Weekboek 3

Jeanette Winterson boos op Bezige Bij om vertaalflater

Schrijfster Jeanette Winterson wil dat De Bezige Bij haar boek Zwaarte terughaalt uit de boekhandel. De Nederlandse vertaling blijkt te zijn gemaakt op basis van een eerdere versie van het manuscript, waardoor er verschillende passages in staan die in de definitieve versie zijn geschrapt. Het boek maakt deel uit van het prestigieuze project De Mythen, waarin klassieke mythen worden herverteld door hedendaagse sterauteurs. De eerste delen werden in oktober wereldwijd op hetzelfde moment gepresenteerd.

In alle turbulentie van dit enorme project heeft de laatste versie van Wintersons manuscript de Nederlandse vertaler niet bereikt. Bezige Bij-redacteur Baukje Brugman: “Vertalen kost tijd. Zeker bij een bijzondere productie als deze, waarbij de boeken over de hele wereld tegelijkertijd moesten verschijnen, was het zaak om ons op tijd een manuscript op te sturen. Het gebeurt wel vaker dat een vertaler met een eerdere versie aan de slag gaat; latere wijzigingen worden dan in het vertaalde manuscript verwerkt. Het gaat hier om een miscommunicatie over wat de allerlaatste versie was.“ Wintersons uitgever Jamie Byng heeft het in een e-mail aan zijn auteur over “a HUGE FUCK UP'. Volgens hem is de fout alleen in Nederland opgetreden.

De later geschrapte fragmenten omvatten zo'n vijfeneneenhalve pagina aan het eind van het boek. Deels gaat het om seksueel expliciete passages (“Ik beroerde mijzelf als bewijs van mijn bestaan en als belofte van genot. Ik zou niet altijd alleen zijn. Ik zou niet altijd alleen zijn. Ik zou niet altijd hier zijn. Er zou een tweede kans, een ander leven komen'), deels om persoonlijke bespiegelingen. Juist daarover merkte recensent Pieter Steinz op: “Winterson[...] besloot om tegen het einde van het boek haar eigen eenzame jeugd te vergelijken met die van Atlas en Herakles. Het maakt Zwaarte bepaald niet tot een beter boek, wel warriger.' Blijkbaar besefte Winterson dat zelf ook.

Wat er nu gaat gebeuren, is niet duidelijk. Brugman: “We zijn nog aan het uitzoeken hoe het precies zit. Als de fout inderdaad bij ons ligt, zullen wij het netjes over drukken.“

Zingende strips, muzikale schrijvers

Het thema van de Boekenweek 2006, Schrijvers en muziek, zet aan tot allerlei vrolijke kruisbestuivingen. In Paradiso worden op 11 maart verstripte liedjes gepresenteerd onder de naam “Strips in Stereo'. Typex “doet' de klassieker “Moordenaar' van de Osdorp Posse, Barbara Stok tekent Doe Maars zwoele “Is dit alles'. Er is één organisatie die het thema echt op het lijf geschreven is. Het Haags festival Crossing Border brengt al dertien jaar poëzie, literatuur, muziek en film bij elkaar. Op zondag 12 maart, twee dagen voor het Boekenbal, verzorgen de organisatoren van Crossing Border in de Koninklijke Schouwburg de officiëuze “aftrap' van de Boekenweek.

Crossing Border-oprichter Louis Behre: “Eigenlijk wilden we dit al heel lang. Het is raar dat er in de Boekenweek geen publieksevenement is. Het ligt zo voor de hand!“ Een maand geleden begonnen de Haagse festivalveteranen met de organisatie van deze “mini-Crossing Border', de toezeggingen stromen binnen: Gerrit Komrij, Kees van Kooten, Tonnus Oosterhoff, Bernlef, Hagar Peeters. “Het is alsof iedereen hierop zat te wachten. Er zijn zelfs schrijvers die zichzelf hebben aangemeld.“ Er zullen schrijvers voorlezen, begeleid door muzikanten, zoals P.F. Thomése. Popmuzikanten als Barry Hay en Spinvis worden geïnterviewd over hun liedjes.

Twee delen van A.F.Th.'s Homo duplex in aantocht

De met horten en stoten verschijnende romancyclus Homo duplex van A.F.Th. van der Heijden krijgt er dit jaar twee delen bij. In maart verschijnt Drijfzand koloniseren, officieel geen onderdeel van de cyclus maar een “sleutelnovelle'. Het boekje zal alleen te krijgen zijn bij de winkels van De Boekhandels Groep Nederland. Begin mei komt er een “echt' nieuw deel uit bij Querido: Het schervengericht, over de ontmoeting tussen een filmmaker en de moordenaar van zijn vrouw en ongeboren kind. Vervolgens verschijnt De vondeling, ook een volwaardig deel van de in totaal negen die gepland zijn. Maar om welke delen gaat het nu? Waar blijven de reeds aangekondigde delen Moeilijke Voeten (Homo duplex 1) en Knooppunt Hellegat (Homo duplex 2)? Uitgever Annette Portegies van Querido: “O, die titels wijzigt Van der Heijden nog wel eens. Bovendien is besloten om de delen niet meer te nummeren; dat legt hem niet zo vast. Hij maakt ze zo dat ze los gelezen kunnen worden. Als de cyclus voltooid is zal hij de volgorde van de delen bepalen.“

Voor Homo duplex ging A.F.Th. van der Heijden schrijven onder de naam “A.F.Th.', wellicht in de hoop de immer uitdijende Tandeloze Tijd van zich af te schudden. Die cyclus verschijnt rond september in een luxe editie, maar Van der Heijden sluit niet uit dat er ooit nog een tweede cyclus “De tandeloze tijd' volgt. Voorlopig blijft hij werken aan Homo duplex. In zijn hoofd dringen zich kennelijk zoveel verhalen op, dat ze onmogelijk allemaal zijn op te schrijven.

    • Merel Boers