Hoveniers halen natuur dichterbij voor de rijken

In tien jaar is het aantal hoveniersbedrijven bijna verdubbeld. Klanten hebben wel geld, maar geen tijd voor de aanleg van een tuin. Maar de branche kampt met naweeën van de bouwfraudeaffaire.

Een hovenier bezig met de aanleg van een tuin in Aalsmeer. Het aantal hoveniersbedrijven in Nederland is het afgelopen decennium met 80 procent gestegen. Foto Walter Herfst Nederland Aalsmeer 19-01-2006 Medewerker van hoveniersbedrijf Gebr. Blok aan het werk in een privetuin. Foto: Walter Herfst Herfst, Walter

Renco (22) en Ivan (34) lepelen met ijzeren vorken smalle bakstenen uit de grond en kieperen ze in een kruiwagen. De medewerkers van hoveniersbedrijf Blok leggen een tuin aan achter een rijtjeshuis in Aalsmeer. Twee tuinkabouters kijken lachend toe.

Het aantal hoveniersbedrijven in Nederland is het afgelopen decennium met 80 procent gestegen. Waren er in 1995 nog 2.900 bedrijven, vorig jaar waren er 5.600. Het gros bestaat uit eenmanszaken.

Hoveniers richten zich doorgaans op ontwerp, aanleg en onderhoud van groen bij particulieren. Het omvangrijke groen van gemeentes en overheidsinstellingen komt voor rekening van groenvoorzieners, bedrijven die feitelijk hetzelfde werk verrichten, maar dan op grotere schaal.

Oorzaak van de snelle stijging is de toenemende aandacht van de consument voor zijn tuin, balkon of dakterras. Nederlanders besteedden in 2004 2,45 miljard euro aan groen rondom de woning, 50 miljoen meer dan het jaar daarvoor. Hoveniersbedrijven boekten in datzelfde jaar een omzet van 1,75 miljard euro, eveneens 50 miljoen meer dan in 2003. Dat zijn relatief sterke stijgingen, vooral gezien het feit dat consumenten de afgelopen jaren juist weinig geld uitgaven.

De toename in de bestedingen aan hoveniersdiensten zijn op hun beurt het gevolg van het grote aantal tijdschriften en televisieprogramma's over woontrends. Althans, dat vermoedt Peter Loef. Hij is directeur van werkgeversorganisatie Vereniging van hoveniers en groenvoorzieners (VHG).

Loef verwijst naar televisieprogramma Eigen huis en tuin van RTL4, dat per uitzending meer dan 1 miljoen kijkers trekt. 'Mensen willen terug naar de natuur. Die kun je dan maar beter dicht bij huis hebben.' Door de tv op gedachten gebracht, stuiten veel mensen echter op een praktisch bezwaar: gebrek aan tijd om zelf aan de slag te gaan. 'De stijgende omzet komt vooral door het toenemend aantal tweeverdieners', zegt Loef. 'Zij hebben genoeg geld voor een mooie tuin, maar doen wegens tijdgebrek een beroep op de hovenier.'

De sterke groei aan hoveniers wortelt niet alleen in omstandigheden aan de vraagzijde. Sinds 2000 is hovenier een vrij beroep, wat inhoudt dat een vakdiploma niet langer voorwaarde is voor het openen van een bedrijf. 'Het hovenierschap is laagdrempelig', aldus Loef.

De VHG, die de belangen van ruim 1.300 hoveniersbedrijven en groenvoorzieners behartigt, hoopt dat haar leden baat hebben bij een onafhankelijk keurmerk, het Groenkeur. In 2004 heeft de VHG hiertoe het initiatief genomen. Inmiddels hebben circa 85 leden het keurmerk; aan het einde van dit jaar moeten dat er 150 zijn.

De VHG hoopt dat het Groenkeur helpt bij handhaving van de situatie van voor 2000: wie het keurmerk wil bemachtigen, moet personeel in dienst hebben dat voor minimaal de helft in het bezit is van een vakdiploma. Peter Blok, directeur van het gelijknamige hoveniersbedrijf en in bezit van het keurmerk: 'Het is een handig pr-middel.'

De hovenierssector kampt met de naweeën van de bouwfraude, de affaire over het omvangrijke netwerk van illegale prijsafspraken in de aannemerswereld dat in 2001 aan het licht kwam. Toezichthouder NMa heeft onderzoek verricht naar groenbedrijven, omdat zij verwant zijn aan de aannemers - bij de oplevering van een gebouw wordt meestal ook een tuin aangelegd. Inmiddels wacht 59 bedrijven een boete wegens illegale afspraken tussen 1998 en 2002. De meerderheid van hen is aangesloten bij de VHG.

De prijsafspraken spelen vooral onder de groenvoorzieners: zij zijn actief in het openbare groen, waar opdrachten openbaar aanbesteed worden en prijsafspraken meer effect hebben dan in het particuliere groen. Vorige maand zijn acht bedrijven tot boetes veroordeeld wegens prijsafspraken over de verzorging van het stadsgroen in Maastricht.

De VHG heeft ledenbedrijven die een boete van de NMa hebben gekregen niet bestraft. 'Het is niet aan ons om bedrijven te weren', aldus Loef. 'Wij zijn een vereniging en onze leden hebben zich er niet over gebogen.'

De groensector heeft te maken met een toenemend aantal Oost-Europese werknemers. Ook hier betreft het vooral de groenvoorzieners, omdat zij arbeids- en kostenintensievere opdrachten uitvoeren dan hoveniers. 'Het neemt een vlucht', zegt Lutz Kressing van vakbond FNV Bondgenoten. Hij schat het aantal Oost-Europeanen op duizend. 'Werkgevers willen wegens flexibilisering en om de loonkosten te verlagen af van personeel op contractbasis. Dan zijn Polen gunstig.'

FNV wil een telefoonlijn openen waar Nederlandse werknemers illegale praktijken met Oost-Europeanen kunnen melden, zoals de vakbond in december al deed voor het wegvervoer.

Peter Blok werkt niet met Oost-Europeanen. ' Een hovenier moet een ontwerp kunnen uitleggen aan de klant. Dat lukt niet als je geen Nederlands spreekt.'

    • Mark Schenkel