presenteerde vanmorgen een tussenrapport van 25 pagina's. Het is vooral een opsomming van feiten die de afgelopen tijd al bekend werden. Hij verwijst bijvoorbeeld naar de zaak van de Egyptenaar Abu Omar die in 2003 in Italië zou zijn ontvoerd door 25 CIA-agenten en via luchtmachtbases in Italië en Duitsland naar Egypte werd gevlogen. Volgens een Italiaanse officier van justitie, met wie Marty sprak, werd Abu Omar in Egypte gemarteld. De Italiaanse justitie wil nu 22 CIA-agenten vervolgen. Volgens Marty is het onwaarschijnlijk dat niemand in Italië, een bondgenoot van de VS met troepen in Irak, op de hoogte was van de operatie.

'Er is', zegt Marty, 'veel samenhangend materiaal dat wijst op het bestaan van een systeem van verplaatsen en het uitbesteden van martelingen.' Hij citeert uitspraken van Amerikaanse functionarissen van vóór november. Zo zei CIA-medewerker Michael Scheuer, voormalig hoofd van de 'afdeling Bin Laden', in maart 2005 tegen tv-zender CBS te weten dat verdachten in Egypte werden gemarteld. En voormalig CIA-agent Robert Baer verklaarde in 2004 tegen een Britse journalist: 'Als je wilt dat iemand wordt gemarteld, dan stuur je hem naar Syrië. Als je wilt dat iemand verdwijnt om hem nooit meer te zien, dan stuur je hem naar Egypte.' Marty wist vanmiddag nog niet wanneer zijn definitieve rapport klaar zou zijn.

Raad van Europa: pagina 5