Laat Afghanistan niet in de steek

Niemand zou ooit hebben durven voorspellen dat de provincie Uruzgan eens een wereldberoemde provincie zou worden. Zelfs de Afghanen die ik ken, zijn nooit in Uruzgan geweest. Wat een verrassing! Een provincie waarin de afgelopen dertig jaren van tijd tot tijd werd gevochten. Gemeten naar westerse normen had en heeft Uruzgan geen enkele infrastructuur. Maar intussen is Uruzgan nu wel een metafoor geworden voor Afghanistan en het westerse antiterreurbeleid.

Moeten de Nederlandse troepen naar Uruzgan gaan? Hoe gevaarlijk is Uruzgan? Wat bedoelen we eigenlijk met deze vraag? Als in Nederland het arrestatieteam ergens naar toe wordt gestuurd, vragen we ons ook niet of dat een gevaarlijke missie is. Of neem degenen die een bedreigde persoon moeten beveiligen. Dat is ook tamelijk gevaarlijk. Het zijn professionals die in gevaarlijke situaties moeten werken. Ze leren tegelijkertijd de noodzakelijke beperkingen die de wet aan het uitoefenen van geweld stelt. Het werk van de bijzondere eenheden, het leger en de beveiligers vindt per definitie plaats in gevaarlijke situaties. Gelukkig zijn er nog steeds mensen die hiervoor kiezen. Dit kost wel eens een mensenleven. Ze riskeren hun levens om andermans leven te redden. Daarom behandelen wij hen met bijzonder respect.

Vijf jaar geleden werd het Talibaan-Al-Qaeda regime verdreven door de Amerikanen met politieke en militaire steun van landen van de NAVO. Deze actie was internationaalrechtelijk legitiem. Zelfs GroenLinks stond erachter. In Bonn bereikten de Afghanen, onder auspiciën van de VN, een aantal politieke akkoorden. De laatste afspraak uit de zogeheten Bonn-akkoorden, namelijk de vrije parlementsverkiezingen, zijn ook inmiddels uitgevoerd. Een bijzondere gebeurtenis in een land waar zelden verkiezingen worden gehouden.

Laten we de successen van het Afghaanse volk benoemen:

(1) De vrije verkiezingen. (2) Meer dan vijf miljoen kinderen gaan naar school. (3) Verbetering op het gebied van de gezondheidszorg. (4) Er worden al meer dan honderd kranten en tijdschriften uitgegeven. (5) De Afghanen zijn enthousiast bezig met de wederopbouw van hun steden. (6) De veiligheidssituatie is, in vergelijking met het verleden, aanzienlijk verbeterd. In grote delen van Afghanistan is het buitengewoon rustig.

Laten we ook kijken naar de problemen in Afghanistan:

(1) De rol van de voormalige krijgsheren (lees: de oorlogsmisdadigers) is nog steeds onaanvaardbaar groot. (2) Het hoogste rechtscollege van Afghanistan bestaat uit vrijheidsvijandige (sharia)types die een reëel gevaar vormen voor de mensenrechten. (3) Afghanistan beschikt niet over goed functionerende gewapende eenheden. (4) Het land is nog steeds afhankelijk van één persoon, president Karzai. (5) Men weet zich geen raad met drugsbaronnen en opiumteelt.

Dan nog een aantal internationale problemen rond Afghanistan:

(1) De omvangrijke aanwezigheid van Al-Qaeda in Pakistan, die de onveiligheid in Afghanistan doet toenemen. (2) De mogelijke afname van de bereidheid van de internationale gemeenschap om troepen te leveren. (3) De manier waarop de krijgsgevangen worden behandeld. Guantánamo Bay ondergraaft de legitimiteit van de strijd tegen het terrorisme.

En de wederkomst van de Talibaan? Dit is nu vooral een regionaal probleem: zolang zij in een aantal provincies van Pakistan onderdak en bescherming vinden, bestaat de mogelijkheid dat zij terugkeren. De Talibaan-Al-Qaeda terroristen hebben gekozen voor het Irak-scenario: het plegen van willekeurige aanslagen. Degenen in het Westen die dachten dat de Talibaan definitief waren verdreven, hebben niets begrepen van de burgeroorlog in de islamwereld. De Talibaan representeert niet een fysieke macht maar een ideologische, culturele macht. En die is nog niet verdwenen.

Moeten we naar Uruzgan? D66 heeft terecht en met succes de Amerikanen en NAVO geconfronteerd met twee ernstige kwesties: behandeling van de krijgsgevangen en de extreme grofheid waarmee de strijd soms wordt gevoerd. Dit zijn belangrijke zaken. De urgentie ervan is nu doorgedrongen tot de Amerikanen. In die zin verdient D66 lof.

Maar hoe nu verder? Als Nederland niet naar Uruzgan gaat, wie moet daar dan de situatie stabiliseren? Afghanistan is het probleem van alle NAVO-landen. Als men het oneens is met de manier waarop de Amerikanen in het zuiden van Afghanistan opereren, dan dient men in de praktijk te tonen hoe het anders kan. Dat is juist een bijzondere gelegenheid om aan de wereld te laten zien op welke evenwichtige wijze het terrorisme kan worden bestreden. De stabilisatiemacht betekent: het bestrijden van terrorisme (veiligheid) en wederopbouw. Als uit het debat blijkt dat het kabinet de vrijheid en ondersteuning krijgt om op zijn manier Uruzgan te stabiliseren, dan moet ook D66 bereid zijn om de missie te ondersteunen.

We moeten oog hebben voor de dramatische situatie waarin de Afghanen terecht kunnen komen. Recentelijk werd in de provincie Helmand, niet ver van Uruzgan, een leraar voor de ogen van zijn leerlingen afgemaakt door een aantal Talibaanstrijders. Sommigen spraken van een onthoofding. Of de nieuwslezeres die in haar huis op een brute wijze werd vermoord. Hoe beter het gaat met de wederopbouw, des te harder zal de politieke islam in Afghanistan opereren.

Des te sterker moet de “andere wereld' zich in Afghanistan inzetten voor veiligheid en de rechten van de mens. De geschiedenis mag zich niet herhalen: laat Afghanistan niet in de steek.

    • Afshin Ellian