Even bukken bij Bolte Bridge

Vele uren later dan verwacht arriveerden zaterdag de twee leidende boten in de Volvo Ocean Race in de haven van Melbourne, de ABN Amro I en de ABN Amro II. 'Zwart scheet wel even in zijn broek.' Over de wereldreis van twee Nederlandse zusterschepen.

De Black Betty moet 'kapseizen' om onder een brug in de haven van Melbourne door te kunnen. 'De laatste 24 uur was een aanslag op ons moreel.' Foto AFP With a crew member at the top of the mast, ABN AMRO ONE skippered by Mike Sanderson of New Zealand, is tilted over to fit under the Bolte Bridge after winning the second leg of the Volvo Ocean Race 2005-06 from Cape Town to Melbourne, 21 January 2006. The Dutch yacht finished the leg ahead of their second team yacht ABN AMRO TWO, some 31 miles behind. AFP PHOTO/William WEST AFP

Zeilen een dynamische sport? Ja, op het water. Maar op het droge, daar waar de helpers en volgers zich ophouden, is het een ander verhaal. Daar is het wachten, wachten en nog eens wachten. En dat nu al dagenlang. Het is om gek van te worden, maar niemand die klaagt. Althans niet hardop. In Waterfront City, de hypermoderne jachthaven in Melbourne's Docklands, slenteren de in de teamkleuren gestoken hulptroepen lusteloos op en neer in de bakoven (38 graden Celcius), die Smellburn zaterdag is. Als een veredelde vorm van bezigheidstherapie.

Het snelste en meest optimistische tijdschema voorzag in een aankomst op dinsdag. Toen werd het donderdag, vervolgens vrijdagnacht en uiteindelijk dus zaterdagavond. Reden van de vertraging: in het zicht van de finish laat de wind het lelijk afweten, met als gevolg dat de twee leidende boten, ABN Amro I en ABN Amro II, urenlang doelloos ronddobberen voor de Australische kust. Port Phillip Bay, de imposante baai die toegang geeft tot Melbourne, bevindt zich op bijna letterlijk een steenworp afstand, maar het enige wat de ongeduldige zeilers lange tijd kunnen doen is hetzelfde als de volgers op de kant: wachten.

Maar zaterdagavond, om even na zessen, neemt opwinding langzaam maar zeker bezit van de kade. Het nieuws gaat van mond op mond: 'ze' zijn in aantocht. En 'ze', dat is de ABN Amro I, de onder Nederlandse vlag varende boot van schipper Mike Sanderson die de 11.300 kilometer vanaf Kaapstad, dwars door ijzig koud en diepgrijs zeewater, als snelste heeft overbrugd. Omstuwd door een keur aan plezierjachten en de Australische kustwacht passeert de boot de finishlijn om acht over acht plaatselijke tijd, als de zon langzaam maar zeker achter de horizon verdwijnt. Vanaf een volgboot op dertig meter afstand is het een ronduit fascinerend gezicht om het 23 meter lange schip door het water te zien glijden.

Maar in veilige haven is de Black Betty op dat moment nog niet. De mast van de boot meet 32 meter, terwijl de laatste brug, de Bolte Bridge, 'slechts' 28 meter hoog is. Dus moet er even 'gebukt' worden, met behulp van de veelbesproken canting keel: de loodzware en wendbare kiel, die het juiste tegenwicht kan bieden en de boot als het ware kan kapseizen. Het blijkt een koud kunstje. Vijf minuten later, om 21.48 uur plaatselijke tijd, leggen Sanderson en zijn negenkoppige bemanning onder luid gejuich aan in Waterfront City, negentien dagen na vertrek uit Zuid-Afrika. 'Vooral de laatste 24 uur van wachten was een aanslag op ons moreel', is het eerste wat de 34-jarige Nieuw-Zeelander zegt, als hij het stuur heeft losgelaten.

Een ovationeel applaus weerklinkt ook ruim vier uur en een oogverblindende vuurwerkshow later, zodra de bemanning van de ABN Amro II aanmeert. Het is acht over twee in de nacht, maar het enthousiasme lijdt niet onder het tijdstip. Vrouwen en vriendinnen worden gezoend, kinderen gaan op de armen, en ook pa en ma krijgen een knuffel. Waarna het onvermijdelijke pijpje pils tegen de mond gaat. De vermoeidheid staat de bemanning op de bebaarde gezichten gebeiteld: holle ogen, ingevallen bekkies. Maar het weerzien met het droge verschaft hen - 'verre nazaten van de Nederlandse ontdekkingsreiziger Abel Tasman', aldus een Australische krant - zichtbaar nieuwe energie.

