Pang! Weg gansje

Deze winter verleende de provincie Friesland al 1.400 vrijstellingen voor het afschieten van ganzen. Landbouwschade wordt zo voorkomen, maar de vogels worden er wel panisch van.

Gans: slechts 40 cent per stuk Foto AFP A goose plays in a pond in the suburbs of Nanjing, east China's Nanjing province, October 31, 2005. Since autumn this year, the H5N1 avian flu has been reported in north China's Inner Mongolia Autonomous Region, Hunan Province in centre, and Anhui Province in the east, but no human infection of avian flu has occurred in China, according to the Ministry of Agriculture. CHINA OUT REUTERS/China Newsphoto REUTERS

De zon is nog niet onder achter het oranje spiegelende ijs van de Terkaplesterpoelen bij het Sneekermeer. 'Op zo'n heldere avond zijn ze laat, maar hier overnachten soms 70 duizend ganzen tegelijk', zegt ganzenteller Romke Kleefstra van de Fryske Feriening foar Fjildbiology. Prompt arriveert een grote ganzen-V. Gakkend met hoge uithalen - kolganzen.

Sinds vorig jaar worden ganzen, na vier jaar bescherming, weer bejaagd, ter voorkoming van landbouwschade. Dit jaar mogen ze zelfs in de vlucht geschoten worden. De ganzen-V valt uiteen in subgroepen. 'Je mag per vlucht maximaal twee ganzen schieten', vertelt Kleefstra. Handhavingsmedewerker Minse Hamstra van de provincie Friesland erkent dat een overvliegende gans geen schade kan aanrichten. Toch wordt uit de lucht schieten toegestaan, om de overlevende ganzen te leren waar ze niet moeten landen. Er zijn deze winter al 1.400 vrijstellingen voor afschot gegeven. Controle van 1.400 locaties is ondoenlijk.

Kleefstra wijst op twee schuilhutten in de weilanden. 'Het leek hier soms wel oorlog. Ze begonnen zodra de eerste ganzen op de wieken gingen, voor zonsopkomst.' Hamstra vertelt dat overtreders die voor zonsopgang schoten, zijn beboet.

Ganzen zijn in de schemer alleen op naam te brengen door subtiele verschillen in hun geluiden. Er zouden al beschermde brandganzen en zelfs zeldzame kleine rietganzen geschoten zijn. Ganzen slapen te water. Die slaapplaatsen zijn beschermd volgens de Europese Vogelrichtlijn. In de vier jaar zonder jacht konden ganzen onbekommerd neerstrijken op de aangrenzende weiden. Nu mogen ze alleen grazen in door de provincies aangewezen opvanggebieden. De Fjildbiologen leidden uit de ganzenaantallen af dat Friesland met de weilanden in een straal van pakweg drie kilometer om de slaapwateren klaar zou zijn.

'De provincie negeerde dat advies', zegt Kleefstra. Friesland heeft 39 duizend hectare weiland als opvanggebied aangewezen, negenduizend meer dan de wettelijke verplichting. Maar volgens Kleefstra zijn dat de verkeerde hectaren. Minse Hamstra legt uit dat de provincie boeren niet wil dwingen ganzen te gedogen. En de boeren rond het Sneekermeer wilden niet. Dan houdt het op.

Het houdt niet op voor Kleefstra. 'Er meldden zich meer boeren dan nodig en sommige boeren op A-locaties werden afgewezen. Ik geloof dat boeren die ook aan weidevogelbeheer doen voorrang kregen. Maar weidevogelgebied is vaak geen ganzengebied. De ganzen hier waren helemaal gewend aan deze ontbijtvelden, waar ze nu beschoten worden. Die slaapplassen zijn beschermd, zodat de beesten er ongestoord moeten kunnen rusten. Nu worden ze 's ochtends van hot naar her gejaagd. Ik zag ganzen voor jagers terugdeinzen, de plas weer op.'

In januari neemt de jacht af. De kolganzen trekken verder, kerst is achter de rug en, zegt Kleefstra: 'Ze hebben er zoveel geschoten dat de prijs voor een gans kelderde van 3,5 euro naar veertig cent.'