Veel te goed voor deze wereld en zeker in China

Als in China op straat een ongeluk gebeurt, is het verbazingwekkend hoe de omstanders reageren. Als een oude vrouw met haar boodschappentassen door een auto wordt gesneden, zodat ze met een vertraagde beweging zijdelings van haar fiets valt, komt niemand in actie om haar weer overeind te helpen. Een auto-ongeluk op weg naar het vliegveld levert wel veel toeschouwers, maar weinig concrete hulp op.

Zijn Chinezen dan zulke harteloze mensen? Niet echt. Mevrouw Qin, die in het restaurant bedient waar ik alleen in een zaaltje zit te eten, komt uit medelijden met zoveel eenzaamheid een praatje met me maken. Ze is nog jong, en ze draagt haar hart op haar tong. Ze vertelt spontaan over een ongeluk waar ze vrijwillig bij betrokken raakte.

“Het was 's avonds laat, we vervoerden een vracht vossenhuiden met ons busje, en opeens zagen we in het donker een oude man op de weg liggen“. Ze vertelt over het platgedrukte karretje van de man, een overdekte driewieler met brommermotor, dat door een auto van de weg was gereden.

“Mijn man en ik waren net getrouwd, dus hij was nog erg bereid om me mijn zin te geven“, zegt Qin lachend. Ze vroeg haar man om uit te stappen en de oude man te helpen, want ze moest denken aan haar eigen vader. Toen ze zagen dat de man in levensgevaar verkeerde, belden ze met hun mobieltje een ziekenwagen die de man na enige kwam ophalen.

Tevreden over zijn goede daad wilde het jonge echtpaar zijn reis voortzetten. Maar dat lukte niet. Inmiddels was de familie van de oude man woedend uit het nabijgelegen dorp komen aanstormen. Vooral de zoon was witheet. “Waarom hebben jullie hem niet gewoon laten doodgaan?“, foeterde hij. “Nu moet hij lang in het ziekenhuis liggen, en wie gaat de dokterskosten betalen? Dacht je werkelijk dat het geld ons op de rug groeit?“

De familie besloot om mevrouw Qin en haar man de schuld van het ongeluk in de schoenen te schuiven. Zo zouden zij moeten opdraaien voor de kosten van de medische behandeling van de oude man. Om hun eis kracht bij te zetten, sloegen ze de voorruit van het busje in en beletten ze mevrouw Qin en haar man te vertrekken. Ook de politie koos de kant van de familie. Mevrouw Qin en haar man mochten niet weg totdat duidelijk bewezen zou zijn dat zij het ongeluk niét hadden veroorzaakt. Niemand geloofde dat ze alleen maar waren gestopt om de oude man te helpen.

Toen ze na vijf dagen eindelijk hun reis mochten vervolgen, hadden ze hun lesje wel geleerd. “Ik stop nooit meer als ik een ongeluk zie, ik rij gewoon door“, zegt mevrouw Qin, die haar naïeve aanbod van hulp achteraf als een stap in haar volwassenwording beschouwt. “Als je eenmaal bent getrouwd, ben je verantwoordelijk voor je eigen daden. Dan moet je je kinderlijke impulsen weten te bedwingen“, zegt ze.

Toch weerhoudt de gehuwde staat haar er niet van om nog steeds een zwak voor haar neefje van 19 te hebben. “Het is een heel knappe, lange en slimme jongen. Het is de schuld van zijn ouders dat hij het slechte pad op is gegaan“, vindt Qin.

Haar neef is onlangs veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf wegens diefstal. Het is niet de eerste keer dat hij vast zit, hij steelt al sinds zijn veertiende en hij is een kei in het openen van sloten en brandkasten. “Zijn ouders zijn gescheiden, en zo wil indruk maken op zijn vrienden. Hij wil laten zien dat hij meer lef heeft dan de rest“, legt Qin uit.

Haar criminele neefje heeft de familie al heel wat geld gekost. Om te zorgen dat hij de minimale gevangenisstraf van vier, en niet de maximale straf van twaalf jaar zou krijgen, heeft de familie de rechter flink moeten omkopen. Dat heeft omgerekend zo'n vijfduizend euro gekocht, al snel zo'n vijf jaarinkomens voor de inwoners van het arme Xinji. De ouders van Qin betaalden er tweeduizend euro aan mee.

“Dat moet je over hebben voor je familie“, zegt Qin. Zij vindt het de gewoonste zaak van de wereld dat een rechter omkoopbaar is, maar ze gelooft niet dat de familie het snel weer zal doen. “Hij komt toch steeds weer in de gevangenis, en we kunnen niet aan het betalen blijven“, zegt Qin, die zucht bij de gedachte aan de toekomst van haar lievelingsneefje.

Voorlopig houdt ze zich bij haar eigen zaakjes, zo heeft ze zich voorgenomen. Ze heeft inmiddels een zoontje, dat door haar schoonouders wordt verzorgd omdat zij en haar man allebei zo'n twaalf uur per dag werken. Ziet ze hem dan vaak? “Hij wacht elke avond op me tot ik thuiskom, pas dan gaat hij slapen“, zegt Qin vertederd.

Ze heeft oprecht met me te doen als ik weg moet, in mijn eentje de koude winternacht in. Zal ik zorgen dat ik meteen een taxi naar het hotel pak, en niet alleen in het donker op straat loop? En heb ik mijn jas wel goed dicht geritst? Hoe hard Qin ook haar best doet, het lukt haar maar niet om haar hartelijke gevoelens tegenover de medemens echt goed weg te stoppen.

    • Garrie van Pinxteren