Voor één op de vijf vrouwen is bevallen traumatische ervaring

Hoewel het krijgen van een kind bekend staat als een glorievol moment, ervaart zo'n 20 procent van de Nederlandse vrouwen de bevalling als traumatisch. Een klein deel van deze groep, 1 procent van alle bevallen vrouwen, heeft drie maanden na de bevalling zelfs een posttraumatische stress stoornis (PTSS). PTSS kenmerkt zich door nachtmerries en dwangmatige flash backs van het trauma, en tegelijkertijd door het angstvallig vermijden van het onderwerp.

In het Carrefour ziekenhuis op Haïti liggen vrouwen vrijwel zij aan zij. Ieder uur wordt er een kind geboren. Het ziekenhuis heeft vaak tekort aan schoon water en de elektriciteit valt er regelmatig uit. FOTO AP At the Hospital of Carrefour, in Carrefour, Haiti, women in labor line up on beds with metal stirrups as they are examined prior to giving birth, Aug. 23, 2003. The women pay 250 gourds, or $6.25 to the hospital when they have a child. On a recent visit, the hospital averaged a birth every hour during a 24 hour period. The hospital has problems supplying enough fresh water to the patients, and must keep fuel on hand in order to power a generator whenever the electricity goes out. (AP Photo/The SouthFlorida Sun Sentinel, Mike Stocker) Associated Press

Na 10 maanden heeft nog 0,4 procent van de vrouwen PTSS. 10 procent van de bevallen vrouwen zit na drie maanden dicht tegen een PTSS aan. Van hen is ruim 80 procent 10 maanden na de bevalling hersteld. Dat blijkt uit het onderzoek van Eelco Olde, die vorige week promoveerde aan de Universiteit Utrecht. Hij enquêteerde 340 vrouwen uit diverse verloskundigenpraktijken.

De traumapercentages die Olde vindt, zijn lager dan die in buitenlandse onderzoeken, waar meer dan 30 procent van de vrouwen de bevalling traumatisch vindt. Olde vermoedt dat dit komt doordat in zijn onderzoeksgroep, anders dan in het buitenland, bijna de helft van de vrouwen thuis is bevallen. Van de thuisbevallingen werd 14,5 procent als traumatisch ervaren, versus 27 procent van de ziekenhuisbevallingen, inclusief de geplande keizersneden. Een geplande keizersnede is voor vrouwen, in tegenstelling tot een spoedkeizersnede, even weinig traumatisch als een thuisbevalling.

Zwangere vrouwen hebben een verhoogde kans op PTSS als ze voor de bevalling depressief of angstig zijn, of anderszins dreigen te psychisch te dissociëren. Tijdens de bevalling zijn negatieve emotionele reacties van de moeder, zoals angst en machteloosheid, voorspellers van PTSS. Een kunstverlossing of een keizersnede spelen geen rol.

Seksueel misbruik in het verleden blijkt niet rechtstreeks samen te hangen met posttraumatische stresssymptomen, maar leidt wel vaak tot een negatieve bevallingservaring. Zo'n negatieve ervaring verhoogt toch weer de kans op posttraumatische stress. Ook gebrek aan steun door het ziekenhuispersoneel leidt vaak tot een negatieve ervaring.

Olde concludeert dat in Nederland jaarlijks 800 tot 2200 bevallen vrouwen PTSS-achtige klachten ontwikkelen. Ter preventie adviseert hij zorgverleners erop toe te zien dat barende vrouwen voortdurend de regie houden over hun eigen bevalling, om daarmee machteloosheid en angst, en dus ook trauma te voorkomen. Vrouwen die toch posttraumatische stressklachten krijgen, adviseert Olde twee maanden na de bevalling bewezen effectieve therapie, zoals cognitieve gedragstherapie of EMDR: traumaverwerking op basis van oogbewegingen. Enkele sessies zouden volstaan. Mariël Croon

    • Mariël Croon