Bouwput Dublin vervuilt unieke bibliotheek

Stof en gruis bedreigen de historische boekerij van Trinity College in Dublin. Een schoonmaakoperatie moet de boeken redden.

Floris van Straaten

Ireland, Dublin, the old library of the Trinity College De bibliotheek van Trinity College in Dublin (Foto AFP) HEMISPHERES_IMAGES; AFP

De oude bibliotheek van Dublins Trinity College, een van de mooiste van Europa, betaalt een hoge prijs voor de bouwwoede in de Ierse hoofdstad van de afgelopen jaren. Grote hoeveelheden stof- en gruisdeeltjes nestelden zich op de 250.000 boeken in de fraaie 18de-eeuwse Long Room. Daardoor ziet de bibliotheek zich nu genoopt tot een grootscheepse schoonmaakoperatie, die ten minste twee miljoen euro gaat kosten.

“We hebben het nog niet sluitend kunnen bewijzen“, zegt bibliothecaris Robin Adams. “Maar het is zeer aannemelijk dat dat stof voor grotendeels afkomstig is van alle grote bouwprojecten in Dublin van de laatste jaren. Uit een analyse door deskundigen blijkt dat er veel fijn stof ligt dat afkomstig is van stenen. Geen wonder, want al jaren wemelt het hier van de bouwprojecten.“

Het oude bibliotheekgebouw in het hart van de stad is verre van stofdicht. Daarnaast brengen de talrijke gebruikers en toeristen veel stof van buiten mee, dat op de boeken belandt. “We moeten nu eerst hoe dan ook al het stof van de boeken met hun leren omslagen verwijderen“, aldus Adams.

De bibliotheek herbergt onder meer het zogeheten Book of Kells, een werk van rond het jaar 800 met meesterlijke miniaturen. Dit pronkstuk, vermoedelijk afkomstig uit een klooster op het eiland Iona voor de westkust van Schotland, ligt overigens veilig voor het stof in een speciale vitrine. Daarnaast is er het Book of Durrow uit de 7de eeuw, een vroeg en spectaculair voorbeeld van manuscripten van Ierse bodem.

De Long Room doet met zijn hoge houten gewelfde plafond en zijkanten met twee verdiepingen vol boekenkasten nog het meeste denken aan een kathedraal. Langs het 65 meter lange middenpad staan de bustes van grote denkers uit de wereldgeschiedenis opgesteld. Hier bevindt zich ook de Fagel-collectie, die zo'n 20.000 boeken omvat. De bibliotheek wist deze begin 19de eeuw over te nemen van de Nederlandse regentenfamilie Fagel.

In de Long Room bevindt zich echter slechts het oudste deel van de collectie, veelal in leer gebonden boeken. In totaal telt de bibliotheek van Trinity College, waar onder meer de filosoof Edmund Burke en de schrijvers Jonathan Swift, Oscar Wilde en Samuel Beckett studeerden, meer dan drie miljoen boeken. Voor een groot deel worden die in opslagplaatsen elders in de stad bewaard. De omvang van de bibliotheek is mede te danken aan een oude wet, die voorschrijft dat van elk nieuw verschenen boek in Ierland of Groot-Brittannië een exemplaar moet worden toegezonden aan Trinity College.

Trinity College, gesticht door de Engelse koningin Elizabeth I in 1592, heeft lange tijd een bijzondere rol in het katholieke Ierland vervuld. Het was eeuwenlang een anglicaanse enclave, waar katholieken aanvankelijk werden gelokt met gratis onderwijs op voorwaarde dat ze zich tot het anglicaanse geloof bekeerden. Nog tot in de jaren '70 van de twintigste eeuw hadden katholieken speciale dispensatie nodig om aan Trinity te studeren.

Het reinigen van elk boek door deskundig personeel kost gemiddeld bijna tien euro per boek. Inmiddels zijn de eerste 10.000 boeken schoongemaakt. De bibliotheek financiert de operatie onder meer uit entreegelden, maar ook de circa 70.000 alumni van Trinity College dragen bij in de kosten. Adams: “Hopelijk zal de operatie binnen vier jaar zijn afgerond. Maar we breken ons nog het hoofd over een oplossing voor de lange termijn van het stofprobleem.“

    • Floris van Straaten