Requiem

Wat ik mij van Jos Staatsen zal blijven herinneren, is de kou die over hem lag. Witte kou. Ook markant: niemand heeft hem ooit echt zien lachen. In vreugde was hij even zuinig als Piet Hein Donner. Of hij in zijn multifunctionele leven geluk heeft gekend, kan ik niet beoordelen. In zijn tijd als voorzitter van de sectie betaald voetbal van de KNVB beslist niet.

De ex-burgemeester van Groningen was te regentesk voor de wandelgangen van de populaire volkssport. Hij werd in die dagen wel eens de Caligula van Zeist genoemd. Staatsen was niet waaierig genoeg voor bal en man. Staatsen was vooral staatsie. Vergroeid met zichzelf. In de buurt van de cornervlag is hij nooit gesignaleerd.

Bij vlagen kon hij beminnelijk zijn, verlegen zelfs. Juist dan zag je dat hij voor een verkeerde wereld had gekozen die haaks stond op zijn interieure ballingschap. Er zijn nog mensen, bobo's en sponsors, die in de sport doodongelukkig zijn geworden. Daar komen ze pas later achter, als het te laat is. Je hoort ze verder niet, maar ze lijden wel.

In de jaren negentig moest je een geoefend tapdanser zijn om in de slangenkuil Zeist met enige verve te overleven. Snel schakelen van polka naar wals, en omgekeerd, zoals Jeu Sprengers dat kan, was Jos Staatsen niet gegeven. Hij was niet uit zijn perkamenten aura te roken, ook niet op het gala van de voetballer van het jaar. Dan word je vanzelf afgeserveerd als een houten curiosum, in die wereld.

Staatsen was vooral voorzitter van misverstanden. Grotesk en treurig was zijn ruzie met Johan Cruijff - die gevraagd was om bondscoach te worden, maar kennelijk met te weinig woorden. In ieder geval met te wazige faxen. Cruijff bedankte misnoegd voor de eer, al is het tot vandaag niet duidelijk wie nou de aanstichter was van de oorlogsdiplomatie. Ik denk: Johan!

Jos Staatsen was niet geoefend in de transparante democratie van hi-ha-hondenlul. En de media waren niet geoefend in de charme van een regent die meer huid dan charisma was. Kortom, de waanwijzen buitelden in die tijd over elkaar heen. Dat kan voetbal niet hebben. Voetbal is een geregisseerd monstrum: vrijheid/blijheid, maar dan wel met een interne guillotine. Afrekeningswoede eindigt überhaupt in doodstraf.

Ik heb Jos Staatsen maar één keer gelukkig gezien. Toen hij mocht aankondigen dat Sport7 in de steigers stond. Het nationale voetbal uitgeleverd aan een consortium van belangen, profijt en dédain, daar zat hij niet mee. Historisch waren zijn woorden: “We gaan iets nieuws doen.“ Hij zei er nog bij dat het zo nieuw was dat ze zelfs in het buitenland hun ogen niet zouden geloven.

Sport7 ging ter ziele, Jos Staatsen stapte op. Ook die radicale consequentie was niet eigen aan Zeist. Jos bleef toch de ambtenaar die in zijn eer gekrenkt was. En die derhalve van het publieke podium wou verdwijnen.

Ik zie het de huidige KNVB-geronten niet doen.

Staatsen heeft zich vergist in de irrationele dimensie van voetbal en aanverwante lifestyle. Hij verglitterde mee met de hansworsten van Endemol. Wellicht ook omdat het de eerste keer was dat hem iets van een persoonsgebonden glorie bereikte. Sport7 als Wiedergütmachung voor alles wat hem, ingevroren ijdeltuit, was ontnomen aan eer en prestige.

Balsem van de Titanic.

Nu hij er niet meer is, zou ik de nabestaanden willen zeggen: “Zeist is het monopolie van gifmengers. De KNVB, inclusief de slijmende media, is nooit anders geweest dan een gezelschap van dood en vernieling. Cruijff? Harnas van het gedroomde ongemak. Jeu Sprengers? Wat niet uit Venlo komt, deugt niet.

Jos Staatsen heeft een verloren strijd geleverd. Het klinkt misschien wat Leni Riefenstahl-achtig, maar een voorzitter van het betaald voetbal die niet geënt is op historie en traditie redt het niet in de bossen. Daar komt onze vriend Henk Kesler ook nog achter. Allicht te laat. Ook hij wordt dezer dagen uitgekotst als gebinte van een ander zonnestelsel. Henk Kesler heeft niet de charme van deemoed, niet de souplesse van een glijmiddel. Hij gaat, met Jos Staatsen, mee in het graf in.

Zou Jos, nu dan in de hemel, gelukkig zijn met Talpa? Hij zal het niet zeggen. Hij was altijd zijn eigen elite. Daar hadden Wim Kieft en Willem van Hanegem niets aan toe te voegen, Ruud Gullit al helemaal niet. Jos is nu thuis, tussen Siberische engelen. Wat maakt het dan nog uit: AZ, Ajax of PSV kampioen?

    • Hugo Camps