Nog voordat hij voet aan wal heeft gezet, vertelt Simeon Tienpont, een van de drie Nederlanders aan boord, met een kwajongensachtige glimlach welk cadeau hij een dag eerder op zijn 24ste verjaardag van zijn collega's heeft gekregen: een mueslireep voorzien van een toefje scheerschuim. Het zorgde voor de broodnodige ontspanning, na een loodzware etappe door de beruchte zuidelijke oceaan die Tienpont nog lang zal heugen. 'Ik stond op een gegeven moment op het achterdek en zag zo'n dertig à vijfendertig walwissen op volle snelheid achter onze boot aan zwemmen. Geloof me, die jongens wil je echt niet onder je boot hebben.'

Lof heeft de Groninger vooral voor zijn schipper, Sébastien Josse. Hoewel pas dertig kan de Franse zeezeiler bogen op een indrukwekkende staat van dienst. Vorig jaar voer Jojo in een relatief oude boot nonstop solo rond de wereld, en was hij een kwelgeest van de gevestigde orde en hun peperdure vaartuigen. Bovendien, zo weet Tienpont, beschikt hij over de noodzakelijke sociale vaardigheden. 'Het mooie aan hem is: hij laat je vrij en geeft je eigen verantwoordelijkheid, die daardoor nog zwaarder op je schouders rust. Dat vergroot de betrokkenheid. Seb is een meester, zeker als het gaat om de teamspirit.'

Ook op de wal, bij de hulptroepen van de bank, kan Josse inmiddels rekenen op een schare bewonderaars. 'Hij is met een stel jonge onervaren honden op pad gestuurd, en heeft daar binnen no time een team van weten te smeden', zegt een van hen. 'Dat is niet alleen knap, dat getuigt van vakmanschap.' Dat blijkt: de talentenboot, bijgenaamd Streetfighter en/of Idols-boot, doet niet of nauwelijks onder voor de profs van Sanderson, jongens gehard door zee en wind. In het zicht van de finish in Melbourne gingen Josse en de zijnen zelfs korte tijd aan de leiding, na eerder al het wereldsnelheidsrecord te hebben aangescherpt tot 23,3 knopen, oftewel ruim veertig kilometer per uur (gemeten over 24 uur). 'Zwart scheet wel even in de broek', erkent ABN-shore director Tom Tauber, samen met zeilfanaat Roy Heiner de architect van de twee boten.

'Two boats, one team, one goal' is de slogan waarmee de Nederlandse bank in de 'Formule 1 van de zeilsport' is gestapt, en zo presenteert het concern zich dan ook in volle glorie in Melbourne, waar de voertaal zaterdag zo'n beetje Nederlands is. 'Een bank wil garanties, altijd en overal, en dus zei men: we willen er best geld in steken, maar dan wel op voorwaarde dat we winnen', vertelt Tauber, die daarop voorstelde om niet met één maar met twee boten van start te gaan. Met twee zeges in evenzovele etappes voor de ABN Amro I en een bovengemiddeld optreden van 'De Twee' krijgt de bank waar voor zijn geld (investering 20 miljoen euro).

Maar hoe eensgezind is het team? Naar buiten toe doen alle betrokkenen, de zeilers zelf voorop, hun best iedereen te doen geloven dat sprake is van 'one big happy family'. Tauber, het hoofd van tachtig man grondpersoneel en daarmee leider van de logistieke monsteroperatie, vertolkt het officiële standpunt van Team ABN Amro. 'Op de wal zijn we één, op het water zijn we twee', zegt hij in het paviljoen dat de bank in de Docklands heeft neergezet en waar het aan niets ontbreekt. Zelfs op het toilet is via een beeldscherm te zien wat de lokaties van de deelnemende boten zijn.

Vraag is ook in hoeverre nog sprake is van een wedstrijd. Zo groot is de voorsprong en daarmee het technologische overwicht dat de spanning ver te zoeken is in 's werelds grootste zeilrace. De achtervolgers kampen met forse tegenslag en dito achterstand. Sanderson weet het. Maar kan hij er wat aan doen dat de bank zijn huiswerk wél heeft gedaan? 'The world asked for Grand Prix botes, the world got Grand Prix botes', luidt zijn redenering.

Tauber beseft dat zijn zakenpartner Heiner de juiste keuze maakte toen die het oog liet vallen op de Argentijnse bootontwerper Juan Kouyoumdjian. En daarmee voorbij ging aan de door de wol geverfde Bruce Farr uit Amerika, constructeur van de overige boten. Tauber: 'We werden aanvankelijk uitgelachen, maar na twee etappes durf ik toch wel te zeggen dat Roy de juiste keuze heeft gemaakt. Bovendien: wij zijn op tijd begonnen en de anderen niet, dus moeten ze nu ook niet rouwig zijn.'

Met medewerking van Florence van Berckel